V SA/Wa 1316/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-03
Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Piotr Wróbel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zarządu spółki, który nie dokonał w terminie zwrotu środków publicznych wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub z naruszeniem procedur, ponosi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, mimo argumentacji o braku środków finansowych i niemożności uniknięcia naruszenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes Zarządu spółki ponosi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych polegające na niedokonaniu w terminie zwrotu środków publicznych. Sąd stwierdził, że brak środków finansowych nie stanowi samoistnej przesłanki wyłączającej winę, a skarżący nie wykazał, że podjął wszelkie działania zapobiegające naruszeniu lub ograniczające jego skutki, w tym nie zapewnił płynności finansowej spółki umożliwiającej zwrot środków.Stan faktyczny
Spółka otrzymała dofinansowanie z PARP na realizację projektu. W wyniku nieprawidłowości w realizacji projektu, spółka została zobowiązana do zwrotu dofinansowania. Prezes Zarządu spółki, W.G., nie dokonał zwrotu środków w wymaganym terminie. Postępowanie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych zakończyło się orzeczeniem Głównej Komisji Orzekającej (GKO), które utrzymało w mocy orzeczenie Międzyresortowej Komisji Orzekającej (MKO) stwierdzające naruszenie dyscypliny finansów publicznych przez W.G. i wymierzające mu karę pieniężną. W.G. złożył skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania, przedawnienie i brak winy z powodu niemożności uniknięcia naruszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Asesor WSA - Piotr Wróbel, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi W.G. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z dnia 22 czerwca 2023 r. nr BDF1.4800.71.2023 w przedmiocie naruszenia dyscypliny finansów publicznych oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez W.G. (dalej: "Skarżący") jest orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych (dalej: "GKO") z 22 czerwca 2023 r. znak BDF1.4800.71.2023, którym utrzymano w mocy orzeczenie Międzyresortowej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Ministrze Sprawiedliwości (dalej: "MKO") z 10 lutego 2023 r. znak Ds.121/2020 stwierdzające naruszenie dyscypliny finansów publicznych określone w art. 13 pkt 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 104, dalej: "u.o.n.d.f.p.") przez Skarżącego W.G. , pełniącego w czasie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Prezesa Zarządu [...] sp. z o.o. w C. .
Zaskarżone orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu 15 lipca 2011 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: "PARP") zawarła z [...] sp. z o.o. w C. (dalej: "Beneficjent", "Spółka") umowę o dofinansowanie na realizację projektu pt. "[...] ". Beneficjent zobowiązał się do zrealizowania Projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w paragrafie 6 tej umowy, z należytą starannością, zgodnie z umową i jej załącznikami, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie. Okres realizacji projektu rozpoczął się w dniu 1 sierpnia 2011 r. i zakończył w dniu 31 lipca 2013 r.
Celem projektu było wejście Spółki na rynek obrotu wierzytelnościami i oceny zdolności kredytowej oraz osiągnięcie na nim pozycji lidera innowacyjności przez stworzenie internetowej platformy transakcyjnej, umożliwiającej zdalne zawieranie prawnie skutecznych umów, dzięki korzystaniu z kwalifikowanego podpisu elektronicznego oraz dostarczeniu przedsiębiorcom narzędzia umożliwiającego samodzielne dokonanie oceny zdolności kredytowej swojego partnera handlowego.
W toku realizacji Projektu doszło jednak do nieprawidłowości, w związku z czym PARP pismem z 11 grudnia 2015 r. wezwała Beneficjenta do zwrotu wypłaconego dofinansowania.
Beneficjent nie uiścił wskazanej kwoty w terminie, wobec czego wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem przez PARP w dniu 12 grudnia 2017 r. decyzji nr DK/303/2017 określającej obowiązek zapłaty przez Beneficjenta kwoty 117.086,78 zł tytułem zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych należnymi od dnia przekazania środków na rachunek Spółki do dnia dokonania zwrotu - w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. W rozstrzygnięciu PARP stwierdziła, że Beneficjent wykorzystał dofinansowanie niezgodnie z przeznaczeniem i z naruszeniem procedur. W wyniku rozpoznania odwołania Minister Inwestycji i Rozwoju w dniu 29 maja 2018 r. wydał decyzję znak DIR-IXa.7343.31.2018.SS.4, którą utrzymał w mocy decyzję PARP z dnia 12 grudnia 2017 r. Decyzja ta została doręczona Beneficjentowi w dniu 16 czerwca 2018 r. Z uwagi na to, środki powinny zostać zwrócone na rzecz PARP w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, to jest do dnia 1 lipca 2018 r., co jednak nie nastąpiło. Wszczęte postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego przekazanego Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w C. nie spowodowało odzyskania żadnych środków.
