V SA/Wa 1315/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi A. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...][...]2014 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do A. O. na podstawie w.w. tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność z tytułu jednorazowej opłaty w postaci renty planistycznej w kwocie 22652,00 zł – należność główna oraz odsetki. W oparciu o przedmiotowy tytuł organ egzekucyjny podjął egzekucję z prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Emerytalno - Rentowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 12[...].08.2011 r. A. O. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] pismo z dnia 25.08.2011 r., w którym zgłosił zarzut przedawnienia obowiązku i twierdził o bezpodstawnym jego dochodzeniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów (postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...].03.2012 r.), wydał postanowienie z dnia [...].05.2012 r. nr [...], którym stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu bezpodstawnego dochodzenia obowiązku i odrzucił zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku jako niezasadny. Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...].08.2012 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia 16.12.2013 r. zatytułowanym "wniosek procesowy" skarżący wystąpił między innymi z żądaniem uchylenia tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na przedawnienie należności, bowiem tytuł wykonawczy powstał w oparciu o decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego sygn. akt [...] z dnia [...].07.2008 r. (druga instancja). Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w wyroku z dnia 22.03.2013 r. sygn. akt V SA/Wa 56/13 wskazywał na rzekome rozpoczęcie biegu przedawnienia roszczenia, które miałoby rozpocząć się wraz z dniem 01.01.2009 r., a przedawnienie miało nastąpić z dniem 31.12.2013 r., co było też wielokrotnie powtarzaną przez organ sugestią. W tej sytuacji strona czuje się oszukana, a co za tym idzie zamierza dalej odwoływać się aż do uzyskania sprawiedliwego orzeczenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na ww. postanowienie A. O. wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Izby wskazał, że istotą umorzenia postępowania jest przerwanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i ma na celu zakończenie jego prowadzenia. W zależności od podniesionych argumentów kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego reguluje albo art. 34 w zw. z art. 33 u.p.e.a. w sytuacji wniesienia zarzutów albo art. 59 u.p.e.a. Wnioskodawca wnosząc o umorzenie postępowanie egzekucyjnego wskazywał na przedawnienie obowiązku zapłaty należności. Organ podniósł w związku z tym, że w myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeżeli obowiązek nie istniał. Organ odwoławczy stwierdził, iż kwestia przedawnienia zobowiązania była przedmiotem sprawy zarzutów, które są podstawowym środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Na etapie tego postępowania wydane zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postanowienie nr [...] z dnia [...].05.2012 r. stwierdzające niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu bezpodstawnego dochodzenia obowiązku i odrzucające zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku jako nieuzasadniony, które zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy (postanowienie z dnia [...].08.2012 r.) Organ odwoławczy podniósł, iż rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie ostatecznego stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wyrażonego postanowieniem nr [...] z dnia [...].03.2012 r., które to postanowienie zostało wydane po rozpatrzeniu stanowiska wierzyciela – Burmistrza [...] zajętego w przedmiocie złożonych zarzutów. Wówczas wierzyciel wskazywał, iż należności z tytułu renty planistycznej będąc dochodem budżetu jednostki samorządu terytorialnego, są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, o których mowa w art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), przy czym jak stanowi art. 67 tej ustawy do spraw dotyczących powyższych należności, nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.). Organ II instancji stwierdził, że w zakresie przedawnienia obowiązku zapłaty renty planistycznej odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy działu III Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych. Art. 70 § 1 o.p. stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przy odpowiednim zastosowaniu tego przepisu do obowiązku zapłaty renty planistycznej oznacza to, że obowiązek jej zapłaty przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej płatności. Podkreślił, że decyzja Burmistrza [...] nr [...] z dnia [...].03.2008 r. ustalająca obowiązek zapłaty renty planistycznej, stała się ostateczna z dniem 10.07.2008 r., zaś 30 dniowy termin płatności renty licząc od dnia 10.07.2008 r. upłynął z dniem 10.08.2008 r. Wierzyciel przyjął w związku z tym, iż 5 letni bieg terminu przedawnienia rozpoczynałby się z dniem 01.09.2009 r. i upływałby z dniem 31.12.2013 r. Wskazał, iż powyższe