V SA/Wa 1317/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska -Szary, Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... stycznia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. S. z Kancelarii Prawniczej [...] Sp.k. z siedzibą w W. ul. [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 309,80 zł (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł oraz kwotę 17 złotych (siedemnaście złotych) tytułem innych udokumentowanych wydatków Decyzją z dnia ... listopada 2004r. O nr ... Z. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na J. K. karę pieniężną w wysokości ... zł tytułem naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Przedstawiając swoją trudną sytuację materialną J. K. wnioskiem z dnia ... września 2006r. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej. Rozpatrując powyższy wniosek decyzją z dnia ... listopada 2006r. o nr ... Z. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2006r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa odmówił umorzenia wnioskodawcy kary pieniężnej w kwocie ... zł. W uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił, iż właściwym aktem prawnym regulującym kwestię umarzania, odraczania i rozkładania na raty nakładanych przez Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego kar pieniężnych jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29.06.2006r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa. Powołując treść w/w aktu wyjaśnił, że w zakresie zastosowania pkt 4 rozporządzenia należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Zdaniem Z. Inspektora przedłożone przez stronę dokumenty wskazują na jej trudną sytuację finansową, jednakże dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ podniósł, że sytuacja materialna zobowiązanego w 2005r. kiedy to decyzja o nałożeniu kary była wymagalna pozwalała na jej uiszczenie chociażby w systemie ratalnym czego zobowiązany nie podjął. Pismem z dnia ... grudnia 2006r. J. K. wniósł na powyższą decyzję odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego ponownie przedstawiając swoją trudną sytuację materialną oraz wydatki związane m.in. z utrzymaniem siebie i rodziny. Dodał również, że nie posiada żadnych rzeczy ruchomych ani nieruchomości i od ponad roku korzysta z pomocy rodziny. Decyzją z dnia ... stycznia 2007 r. o nr ... Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... listopada 2006r. powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98. poz. 1071) art. 42, art. 241 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. O finansach publicznych (Dz.U.Nr 249, poz. 2104), § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.06.2006r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa. Podtrzymując argumentację zawartą w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji, organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że właściwym w sprawie aktem prawnym do rozpoznania wniesionego odwołania, jest wyżej powołane rozporządzanie Rady Ministrów z dnia 29.06.2006r. zgodnie z którego § 3 należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi w sprawie jedna z przesłanek w nim wymienionych. Organ podkreślił również , że katalog przesłanek uzasadniających umorzenie jest katalogiem zamkniętym i nie może być uzupełniony przez uznanie administracyjne. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności umożliwiające nawet częściowe umorzenie nałożonej kary pieniężnej, a przedstawione przez stronę dokumenty nie wskazują, że postępowanie egzekucyjne mogłoby okazać się nieskuteczne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje również zdaniem organu odwoławczego na brak majątku dłużnika, a jedynie na pogorszenie stanu należności bieżącej. W końcowej części uzasadnienia powołując ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966r. organ wyjaśnił ponadto, że środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, jest nie tylko sam pieniądz ale egzekucję prowadzi się również m.in. z rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych, z weksla, czy z praw własności przemysłowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący J. K. wniósł o umorzenie w całości nałożonej kary pieniężnej w kwocie ... zł. W uzasadnieniu skargi ponownie opisał okoliczności przedstawione we wniosku o umorzenie należności jaki i w odwołaniu od decyzji z dnia ... stycznia 2007r. Dodał ponadto, że jest w trudnej sytuacji majątkowej oraz, że został bez środków do życia bowiem nie pobiera już zasiłku dla bezrobotnych. Podkreślił również wysokość kosztów utrzymania domu, obowiązku wywiązywania się z zobowiązania alimentacyjnego nałożonego wyrokiem Sądu Rejonowego w J. jak i koszty utrzymania i wielokrotnej naprawy pojazdu, do którego części sprowadzał z C. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia ... stycznia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że decyzja wydana została m.in. w oparciu o treść rozporządzenia z 29.06.2006r. w sprawie sposobu i trybu umarzania należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa, w sytuacji, w której poczynając od dnia 29.12.2006r. została ona uchylona treścią art. 1 pkt 15 ustawy z 8.12.2006r. (Dz.U. 06.249.1832) zm. m.in. ustawą o finansach publicznych. Biorąc jednak pod uwagę, że treść art. 42 ust. 1-3 ustawy o finansach publicznych od 29.12.2006r. jest tożsamy z § 3 wspomnianego rozporządzenia należy uznać to za uchybienie nie mające znaczenia dla rozpoznania sprawy. Zdaniem Sądu złożona w niniejszej sprawie skarga zasługuje jednak na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (dowodowego), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do powyższego Sąd miał na uwadze okoliczność dotyczącą sytuacji majątkowej skarżącego, która nie została dostatecznie wyjaśniona przez organ przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia w kontekście możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Zgodnie bowiem z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 25 stycznia 2007r. Główny Inspektor Transportu Drogowego opisał, co prawda stan faktyczny sprawy, jednakże odnosząc się do analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego naruszył przepisy art. 7, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią powołanego przepisu art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę wyjaśnił jedynie, że z przedstawionych przez stronę dokumentów nie wynika, że postępowanie egzekucyjne mogłoby okazać się nieskuteczne, przy czym nie wyjaśnił co stanowiło podstawę do przyjęcia takiego stanowiska. Samo autorytatywne stwierdzenie organu o uznaniu braku przesłanek zawartych w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.06.2006r. umożliwiających umorzenie w całości lub w części należności pieniężnych nie realizuje dyspozycji powołanego art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rolą organu odwoławczego jest dokładne zebranie i przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a nawet przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Reasumując, w ocenie Sądu Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z dnia ... listopada 2006r. nie wykazał jakie okoliczności uzasadniały przyjęcie, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w oparciu o art. 42 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w zw. z § 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z majątku J. K. uzyska się kwoty wyższe od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności oraz, że postępowanie egzekucyjne okaże się skuteczne. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej winien dokładnie wyjaśnić, czy stan majątkowy J. K. wskazuje na to, że będzie prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne, czy skarżący ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej oraz winien wyjaśnić jakimi dochodami rzeczywiście dysponuje. Sąd wyjaśnia ponadto, iż jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają bowiem uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 Kpa. Odnosząc się natomiast do żądania skarżącego, którym było umorzenie w całości nałożonej kary pieniężnej w kwocie ... zł wyjaśnić należy, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji publicznej. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Tym samym nie mógł uwzględnić w/w żądania zawartego w skardze cyt. "o umorzenie w całości nałożonej kary pieniężnej w kwocie ... zł". Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie. Stwierdzając zaś, iż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego jest wadliwa, orzekł o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego. Tym samym sprawa po zwrocie akt przez Sąd, ponownie będzie rozważana przez organ administracyjny w kontekście tego, czy możliwe jest umorzenie należności pieniężnych w całości lub w części na podstawie przepisów prawa. Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja naruszała przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. ----------------------- 1