Pismem z 3 grudnia 2019 r. Prezes PARP złożył do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych właściwego w sprawach rozpoznawanych przez Międzyresortową Komisję Orzekającą w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Ministrze Sprawiedliwości zawiadomienie o okolicznościach wskazujących na naruszenie dyscypliny finansów publicznych przez W.G. pełniącego w czasie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Prezesa Zarządu [...] sp. z o.o. w C. , określonego w art. 13 pkt 8 u.o.n.d.f.p., polegającego na niedokonaniu w wymaganym terminie i w należnej wysokości zwrotu środków przekazanych ze środków publicznych związanych z realizacją projektu finansowanego z udziałem środków unijnych.
Postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte 24 lutego 2020 r., a pismem z 3 czerwca 2020 r. Rzecznik złożył wniosek o ukaranie.
Orzeczeniem z 10 lutego 2023 r. znak Ds. 121/2020 MKO uznała Skarżącego W.G. winnym naruszenia dyscypliny finansów publicznych określonego w art. 13 pkt 8 u.o.n.d.f.p., polegającego na tym, że 1 lipca 2018 r., będąc Beneficjentem środków publicznych przyznanych przez PARP na podstawie zawartej 15 lipca 2011 r. umowy o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu "[...] " nie dokonał w wymaganym terminie i w należnej wysokości zwrotu środków unijnych stosownie do decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 29 maja 2018 r. znak DIR- IXa.7343.31.2018.SS.4 doręczonej 16 czerwca 2018 r., co było niezgodne z art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1530, dalej: "u.f.p.") i wymierzyła Skarżącemu karę pieniężną w wysokości 5.000 zł oraz obciążyła kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa w wysokości 443,46 zł.
Od tego orzeczenia Skarżący złożył odwołanie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o wydanie decyzji odstępującej od wymierzenia kary pieniężnej i poprzestającej na udzieleniu kary nagany, a z ostrożności procesowej, jeśli Komisja nie odstąpiłaby od nałożenia kary pieniężnej, wniósł o zmniejszenie jej do 0,25 miesięcznego wynagrodzenia osoby odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych uzyskiwanego w dacie popełnienia naruszenia.
Orzeczeniem z 22 czerwca 2023 r. znak BDF1.4800.71.2023 GKO, działając na podstawie art. 147 ust. 1 pkt 1 u.o.n.d.f.p., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie MKO, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, że Skarżący podpisał umowę o dofinasowanie i kolejne aneksy, a także pełnił funkcję kierownika Projektu, zatem winien wiedzieć nie tylko o stanie realizacji umowy, ale także o stwierdzonych nieprawidłowościach, ich wadze, a także możliwych skutkach w postaci obowiązku zwrotu dofinansowania. Po doręczeniu wyników kontroli Skarżący złożył wyjaśnienia, w których wskazał, że winę za brak funkcjonowania portalu zrealizowane w ramach Projektu ponosi Wykonawca, który uniemożliwia korzystanie z aplikacji poprzez nieprzekazanie danych dostępowych.
