V SA/Wa 1312/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ...czerwca 2009 r. nr ...; znak: ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego; oddala skargę W dniu ...03.2005 roku W. B. złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. wniosek o pomoc finansową na działanie - wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Rozpatrując powyższy wniosek decyzją z dnia ...02.2006r. nr ...Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał W. B. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie ... zł. Po ujawnieniu informacji potwierdzających przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. zawiadomił W. B. o wszczęciu z urzędu w dniu ...03.2008r. postępowania w sprawie wstrzymania płatności, a następnie decyzją z dnia ...04.2008r. nr ...wstrzymał wnioskodawcy płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przyznaną decyzją z dnia ...02.2006r. Orzekając w sprawie na skutek wniesionego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia ... czerwca 2008r.utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. wyjaśniając, iż w dniu ... czerwca 2005r. aktem notarialnym nr ... W. B. przeniósł własność gospodarstwa na swoich synów tj. Ł. i M. B., co skutkowało naruszeniem § 10 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Następnie, po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nadmiernie lub nienależnie pobranych środków finansowych, Prezes ARiMR w W. decyzją z dnia ...02.2009r. nr ... wydaną m.in. na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), § 10 oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) ustalił dla W. B. kwotę nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w łącznej wysokości ...zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż na mocy decyzji nr ...z dnia ...02.2006r. została przyznana W. B. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w wysokości ... zł. Jednakże z ustaleń organu I instancji wynikało, iż producent przeniósł własność gospodarstwa rolnego na rzecz producenta rolnego nie będącego następcą zgodnie z § 2 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.04.2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, czym nie dotrzymano podjętego zobowiązania nieprzenoszenia, w 5 letnim okresie, własności gospodarstwa niskotowarowego. Jak dalej podniósł Prezes ARiMR konsekwencją powyższej czynności jest wstrzymanie i zwrot płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, co wynika z § 10 wspomnianego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. Ponadto Prezes ARiMR stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki przy spełnieniu, których na beneficjencie nie ciąży obowiązek zwrotu nadmiernie pobranej płatności, o których mowa w art. 73 pkt 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/04. Pismem z dnia ...03.2009r. W. B. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym stwierdził, że przepisy § 3 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2007r. w części ograniczającej pomoc dla gospodarstwa niskotowarowego, w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego następcy prawnemu tylko w zamian za rentę strukturalną, są niezgodne z przepisami wspólnotowymi, które nie przewidują takich ograniczeń. Rozpatrując ponownie sprawę Prezes ARiMR decyzją z dnia ...06.2009r. nr ... utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ...02.2009r. orzekającą o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo wyjaśnił, że W. B. darując swoim dzieciom w dniu ... czerwca 2007r. gospodarstwo niskotowarowe, uchybił przyjętemu na siebie zobowiązaniu do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Dalej Prezes ARiMR powołując treść § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2007r. stwierdził, iż nie ma on w niniejszej sprawie zastosowania bowiem, ani skarżący ani jego żona nie ubiegali się o przyznanie renty strukturalnej. Odnosząc się natomiast do zarzutu niezgodności działań ARiMR z przepisami wspólnotowymi wyjaśniono, iż przepisy wspólnotowe wskazują ogólne zasady przyznawania płatności, obowiązujące w państwach członkowskich UE, natomiast to poszczególne państwa członkowskie, na podstawie aktów prawnych prawa krajowego, ustalają szczegółowe zasady przyznawania płatności. Pismem z dnia ... lipca 2009 r. W. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z dnia ... czerwca 2009 r. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w jego ocenie brak było podstaw do zastosowania w sprawie § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich bowiem przepisy te nie przewidują pozbawienia rolnika prawa do pomocy dla gospodarstw niskotowarowych w sytuacji, gdy w związku z chorobą i przyznaniem renty przekazuje gospodarstwo rolne swojemu dziecku. Wskazał dodatkowo na niezgodność § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b oraz § 10 w/w rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004r. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz z art. 32 Konstytucji RP przez pozbawienie producentów rolnych prawa do pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, którzy w związku z całkowitą niezdolnością do pracy przekazali gospodarstwo swoim dzieciom. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Wyjaśniono ponadto, iż otrzymanie pomocy finansowej jest pewnym przywilejem, w którym beneficjenci mogą uczestniczyć na zasadzie dobrowolności, po spełnieniu określonych warunków, których istnienia są świadomi składając odpowiednie oświadczenia na wniosku o pomoc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a. ) lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę z tego punktu widzenia należy uznać, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan prawny, na gruncie którego wydano decyzję przedstawia się następująco: Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych, przeznaczonych na: współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej; b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE Nr L 153/30 z dnia 30.04.2004 roku), w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. L 327 z 12.12.2001). Na podstawie art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.04.2004), rozporządzenie (WE) nr 2419/2001 utraciło moc. Jednakże stosownie do ust. 2 cytowanego artykułu wszelkie odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 będą interpretowane jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i będą rozumiane zgodnie z tabelą korelacji przedstawioną w załączniku III. Zgodnie z powyższą tabelą korelacji odpowiednikiem art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 jest art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, który stanowi, iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl ust. 3 tego artykułu odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowna stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstwa niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) zwanego w dalszej części "rozporządzeniem", płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który: 1) jest osobą fizyczną; 2) prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chowu i hodowli ryb; 3) w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, w gospodarstwie rolnym: a) stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, oraz b) będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, z późn. zm.)1); 4) zobowiąże się do: a) realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego: – dotyczących prowadzenia działalności rolniczej lub pozarolniczej działalności gospodarczej, – zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, b) nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W myśl § 10 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z zastrzeżeniem § 11. Na podstawie § 11 ust. 1 w przypadku gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa spełni przewidziane w przepisie warunki. Na podstawie § 13 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomoc finansowej na wspieranie gospodarstwa niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu płatności dla gospodarstw niskotowarowych następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z niespornego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż wobec spełnienia przez W. B. warunków do uzyskania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, decyzją z dnia ...02.2006r., płatność taka została mu przyznana. Zgodnie z treścią wymienionych powyżej uregulowań beneficjent zobowiązany jest do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżący składając w dniu 22.03.2005r. wniosek o pomoc finansową zobowiązał się do przestrzegania warunków dot. przyznania płatności, o czym świadczy m.in. złożony przez niego podpis na końcu wniosku. Z przepisów tych wynika również możliwość przekazania płatności w ramach wsparcia dla gospodarstw niskotowarowych, ale tylko na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Wobec faktu, iż przeniesienie własności gospodarstwa rolnego strony nastąpiło na rzecz synów Ł. i M. B. w drodze umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia ...06.2007r. nr repertorium ..., w celu niezwiązanym z przejściem przekazującego na rentę strukturalną, powstał obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności otrzymanych na mocy decyzji z ....02.2006r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., co znalazło potwierdzenie w wydanych przez organy administracji decyzjach. Wobec powyższego nietrafny jest zarzut skarżącego wskazujący, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, który to akt prawny miał, w ocenie Sądu, zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem został wydany na podstawie w/w ustawy i w celu jej wykonania. Sąd nie stwierdził również , aby wyżej przywołane przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. były niezgodne z art.3 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR oraz z przepisem art.32 Konstytucji RP. Przepis art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że po przyjęciu planu przez Komisję Europejską Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską. W ocenie Sądu ww. rozporządzenie nie wykracza poza ustalony zacytowanym przepisem ustawy zakres delegacji do jego wydania. Nie stanowi naruszenia określonej przepisem art.32 Konstytucji RP zasady równości, ani nie jest dyskryminacją nałożenie określonych obowiązków na osoby uzyskujące przewidziane przepisami dofinansowanie z pieniędzy publicznych. Reasumując Sąd ponownie podkreśla, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego złożył oświadczenie, iż znane są mu zasady przyznawania tych płatności, zobowiązał się również do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności, z wyjątkiem przeniesienia własności gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. Tymczasem wnioskodawca przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego umową darowizny, bez uzyskania prawa do renty strukturalnej, czym naruszył wyżej omówione przepisy prawa. Z tych wszystkich przyczyn, uznając zarzuty skargi za niezasadne i nie stwierdzając, aby wydane w sprawie decyzje naruszały przepisy prawa materialnego lub procesowego w zakresie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji. .