stanowisko wierzyciela podzielił także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który nieprawomocnym wyrokiem sygn. akt V SA/Wa 56/13 z dnia 22.03.2013 r. oddalił skargę A. O. na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Organ przypomniał, że skarżący we wniosku z dnia 16.12.2013 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego wywodzi, iż w dniu 31.12.2013 r. mija brzegowy termin przedawnienia jego roszczeń zgodnie z wielokrotnie powtarzaną sugestią organów. Organ II instancji stwierdził w związku z tym, że o ile ostateczne postanowienia wydane w administracyjnym toku instancji wskazujące na termin przedawnienia obowiązku na dzień 31.12.2013 r. wiążą organy administracyjne w kolejnych postępowaniach, o tyle na dzień wydania zaskarżonego postanowienia z dnia [...].01.2014 r., nie można było pominąć okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu renty planistycznej. Powołał się przy tym na art. 70 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wykazał, iż zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego dokonane [...].08.2011 r. zawiadomieniem nr [...], wywołało skutek przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań przez co termin ten zaczął biec na nowo od dnia [...].08.2011 r. tj. od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Jego zdaniem należność renty planistycznej przedawni się po kolejnym 5 letnim okresie biegu terminu przedawnienia tj. z dniem 24.08.2015 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. O. wnosząc o uchylenie postanowień I i II instancji. Zdaniem skarżącego naruszono art. 156 (§ 1 dop. Sądu) pkt 2 i 7 k.p.a. oraz art. 118-120 k.c. w związku z art. 3 k.c. W skardze skarżący odniósł się do postępowań dotyczących renty planistycznej, które dotyczyły jego działek. W szczególności wskazał, że Burmistrz [...] wydając decyzję z dnia [...] marca 2008 r., która była kolejną, czwartą decyzją w sprawie renty planistycznej, wydał ją mimo całkowitego przedawnienia roszczeń- naruszając w tej mierze przepisy art. 118 i 119 k.c. Wskazał, iż jego zadłużenie (z tytułu renty planistycznej) uległo przedawnieniu na mocy przepisów kodeksu cywilnego a postanowienia organów w przedmiocie przedawnienia są sprzeczne z treścią art. 120 i 125 k.c. - co je dyskwalifikuje. Podkreślił, iż organy błędnie powołały się na zapisy ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (art. 60 i 67) oraz przepisy ordynacji podatkowej, która nie ma w sprawie zastosowania – co wynika z treści orzeczenia SKO nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem sprawy jest wniosek skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z przedawnieniem obowiązku stanowiącego należność pieniężną z tytułu renty (opłaty) planistycznej. Podstawą prowadzenia egzekucji jest tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wystawiony przez Burmistrza [...]. Jako podstawę prawną należności w tytule egzekucyjnym wierzyciel wskazał decyzję z dnia [...] marca 2008 r. nr [...]. Decyzja ta w związku z orzeczeniem SKO z dnia z [...] lipca 2008 r. stała się ostateczna, zaś wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2009 r. – sygn. akt IV SA/Wa 1366/08 oddalono skargę na wspomniane orzeczenie SKO. Powyższy wyrok WSA stał się prawomocny w związku z oddaleniem skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2010 r. sygn. II OSK 905/09. W przedstawionym stanie faktycznym należy bezspornie uznać, iż decyzja z dnia [...] marca 2008 r. jako ostateczna funkcjonuje w obrocie prawnym i stanowi jak już wskazywano podstawę prawną tytułu wykonawczego nr [...]. W tym stanie rzeczy w niniejszym postępowaniu, brak jest jakichkolwiek możliwości rozważania zasadności i podstawy prawnej wydania przedmiotowej decyzji przez uprawniony organ czyli Burmistrza [...] i rozważania związanych z tym zarzutów skargi. Odnosząc się do kwestii zarzutów dotyczących przedawnienia możliwości egzekwowania należności z tytułu renty planistycznej i umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz naruszenia wskazywanych przez skarżącego art. 118, 119, 120, 125 k.c. w zw. z art. 3 k.c., co zdaniem skarżącego w związku z treścią art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. prowadzi do nieważności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego - należy uznać je za bezzasadne. Należy przypomnieć, że decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] została wydana na podstawie art. 36 ust. 3 i ust. 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. 