GKO podniosła, że Skarżący wskazał na problemy w wyegzekwowaniu zobowiązań od Wykonawcy dopiero po przeprowadzeniu kontroli. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, Skarżący nie zaplanował wcześniej źródła finansowania pozwalającego na ewentualny zwrot uzyskanego dofinansowania, ograniczając się jedynie do złożenia wniosku o upadłość Spółki. Skarżący działając w imieniu Beneficjenta, jak wynika z treści decyzji PARP z 12 grudnia 2017 r., ani w okresie realizacji Projektu, ani w okresie od zakończenia realizacji do dnia kontroli, nie informował, wbrew obowiązkowi, o jakichkolwiek nieprawidłowościach, czy też problemach. Przedstawiane przez Beneficjenta protokoły zdawczo-odbiorcze dotyczące usług realizowanych przez Wykonawcę nie zawierały żadnych uwag, wskazujących na występowanie nieprawidłowości w zakresie ich realizacji. Beneficjent nie przedstawił w PARP jakichkolwiek dowodów potwierdzających sygnalizowanie Wykonawcy nieprawidłowości w zakresie funkcjonowania aplikacji w trybie wynikającym z umowy. Czynności w tym zakresie Beneficjent podjął dopiero po ujawnieniu nieprawidłowości przez RIF. O powyższym świadczą także uzasadnienia wyroków postępowań sądowych, dotyczących z jednej strony powództwa [...] sp. z o.o. wobec Wykonawcy o zasądzenie kar umownych za nieprawidłowe i nieterminowe wykonanie aplikacji, które zostało przez Sąd oddalone, a także powództwa wykonawcy aplikacji wobec [...] sp. z o.o., na podstawie którego zasądzono od tej Spółki kwotę przeszło 80 tysięcy złotych.
Zdaniem GKO Skarżący nie dołożył należytej staranności, skoro nie poczynił adekwatnych działań zmierzających do zwrotu środków. Skarżący musiał zdawać sobie sprawę z tego, że przyznanie środków przez PARP w ramach dofinansowania nie jest bezwarunkową darowizną - przeciwnie, było to dofinansowanie skonstruowane w ten sposób, że określone korzyści dla Beneficjenta związane były ściśle z realizacją Projektu, którego dotyczyła umowa z PARP.
Zdaniem GKO naruszenie dyscypliny finansów publicznych przez Skarżącego nie budziło wątpliwości. Swoim zachowaniem wyczerpał on znamiona naruszenia dyscypliny finansów publicznych, o jakim mowa w art. 13 pkt 8 u.o.n.d.f.p., zaś zarówno szkodliwość tego naruszenia dla dyscypliny finansów publicznych, jak i stopień zawinienia, są znaczne.
Dalej wyjaśniono, że wymierzając Skarżącemu karę pieniężną w kwocie 5.000 zł, GKO miała na względzie z jednej strony wysoki stopień szkodliwości naruszenia dla finansów publicznych, stopień zawinienia, wysokość kwoty, która nie została zwrócona w związku z zawartą z PARP umową, zaś z drugiej fakt, że Skarżący nie był dotychczas karany za naruszenia dyscypliny finansów publicznych, a także, co wynika z jego wyjaśnień, był on świadomy konieczności zwrotu środków pieniężnych.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem sprawy, Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uwzględnienie i uchylenie orzeczenia GKO z 22 czerwca 2023 r. w całości, lub z ostrożności procesowej, o ograniczenie kary do kary nagany lub wymierzenie kary pieniężnej w wysokości wnioskowanej przez Skarżącego tj. do 0,25 miesięcznego wynagrodzenia skarżącego uzyskiwanego w dacie popełnienia naruszenia. Skarżący wniósł także o stwierdzenie nieważności orzeczenia lub jego wydania z naruszeniem przepisów prawa w razie stwierdzenia takich okoliczności. Zarzucono wydanie orzeczenia z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w zakresie:
art. 19 ust. 2 u.o.n.d.f.p. poprzez przypisanie Skarżącemu winy, w zakresie czynu określonego w art. 14 pkt 1-3, art. 15 oraz art. 16 ust. 1 u.o.n.d.f.p., pomimo braku możliwości uniknięcia naruszenia oraz dołożenia przez Skarżącego staranności wymaganej od osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku (uniknięcia zaniechania);
art. 89 ust. 1 u.o.n.d.f.p. poprzez uchybienie obowiązkowi zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że Skarżący mógł postąpić zgodnie z przepisami prawa, co skutkowało przypisaniem odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych;
Art. 78 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 38 ust. 1 u.o.n.d.f.p. poprzez zaniechanie umorzenia postępowania w zakresie czynów stanowiących karalne naruszenie dyscypliny finansów publicznych i w konsekwencji przypisanie odpowiedzialności za naruszenia, co do których upłynął termin przedawnienia karalności;
Art. 33 ust. 1 u.o.n.d.f.p. poprzez zaniechanie wymierzenia kary w oparciu o okoliczności, które zgodnie z ustawą winny zostać obligatoryjnie rozważone i uwzględnione, a w szczególności zaniechanie prawidłowej oceny stopnia społecznej szkodliwości naruszenia dyscypliny finansów publicznych, co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia kary w oparciu o inne kryteria, aniżeli wskazane przez ustawę.
