V SA/Wa 1306/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... kwietnia 2011 r. nr ... znak ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę. Przedmiotem skargi W. D. jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor OR ARiMR) z dnia ... kwietnia 2011 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ... w W. (dalej: Kierownik BP) z dnia ... lutego 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. T. D. złożyła w dniu ... maja 2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR ... w W. wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 r., zaznaczając iż wnosi o przyznanie płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych, płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Kierownik BP pismem z dnia ... sierpnia 2009 r. wezwał Wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w złożonym wniosku. W dniu ... sierpnia 2009 r. T. D. złożyła korektę wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 oraz oświadczenie, w którym wskazała, iż zgłasza pod zobowiązanie ONW powierzchnię ... ha dotyczącą działki nr ..., gdyż przez pomyłkę zadeklarowała powierzchnię ... ha. Ponadto oświadczyła, iż działki ... i ... są spójne, przechodzą przez nie rowy, na których widnieją przepusty uniemożliwiające jej swobodne przemieszczanie się po działce. Korektą wniosku Strona zmniejszyła powierzchnię działki rolnej ... z ... do ... ha. Wskazała powierzchnię działki rolnej ... z ... do .... ha oraz wskazała działki rolne ... o powierzchni ... ha. W dniu ... października 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek W. D. o przyznanie płatności na rok 2009 w związku z przejęciem gospodarstwa rolnego od T. D. wraz z Oświadczeniem przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW oraz oświadczeniem T. D. o rezygnacji z nadanego numeru producenta i przekazaniu płatności mężowi. W dniach ... sierpnia 2010 r. oraz ... października 2010 r. Biuro Kontroli Na Miejscu przeprowadziło w przedmiotowym gospodarstwie rolnym kontrolę dotyczącą programu rolnośrodowiskowego, w wyniku której ustalono, iż nastąpiło zawyżenie deklaracji przez producenta (v. protokół nr ...) w następujący sposób: - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. - działka rolna ...; pow. deklarowana:... ha, pow. stwierdzona: ... ha. -działka rolna ...; pow. deklarowana (po korekcie):... ha, pow. stwierdzona:... ha. Łączna powierzchnia działek rolnych wyniosła odpowiednio do Jednolitej Płatności Obszarowej (dalej: JPO) - ... ha, do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (dalej: UPO) - ... ha. Decyzją z dnia ... lutego 2011 r. Kierownik BP odmówił przyznania W. D. JPO oraz UPO do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości ... zł. W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. art. 7 ust. 1, 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) oraz art. 51 ust. 1 oraz art. 71a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania, zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz UE L 141 z 30.04.2004), §17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U nr 40, poz. 326). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła ... ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła ... ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do JPO a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi ...%. Odnosząc się do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych organ wyjaśnił, iż zadeklarowana we wniosku powierzchnia działek rolnych wynosiła ... ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli wyniosła ... ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do UPO a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi ...%. Ponadto w przypadku działki ...stwierdzono inną grupę upraw niż zadeklarowana. Z wniosku producenta wynika, że na niniejszej działce rolnej była prowadzona uprawa ..., natomiast kontrola na miejscu stwierdziła t., do którego nie przysługuje uzupełniająca płatność obszarowa. W odwołaniu od powyższej decyzji W. D. wskazał, iż gdyby wcześniej znał termin załatwienia jego sprawy inaczej rozplanowałby posiadane środki finansowe oraz pozyskał nowe aby terminowo wykonać wszystkie wymagane prace rolne. W związku z tym należności za usługi obce w działalności rolniczej musiał pokrywać z własnych zasobów finansowych, nie mając czasu na pozyskanie nowych środków. Dodatkowym utrudnieniem były niekorzystne warunki pogodowe, opady deszczu, które nie pozwoliły na wykonanie pokosu w związku z czym powierzchnia kwalifikowana stwierdzona w czasie kontroli administracyjnej jest mniejsza od powierzchni deklarowanej. Ponadto oświadczył, iż nie mógł skorygować we wniosku powierzchni zadeklarowanej, gdyż nie wiedział w jakim zakresie i na jakiej powierzchni uda mu się wykonać zaplanowane prace rolne, zwłaszcza że gospodarstwo składa się z kilku działek zlokalizowanych w różnych częściach kraju. Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia ... kwietnia 2011 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, a odwołujący się potwierdził, iż nie dokonał koszenia na całej zadeklarowanej powierzchni. Kontrola została przeprowadzona przez upoważnionych do tego inspektorów, protokół został sporządzony prawidłowo w związku z powyższym organ II instancji nie znalazł podstaw do wzruszenia wyników z przeprowadzonej kontroli. Zdaniem organu odwoławczego prowadzone postępowanie toczyło się zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, z różnicami wynikającymi ze specyfiki przedmiotu niniejszej sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. D. (dalej: Skarżący) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora OR ARiMR nr ... i przyznanie płatności bezpośrednich w pełnej wysokości. W ocenie Skarżącego organ wziął pod uwagę wyniki przeprowadzonej kontroli, ale nie uwzględnił innych okoliczności, które uniemożliwiły wykonanie prac w takim zakresie by wyniki kontroli były pozytywne. Skarżący podniósł, iż informował organ, iż będzie miał trudności z wykonaniem prac rolnych bez wsparcia z ARiMR. Nigdy nie uzyskał rzetelnej informacji do kiedy ma czekać na wydanie decyzji, gdyż organ wielokrotnie przekroczył termin jej wydania czym wprowadził go w błąd. Skarżący podniósł, iż z powyższych względów nie może być ukarany za to, że nie był w stanie spełnić wymogów do przyznania płatności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania prowadzącego do oceny, czy zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej odpowiadają prawu i czy postępowanie poprzedzające ich wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Rozpoznawana sprawa dotyczy złożonego ... maja 2009 r. wniosku T. D. o przyznanie płatności na rok 2009 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przejętego przez W. D. w dniu ... października 2009 r. Zasady i tryb przyznawania ww. płatności zostały uregulowane w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) – dalej ustawa z 26 stycznia 2007 r., Rozporządzeniu Komisji (WE) NR 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania, zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz UE L 141 z 30.04.2004) – dalej: rozporządzenie z 21 kwietnia 2004 r., rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz UE L 30 z 31.01.2009) – dalej: rozporządzenie z 19 stycznia 2009 r. oraz Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U nr 40, poz. 326). W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (pkt 2), innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (pkt 3) (uzupełniająca płatność podstawowa) - do których została przyznana jednolita płatność obszarowa (ust. 2 art. 7 ustawy z 26 stycznia 2007 r.). W myśl § 17 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, do przyznawania płatności uzupełniającej stosuje się odpowiednio przepisy art. 10, 11, 15, 19-21, 22, 24, art. 49 ust. 1 i 3, art. 50, 51, 53, 68, art. 71a ust. 1 i ust. 2 lit. a-e oraz art. 72 i 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, z tym że do płatności zwierzęcej oraz płatności niezwiązanej z produkcją nie stosuje się przepisów art. 49 ust. 1 i 3 oraz art. 50, 51 i 53 tego rozporządzenia. Przyznanie ww. płatności musi więc być poprzedzone kontrolą zadeklarowanych do płatności działek. Kontrola administracyjna, jako jeden z nieodzownych etapów obsługi wniosków o przyznanie płatności, stanowi tę cześć obsługi wniosku, podczas której istniej możliwość wizualizacji zadeklarowanych gruntów, wykonania pomiaru powierzchni uprawnionej do płatności, czy oceny trwałych elementów krajobrazu występujących na działkach. Zgodnie bowiem z art. 24 pkt 1 lit. c rozporządzenia (WE) z 21 kwietnia 2004 r. kontrole administracyjne pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, nie można bowiem dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. W przedmiotowej sprawie identyfikacja działek rolnych i ich powierzchnia stwierdzona podczas kontroli została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Na podstawie raportu z przeprowadzonych kontroli ustalono, iż łączna powierzchnia działek rolnych wyniosła odpowiednio JPO - ... ha (zadeklarowana ... ha), UPO - ...ha (zadeklarowana ... ha). Strona skarżąca nie zakwestionowała powyższych wyników kontroli, przyznając iż faktycznie istniały okoliczności, które uniemożliwiły jej wykonanie prac (pokosu) w takim zakresie, aby wyniki kontroli były pozytywne. Wskazać przy tym należy, iż wskazywane przez Skarżącego okoliczności przedłużającego się postępowania administracyjnego skutkującego brakiem wypłaty środków pomocowych, jak również brak wystarczających środków własnych do przeprowadzenia wymaganych zabiegów na działkach rolnych nie mogą mieć wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Organy orzekające prawidłowo ustaliły, iż wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych do płatności, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli wynosi w przypadku JPO – ...%, natomiast w przypadku UPO – ...%. W konsekwencji - w ocenie Sądu - prawidłowo organy zastosowały art. 51 ust. 1 i 2 rozporządzenia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym jeżeli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa (ust. 1), jeżeli różnica przekracza 50% rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Uwzględniając zatem warunki przyznania płatności JPO i UPO wynikające z rozporządzenia 21 kwietnia 2004 r. oraz przyjętą do wyliczenia (stwierdzoną w wyniku kontroli) powierzchnię działek rolnych, organy zasadnie odmówiły przyznania płatności i nałożyły sankcję. Wyjaśnić również należy, iż w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1. stoi na straży praworządności; 2. jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3. udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4. zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Zdaniem Sądu, wskazane zasady nie zostały, przy prowadzeniu postępowania administracyjnego, naruszone. Z tych wszystkich względów na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.