15 z 1999 r. poz. 199) w zw. z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 nr 80 poz. 717). Zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. "Jeżeli wartość nieruchomości wzrosła, w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę, określoną, w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości." Z kolei treść art. 36 ust. 2 ustawy przewidywała, że " Jeżeli wartość nieruchomości ulega obniżeniu w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość i nie skorzystał z praw, o których mowa w ust. 1, może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości". Ponadto w treści ust. 6 art. 36 ustawy przewidziano, że roszczenia, o których mowa w ust. 2, można wnosić w terminie 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące, zaś w treści ust. 7, że przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio do opłat, o których mowa w ust. 3. Z treści przytoczonych zapisów jednoznacznie wynika, że termin 5 lat dotyczył wyłącznie możliwości ubiegania się w przypadku zbywania nieruchomości przez właściciela nieruchomości o odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości albo możliwości pobrania jednorazowej opłaty (planistycznej) przez właściwy organ w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy czym ustalenie opłaty następowało decyzją wydawaną przez właściwy organ - art. 36 ust. 9 ustawy. Termin 5 lat w odniesieniu do możliwości pobrania wspomnianej opłaty stanowił więc termin przedawnienia dotyczącego prawa do wydania decyzji a nie przedawnienia zobowiązania z tytułu tej opłaty. Zaznaczenia wymaga przy tym, że właściciel nieruchomości swoich uprawnień mógł dochodzić przed sądem powszechnym (art. 36 ust. 13 ustawy), w związku z czym w odniesieniu do roszczenia w zakresie możliwości dochodzenia zapłaty uzyskanego odszkodowania bez wątpienia zastosowanie miały przepisy Kodeksu Cywilnego. Jeśli chodzi o przedawnienie zobowiązania z tytułu jednorazowej opłaty planistycznej (którą należy uznać za należność publicznoprawną) przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie rozstrzygały tej kwestii. Jednoznaczne określenie charakteru tej opłaty oraz wskazanie przepisów odnoszących się do przedawnienia takich należności znalazło się dopiero w ustawie prawo o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. ( t.j. Dz. U. 2013 poz. 885). Ponadto zgodnie z treścią art. 2 § 1 pkt 1a ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca1966 r., który został wprowadzony z dniem 1 stycznia 2010 r. przez przepisy ustawy wprowadzającej ustawę o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 ( Dz. U. 157 poz. 1241) - egzekucji administracyjnej podlegają niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240). Niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym określone zostały w treści art. 60 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. Zgodnie natomiast z art. 67 ustawy o finansach publicznych "Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.)." W ocenie Sądu w związku z treścią wskazanych przepisów prawidłowe jest stanowisko organów zaprezentowane w decyzjach, że sporna opłata planistyczna dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym zatem zastosowanie do niej mają przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. OP, w tym w odniesieniu do przedawnienia odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zgodnie z art. 70 §1 ustawy OP zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, przy czym w myśl § 4 bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Odnosząc te zapisy do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że w decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] termin płatności opłaty planistycznej został określony na 30 dni licząc od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Decyzja stała się ostateczna z dniem [...] lipca 2008 r. w związku z orzeczeniem SKO nr [...], co powoduje, że termin płatności renty planistycznej upłynął z dniem 10 sierpnia 2008 r., zatem 5 letni termin przedawnienia zaczął biec od dnia 1 stycznia 2009 r. Bieg terminu przedawnienia, który upłynąłby 31 grudnia 2013 r. został jednak przerwany w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęcia przez organ egzekucyjny świadczenia emerytalnego dokonanego w dniu 24 sierpnia 2011 r. zawiadomieniem Nr [...], o którym zobowiązany został powiadomiony w dniu 30 sierpnia 2011r., a dłużnik zajętej wierzytelności w dniu 24 sierpnia 2011 r. W tym stanie rzeczy zaczął on biec na nowo od dnia [...] sierpnia 2011 r. czyli od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Zgodnie z treścią art. 1a ust. 12 pkt a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez środek egzekucyjny - rozumie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję m.in ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Należy wskazać przy tym, że art. 115 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. wprowadzającej ustawę o finansach publicznych stanowił, że: 1. Do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. 2. Do egzekucji należności z tytułu przychodów z prywatyzacji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z treści wspomnianego przepisu wynika więc zdaniem Sądu, że w odniesieniu do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych przepisy dotychczasowe, nie mają zastosowania do spraw egzekucyjnych. W tym stanie rzeczy w sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia o jakiej jest mowa w treści art. 59 § 1 w szczególności w pkt 2 u.p.e.a. bo nie można stwierdzić ażeby miała miejsce niewymagalność obowiązku, doszło do jego umorzenia lub wygaśnięcia z innego powodu albo nieistnienia obowiązku. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.