Rozwijając motywy skargi Skarżący podniósł, że zarówno GKO jak i MKO określiły datę czynu jako 1 lipca 2018 r. We wskazanej dacie Spółka nie dysponowała żadnymi środkami finansowymi i nie prowadziła również żadnej działalności, a zobowiązania i rezerwy na zobowiązania Spółki przekraczały jej majątek. Spółka już w roku 2016 wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, gdyż nie dysponowała żadnymi środkami finansowymi ani też możliwościami ich pozyskania. Wniosek ten został oddalony przez Sąd Rejonowy w C. Wydział [...] Gospodarczy postanowieniem z [...] listopada 2016 r. ze względu na art. 13 pu (sygn. akt [...] ).
Ponadto 24 maja 2017 r. [...] sp. z o.o. występowała do PARP z wnioskiem o umorzenie wierzytelności obejmujących wskazane kwoty. We wniosku tym Spółka wskazywała m.in., że jest on spowodowany brakiem środków na pokrycie wierzytelności oraz, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Spółce, pomimo iż poniosła wszystkie nakłady finansowe zgodnie z założeniami Projektu nie udało się udostępnić e-usług ze względu konflikt będący konsekwencją niewykonania aplikacji zgodnie z założeniami projektu. A główny udziałowiec Spółki zaangażował z własnych środków (kapitał zakładowy i udzielone pożyczki) na prefinansowanie projektu ca 400.000 zł, co było w tamtym czasie granicą jego możliwości finansowych, gdyż zaangażował cały swój czas w realizację Projektu.
Zdaniem Skarżącego powyższe fakty jednoznacznie wskazują, że dokonanie zwrotu otrzymanych środków we wskazanej dacie nie było możliwe do zrealizowania i naruszenia nie można było uniknąć, pomimo dołożenia należytej staranności, w związku z czym winy nie można przypisać.
W odpowiedzi na skargę GKO wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przechodząc do oceny przesłanek stwierdzenia przez orzekające w sprawie organy naruszenia przez Skarżącego dyscypliny finansów publicznych wskazać należy, że środki finansowe będące przedmiotem sporu pochodzą ze środków publicznych, a zatem nie może budzić wątpliwości, że sposób ich wykorzystania musi podlegać szczególnej kontroli, a wydatkowanie rygorom wydatkowania środków budżetowych.
Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca zarówno w ustawie o finansach publicznych, jak i w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w sposób jednoznaczny unormował zasady gospodarowania środkami publicznymi wskazując, że prawidłowość gospodarowania nimi podlega ochronie określonej m.in. regulacjami normującymi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych określa zasady i zakres odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, organy właściwe do prowadzenia tego postępowania oraz postępowanie w sprawach o naruszenie dyscypliny (art. 1 ustawy o odpowiedzialności). Ustawa ta zawiera szereg przepisów szczegółowo określających, jakie działanie lub zaniechanie podlega odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Jednym z takich przepisów jest art. 13 pkt 8 u.o.n.d.f.p., z którego wynika, że naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niedokonanie w terminie lub w należnej wysokości zwrotu kwoty środków publicznych lub środków przekazanych ze środków publicznych, związanych z realizacją programów lub projektów finansowanych z udziałem środków unijnych lub zagranicznych. Termin dokonania zwrotu wynika wprost z art. 207 ust. 1 u.f.p. W przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
(...)
- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W przypadku niedokonania zwrotu środków w wysokości lub terminie określonym przez instytucję wydającą decyzję w tym przedmiocie, dochodzi do naruszenia dyscypliny finansów publicznych.
