V SA/Wa 1317/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] stycznia 2010 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o przyznaniu S.T. (dalej jako skarżący) pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Do wydania powyższej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. [...] lipca 2007 r. skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w T. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Decyzją z [...] marca 2009 r. przyznano skarżącemu pomoc finansową w wysokości 50.000 zł w ramach ww. działania z zastrzeżeniem dopełnienia warunków określonych w decyzji, które winny być zrealizowane w ciągu 180 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednym z warunków było uzyskanie wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu 5 marca 2009 r., a zatem ostateczny termin na złożenie wniosku o płatność wraz z dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunków określonych w decyzji upłynął 1 września 2009 r. Skarżący złożył wniosek o płatność 31 sierpnia 2009 r. jednakże w wymaganym terminie nie przedłożył zaświadczenia o uzyskaniu wpisu do ewidencji producentów. Zaświadczenie takie zostało wydane dopiero 16 września 2009 r. W tych okolicznościach, wobec niedopełniania warunku określonego w decyzji o przyznaniu pomocy, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. decyzją z [...] stycznia 2010 r., wydaną na podstawie art. 20 ust 2 pkt 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz § 17 ust 2 w zw z § 16 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.), stwierdził wygaśnięcie decyzji nr [...] z [...] marca 2009 r. o przyznaniu pomocy z tytułu "Ułatwienia startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wnosił o jej uchylenie i umorzenie postępowania, bądź też o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 1 i 3 ww. ustawy, poprzez naruszenie w toku postępowania administracyjnego zasad praworządności oraz nieudzielanie stronie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, iż od pracowników Oddziału Regionalnego ARiMR uzyskał informację, iż złożenie wniosku o wpis do EP jest jednoznaczne z uznaniem przez ARiMR, że warunek uzyskania wpisu do EP został spełniony. Wskazał, że jego wniosek został przyjęty bez zastrzeżeń. Podał nad to, że kiedy poinformowano go o zamiarze wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji o przyznaniu pomocy, złożył skargę na pracowników Oddziału Regionalnego ARiMR w T., jednakże organ zaprzeczył faktom błędnego poinformowania skarżącego. W dalszej kolejności skarżący zwrócił uwagę, że nikt go nie poinformował, że organ ma 7 dni na przekazanie jego wniosku o wpis do EP do G., zaś Biuro Powiatowe w G. ma dalsze 14 dni na nadanie numeru. W jego ocenie, gdyby doradzono mu załatwienie sprawy w G., uzyskałby wymagany dokument w jeden dzień. Zdaniem skarżącego organ był obowiązany – zgodnie z zasadą praworządności- poinformować go o brakach w złożonej dokumentacji. Wskazaną na wstępie decyzją Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podkreślając, że skarżący w wymaganym terminie nie uzyskał wpisu do ewidencji producentów, co oznacza, że nie spełnił warunku z zastrzeżeniem dopełnienia którego została wydana decyzja o przyznaniu pomocy. Skutkować to musiało stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy. Organ podał, że skarżący był poinformowany o zasadach przyznawania i wypłaty pomocy, a także o konieczności uzyskania wpisu do ewidencji producentów. Winien mieć zatem świadomość, że fakt złożenia wniosku o nadanie takiego numeru nie jest jednoznaczny z jego uzyskaniem. Nadto w ocenie organu skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o wprowadzeniu go w błąd przez pracowników [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, co zostało również wykazane w postępowaniu wszczętym w tej sprawie przez Dyrektora [...] OR ARiMR. W konsekwencji organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące wypłatę pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" określone w § 16 ust. 1 ww. rozporządzenia. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosząc o uchylenie decyzji organ I i II instancji i podtrzymując zarzuty przedstawione w odwołaniu, zwrócił nadto uwagę, iż nie zaprzecza temu, iż miał świadomość konieczności uzyskania wpisu do EP. Istotą sprawy jest – w jego ocenie – udzielenie błędnej informacji co do tego, iż fakt złożenia wniosku o wpis do EP jest równoznaczny z uzyskaniem numeru. Skarżący wskazał, że kierował się zaufaniem do pracowników organu i nie widział potrzeby zapewniania sobie świadków wydarzenia, bądź też nagrywania rozmowy. Zdaniem skarżącego jego tłumaczenie jest logiczne i wiarygodne. Podkreśli, że nie świadomość, że wpis do EP uzyskuje się w Biurze Powiatowym ARiMR, które znajduje się bliżej jego miejsca zamieszkania niż T. Nielogiczne jest zatem, że mając świadomość możliwości przekroczenia terminu, ryzykowałby pozostawienie wniosku w Oddziale Regionalnym. Skarżący ponownie zaakcentował, że zgodnie z zasadami praworządności, powinien zostać poinformowany o brakach w złożonej dokumentacji, tym bardziej, że był czas na uzyskanie wymaganego dokumentu. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową dokumentację. Wskazał, że twierdzenia skarżącego dotyczące udzielenia mu błędnych informacji nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Zwrócił także uwagę, że obowiązek organu polegający na udzielanie stronie postępowania informacji faktycznej i prawnej zawarty w ww. ustawie ma zabezpieczyć stronę przed skutkami nieznajomości prawa, a także, że informacja udzielana jest na żądanie strony. Organ wskazał też, że wniosek o przyznanie numeru EP, złożony przez skarżącego 31 sierpnia 2009 r., obarczony był brakami formalnymi. Konieczność ich uzupełnienia spowodowała przedłużenie okresu oczekiwania na nadanie numeru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez S.T. skargi na decyzję Prezesa ARiMR Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest niesporny między stronami. Skarżący uzyskał decyzję o przyznaniu pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia m.in. warunku uzyskania wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wniosek o płatności wraz z dokumentem potwierdzającym spełnienie tego warunku (i wszystkich pozostałych) winien być złożony do 1 września 2009 r. Skarżący wniosek taki złożył 31 sierpnia 2009 r., lecz nie dołączył do niego zaświadczenia o nadanym numerze w ewidencji producentów. Zaświadczenie takie uzyskał dopiero 16 września 2009 r. W tak zarysowanych okolicznościach faktycznych dyrektor oddziału regionalnego Agencji – zgodnie z § 17 ust. 2 ww. rozporządzenia – zobowiązany był do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu skarżącemu pomocy. Zwrócić przy tym należy uwagę, że decyzja wydawana w trybie wskazanego przepisu ma charakter związany. Dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta w terminie ściśle określonym w rozporządzeniu, warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzją o przyznaniu pomocy, wydaje decyzje stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy. Na podkreślenie zasługuje również, że wypłata pomocy także nie została pozostawiona uznaniu administracyjnemu. Może ona nastąpić tylko wówczas, gdy w ściśle określonym terminie zostanie złożony wniosek o płatność i jednocześnie zrealizowane zostaną wszystkie warunki z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy. W rozpoznawanej sprawie tak się nie stało, stąd niemożliwa była realizacja wniosku skarżącego o płatność. W toku postępowania, a następnie w skardze do Sądu, skarżący podniósł, iż od pracowników Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uzyskał informację, że złożenie wniosku o wpis do EP jest jednoznaczne z uznaniem przez ARiMR, iż warunek uzyskania wpisu do EP został spełniony. W ocenie skarżącego błędne udzielenie informacji przez pracownika z organu nie powinno skutkować dla niego negatywnymi konsekwencjami, a taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawane sprawie. Jednocześnie skarżący nie kwestionuje, że składając wniosek o przyznanie pomocy, został poinformowany o konieczności uzyskania wpisu do ewidencji i że miał świadomość o niezbędności uzyskania tego wpisu. Skoro zatem skarżący był świadomy, że dla realizacji warunku z decyzji o przyznaniu pomocy musi uzyskać wpis w ewidencji producentów, to nielogiczne wydaje się jego twierdzenie, że przyjął za właściwą informacje, iż warunek ten realizuje samo złożenie wniosku o wpis. Niezależnie od powyższego zważyć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie, w związku z zarzutami skarżącego, prowadzone było przez Biuro Kontroli Wewnętrznej postępowanie wyjaśniające, którego wyniki nie potwierdziły zarzutów skarżącego. Stosownie do ustaleń kontroli skarżącemu nie była udzielona żadna informacja na temat zasad wpisu do ewidencji producentów. Zgodnie zaś z przepisem art. 21 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, ale tylko na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zwrócono przy tym uwagę, że skarżący nie wskazał pracownika, który takiej błędnej informacji miałby mu udzielić. Według natomiast poglądów wyrażonych w orzecznictwie organowi administracji publicznej prowadzącemu postępowanie można postawić zarzut naruszenia zasady z art. 9 kpa jedynie wówczas, gdy pracownik właściwy do załatwienia danej sprawy, a nie jakikolwiek pracownik tego organu udziela błędnych informacji mających znaczenie dla załatwienia sprawy (par. up. wyrok NSA z 3 grudnia 1999 r., ISA/Gd 1627/97). W orzecznictwie podkreśla się także, że naruszenie obowiązku informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy winno być udowodnione. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż gdyby znany mu był tryb postępowania z wnioskiem o uzyskanie wpisu w ewidencji producentów, to złożyłby ten wniosek w Biurze Powiatowym w G. i otrzymał wymagany dokument w jeden dzień, zauważyć należy, że wniosek skarżącego o uzyskanie wpisu obarczony był brakami formalnymi i dopiero ich uzupełnienie pozwalało na jego rozpoznanie. Konkludując – wbrew twierdzeniom skarżącego – nawet przy założeniu, że złożyłby on wniosek w organie właściwym do jego rozpoznania, nie ma żadnej pewności, że zostałby on rozpoznany w terminie pozwalającym na złożenie kompletnego wniosku o płatność do 1 września 2009 r. Powyższe oznacza, że zarzut naruszenia przepisu art. 21 ust. 2 pkt. 1 i 3 ww. ustawy uznać należ za nieznajdujący oparcia w ustaleniach poczynionych w niniejsze sprawie. Reasumując Sąd uznał, że zasadniczą przeszkodą w wypłacie skarżącemu przyznanej pomocy było niespełnienie w terminie do 1 września 2009 r. warunku zawartego w decyzji o przyznaniu tej pomocy, co w konsekwencji obligowało organ do stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji i to niezależnie od tego, czy skarżący działał pod wpływem błędu wywołanego niewłaściwym pouczeniem go przez pracownika Oddziału Regionalnego ARiMR w T. Nawet zakładając, że do udzielenia błędnej informacji doszło, to nie mogło to wywołać skutku w postaci wypłaty pomocy, gdyż w terminie określonym w przepisie prawa nie został zrealizowany jeden z warunków zawartych w decyzji o przyznaniu pomocy. Jedynie ubocznie należy zauważyć, że jeżeli rolnik poniósł szkodę w wyniku nienależytego pouczenia to nie jest on pozbawiony ochrony prawnej, z tym, że roszczeń odszkodowawczych powinien dochodzić przed sądem powszechnym. Naruszenie spoczywającego na organie obowiązku informacji może być bowiem uznane za obiektywny element winy (bezprawność), stanowiący jedną z przesłanek odpowiedzialności deliktowej. Ocena ewentualnych żądań w tym zakresie należy do sądu powszechnego orzekającego w sprawach cywilnych (por. wyrok NSA z 27 lutego 2008 r., II GSK 402/07, z 25 listopada 2008 r., II GSK 461/08, E. Kremer "Postanowienie o spełnieniu warunków do otrzymania renty strukturalnej, a decyzja odmawiająca przyznanie renty strukturalnej" ZNSA Nr 5 z 2009 r.). Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.