Z akt sprawy wynika, że decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z 29 maja 2018 r. zobowiązano [...] sp. z o.o. w C. do zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu "[...] ", realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka w wysokości 117.086,78 zł wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych. Ostateczną decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju doręczono Spółce 16 czerwca 2018 r. W dniach od 17 do 30 czerwca 2018 r. Beneficjent był zobowiązany do zwrotu środków określonych w decyzji administracyjnej, czego nie uczynił. Dniem naruszenia dyscypliny finansów publicznych, o którym mowa w art. 13 pkt 8 u.o.n.d.f.p., w świetle art. 21 u.o.n.d.f.p., jest zatem 1 lipca 2018 r.
Zgodnie z art. 38 u.o.n.d.f.p., początek terminu przedawnienia należy liczyć od daty naruszenia dyscypliny finansów publicznych, czyli daty w której powinien nastąpić zwrot dofinansowania, stosownie do obowiązujących przepisów i wydanej, ostatecznej decyzji (stosownie do art. 21 u.o.n.d.f.p.). Karalność naruszenia dyscypliny finansów publicznych ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęły 3 lata. Jeżeli jednak w tym okresie wszczęto postępowanie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, karalność ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. A zatem zawarte w skardze zarzuty w kwestii przedawnienia należy uznać za bezpodstawne.
Wyjaśnienia ponadto wymaga, że zgodnie z art. 4a pkt 3 u.o.n.d.f.p., odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych określonej w art. 13 tej ustawy, podlegają osoby zobowiązane lub upoważnione do działania w imieniu podmiotu zobowiązanego do realizacji projektu finansowanego z udziałem środków unijnych lub zagranicznych, któremu przekazano środki publiczne przeznaczone na realizację tego projektu lub, który wykorzystuje takie środki.
W dniu wskazanym jako data naruszenia dyscypliny finansów publicznych, tj. 1 lipca 2018 r. Skarżący był Prezesem Zarządu [...] sp. z o.o. w C. . Przypisanie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych wymaga łącznego spełnienia warunków określonych w ustawie o odpowiedzialności. Zdaniem Sądu takie warunki w odniesieniu do Skarżącego zostały spełnione.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący naruszył dyscyplinę finansów publicznych, ponieważ nie zwrócił w terminie i w należnej wysokości środków przekazanych ze środków publicznych związanych z realizacją projektu finansowanego z udziałem środków unijnych, przyznanych przez PARP, czym wypełnił przesłanki określone w art. 13 pkt 8 u.o.n.d.f.p.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że wbrew zawartemu w skardze twierdzeniu o przypisaniu Skarżącemu winy "w zakresie czynu określonego w art. 14 pkt 1-3, art. 15 oraz art. 16 ust. 1", przedmiotem postępowania w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, do którego odnosi się skarga jest czyn określony w art. 13 pkt 8 u.o.n.d.f.p., polegający na niedokonaniu w wymaganym terminie i w należnej wysokości zwrotu środków unijnych, na podstawie ostatecznej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju.
Kwestia braku zwrotu przedmiotowej należności jest w sprawie bezsporna. Zgodnie z art. 19 ust. 2 u.o.n.d.f.p., odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, której można przypisać winę w czasie popełnienia naruszenia. Nie można przypisać winy, jeżeli naruszenia nie można było uniknąć mimo dołożenia staranności wymaganej od osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, naruszenie dyscypliny finansów publicznych miało charakter zawiniony, czego dowodzi brak podjęcia przez Skarżącego jakichkolwiek działań w zakresie zwrotu przedmiotowej należności. Skarżący pomimo tego, że zdawał sobie sprawę z ciążącego na nim obowiązku, dopuścił się naruszenia dyscypliny finansów publicznych poprzez brak zwrotu ww. środków. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, nieprawidłowości co do realizacji umowy o dofinansowanie zostały ujawnione już 2013 r., potwierdzone stosowną kontrolą, która została zakończona Informacją pokontrolną przesłaną Beneficjentowi pismem z 18 października 2013 r. Ponadto, Skarżący podpisał umowę o dofinasowanie i kolejne aneksy, a także pełnił funkcję kierownika Projektu, zatem winien wiedzieć nie tylko o stanie realizacji umowy, ale także o stwierdzonych nieprawidłowościach i ich wadze. Po doręczeniu wyników kontroli Beneficjent złożył wyjaśnienia, w których wskazał, że winę za brak funkcjonowania portalu zrealizowanego w ramach Projektu ponosi Wykonawca, który uniemożliwia korzystanie z aplikacji poprzez nieprzekazanie danych dostępowych. W kolejnych miesiącach trwała dalsza korespondencja pomiędzy Beneficjentem a PARP, w której ten wskazywał na przyczyny niedotrzymania kolejnych terminów zakończenia realizacji Projektu.
Powyższe wskazuje na okoliczność niedołożenia staranności, aby nie doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, polegającego na niedokonaniu w terminie zwrotu dofinansowania w należnej wysokości. Co prawda, Skarżący wskazał na problemy w wyegzekwowaniu zobowiązań od Wykonawcy, ale uczynił to dopiero po przeprowadzeniu kontroli. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, Skarżący nie zaplanował wcześniej źródła finansowania pozwalającego na ewentualny zwrot uzyskanego dofinansowania, ograniczając się jedynie do złożenia wniosku o upadłość spółki. Skarżący działając w imieniu Spółki, jak wynika z treści decyzji PARP z 12 grudnia 2017 r., ani w okresie realizacji Projektu, ani w okresie od zakończenia realizacji do dnia kontroli, nie informował, wbrew obowiązkowi, o jakichkolwiek nieprawidłowościach, czy też problemach. Przedstawiane przez Beneficjenta protokoły zdawczo-odbiorcze dotyczące usług realizowanych przez Wykonawcę nie zawierały żadnych uwag, wskazujących na występowanie nieprawidłowości w zakresie ich realizacji. Beneficjent nie przedstawił w PARP jakichkolwiek dowodów potwierdzających sygnalizowanie Wykonawcy nieprawidłowości w zakresie funkcjonowania aplikacji w trybie wynikającym z umowy. Czynności w tym zakresie Beneficjent podjął dopiero po ujawnieniu nieprawidłowości w toku kontroli realizacji Projektu.
Podkreślenia też wymaga, że skoro Skarżący był Prezesem Zarządu Spółki w momencie podpisywania umowy o dofinansowanie to przyjął zobowiązanie do takiego prowadzenia spraw Spółki, aby wykonać wszystkie postanowienia umowy. Spółka nie osiągnęła celu Projektu, nie zrealizowała obligatoryjnych wskaźników produktu i rezultatu. Spółka naruszyła postanowienia wiążącej ją umowy w takim stopniu, że konieczne stało się wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania przypadającego do zwrotu (decyzja PARP z 12 grudnia 2017 r. i decyzja Ministra z 29 maja 2018 r.).
Skarżący ponosi winę za wskazane naruszenia, ponieważ nie wykazał, że nie można było ich uniknąć mimo dołożenia staranności wymaganej od osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku. Brak środków finansowych pozwalających na zwrot dofinansowania nie może być traktowane jako samoistna przesłanka świadcząca o braku winy.
Organ I instancji w sposób uzasadniony i uprawniony przypisał winę Skarżącemu, a GKO zgodnie z prawem podtrzymała to rozstrzygnięcie.
Sąd za prawidłowe uznał twierdzenie organu, że zaprezentowana przez Skarżącego argumentacja nie wskazuje na brak winy. Przedstawione przez Skarżącego okoliczności nie świadczą o dołożeniu staranności wymaganej od osób odpowiedzialnych za wykonanie obowiązku, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych.
Skarżący jako reprezentujący [...] sp. z o.o. ponosi odpowiedzialność zarówno za dobór podwykonawcy jak i za działania podwykonawcy. Jest to odpowiedzialność takiego samego rodzaju jak za swoje własne działania. Skoro sama Spółka dokonała wyboru podwykonawcy, to trudno uwalniać odpowiedzialnych za to jej członków zarządu, od tego jakiego wyboru dokonali. Co oczywiste umowa o dofinansowanie została podpisana przez [...] sp. z o.o., a nie przez podwykonawcę. To Spółka kierowana przez Skarżącego podjęła się realizacji projektu finansowanego ze środków publicznych. Najpóźniej w dniu podpisywania umowy o dofinasowanie powzięła informację o tym, że w przypadku nieprawidłowości w realizacji tej umowy, na Spółce ciążył będzie obowiązek zwrotu otrzymanych środków.
Prawidłowe jest zatem przypisanie Skarżącemu winy w naruszeniu dyscypliny finansów publicznych, ponieważ nie wykazał on, że podejmował wszelkiego rodzaju działania, po to aby nie doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Skarżący powinien bowiem w taki sposób prowadzić Projekt, na który uzyskał dofinansowanie, aby osiągnąć jego cele i obligatoryjne wskaźniki produktu i rezultatu. Gdyby warunki opisane w umowie zostały dotrzymane, to zwrot dofinansowania nie byłby w ogóle konieczny. Oprócz tego przy prowadzeniu Spółki, Skarżący powinien dbać o zapewnienie jej płynności finansowej, co dałoby w sytuacji braku osiągnięcia wszystkich celów, czy rezultatów Projektu, możliwość zwrotu środków. Zwrot środków nie jest okolicznością wyjątkową czy zaskakującą, a został wprost przewidziany w przypadku niewykonania w całości założeń Projektu.
Nie można też uznać, aby usprawiedliwieniem zaniechań Spółki było zgłoszenie wniosku o upadłość, czy argumenty o braku środków na pokrycie wierzytelności oraz braku prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe nie miało w sprawie znaczenia, ponieważ nie spełnia przesłanki braku winy Skarżącego wynikającej z art. 19 ust. 2 u.o.n.d.f.p. Nawet ewentualne ogłoszenie upadłości spółki nie wyłącza zawinienia członków zarządu spółki. Oceniany jest bowiem ogół czynności podejmowanych przez Skarżącego, który doprowadził do naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Istotne jest, że w czasie gdy Skarżący był Prezesem Zarządu Spółki doszło do podpisania umowy o dofinansowanie, a Spółka zobowiązała się do wypełnienia z należytą starannością wszystkich jej postanowień.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że organ wymierzył Skarżącemu karę pieniężną 5000 zł, mieści się zatem ona w ramach wyznaczonych w art. 31 u.o.n.d.f.p. Prawidłowo w ocenie Sądu organ wymierzając karę wziął pod uwagę znaczny stopień szkodliwości naruszenia finansów publicznych, wskazał, że kwota objęta naruszeniem jest mieniem znacznej wartości. Właściwie przy określaniu kary nadmienił też, że Skarżący nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom, czy też choćby ograniczeniu jego skutków. Organ odniósł się do społecznego oddziaływania orzeczonej kary, w tym zapobiegania i dyscyplinowania samego Skarżącego, rozważył postawę Skarżącego. Prawidłowe jest również uznanie organu, że wymierzona kara w porównaniu do utraconych środków publicznych nie jest nadmiernie surowa.
Powtórzyć należy, że wina Skarżącego polega na tym, że po pierwsze Projekt, na który pobrano dofinansowanie nie został prawidłowo wykonany, a zatem zaistniał obowiązek zwrotu środków, a Skarżący jako Prezes Zarządu Spółki prowadził jej sprawy w taki sposób, że jej sytuacja finansowa uniemożliwiała wykonanie decyzji orzekającej o zwrocie środków.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organ orzekający I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, natomiast organ II instancji potwierdził ustalenia faktyczne organu I instancji i prawidłowo ocenił zarówno zebrany materiał dowodowy, jak i postępowanie organu I instancji. Jednocześnie wymierzając Skarżącemu karę organy wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności, w jakich doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych.
Ponadto rację należy przyznać organowi, że przeszkoda będąca powodem nieobecności na rozprawie GKO powinna być nieprzezwyciężona i obiektywnie uniemożliwiająca stawiennictwo na rozprawie, co we wskazanych przez Skarżącego okolicznościach nie miało miejsca. Z przedłożonego zwolnienia lekarskiego wynikało, że Skarżący zgodnie ze wskazaniami lekarskimi może chodzić. Co więcej, na podstawie art. 121 ust. 2 u.o.n.d.f.p., obecność na rozprawie obwinionego lub jego obrońcy nie jest obowiązkowa, a orzeczenie może zostać wydane zaocznie. A zatem zarzuty skargi we wskazanym zakresie również należy uznać za bezpodstawne.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło