V SA/Wa 132/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego J. J. od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na obowiązującym urzędowym formularzu PPF w dniu 22 marca 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżący J. J. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji podanych we wniosku, jak również z dokumentów nadesłanych do akt sprawy wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania są: niewielki dochód z gospodarstwa rolnego, zasiłki socjalne oraz znacznie pomniejszone dopłaty do gruntów. Skarżący jest właścicielem gruntów o powierzchni 3,98 ha, z których roczny dochód wynosi 7.783,64 zł (vide zaświadczenie Wójta Gminy S. - karta 136 akt sądowych). Od kilku lat skarżący korzysta z pomocy społecznej – przede wszystkim z zasiłków celowych na zakup żywności w wysokości od 100 do 150 zł w skali miesiąca i opału w kwocie 150 zł w miesiącu grzewczym (vide decyzje Wójta Gminny S. z 3 i 11 grudnia 2015 r. oraz z 26 stycznia 2016 r. i 21 marca 2016 r. o przyznaniu zasiłków celowych na: zakup żywności, zakup opału, pokrycie kosztów remontu mieszkania – zakup rur kominowych – karty 152 – 156 akt sądowych). Z akt administracyjnych nin. sprawy wynika ponadto, iż skarżącemu znacznie zmniejszono kwotę płatności rolnośrodowiskowej – przyznano mu bowiem 152,46 zł po dokonaniu pomniejszenia o kwotę 3.352,74 zł (vide zaskarżona w nin. sprawie decyzja). Oprócz ww. nieruchomości rolnej, której wartość skarżący oszacował na ok. 10.000 zł, do jego majątku należą: dom o powierzchni 73,70 m kw (rok budowy: 1970) o wartości ok. 10.000 zł, mieszkanie o powierzchni ok. 15 m kw o wartości ok. 2.000 zł, grunty (inne niż rolne) o powierzchni 2,16 ha i wartości ok. 4.000 zł oraz ponad 30-letni sprzęt rolniczy, w tym ciągnik z 1973 r. - w bardzo złym stanie technicznym. Ze względu na trudną sytuację finansową skarżącego Wójt Gminy S.umorzył skarżącemu III i IV ratę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2015 oraz przyznał pomoc de minimis w postaci umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku rolnego za 2015 r. (stosowne decyzje Wójta Gminy S. – karty 139 - 142 i 145 – 147 akt sądowych sprawy), a Burmistrz Miasta i Gminy G. umorzył mu zaległość podatkową w kwocie 32 zł z tytułu I raty podatku rolnego za rok 2016 (decyzja Burmistrza Miasta i Gminy G. – karty 143 – 144 akt sądowych). Z kolei Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej Prezes KRUS) decyzjami z 14 grudnia 2015 r. i z 25 stycznia 2016 r. umorzył skarżącemu składki na ubezpieczenie społeczne rolników (ww. decyzje – karty 165 – 166 verte akt sądowych). Skarżący przedłożył też wyciągi z dwóch rachunków bankowych: z jednego za okres od 1 stycznia 2016 r. do 19 kwietnia 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 30 zł (karta 137 verte akt), a z drugiego za okres od 19 stycznia 2016 r. do 19 kwietna 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 409,67 zł (karta 138 verte akt). Nadesłał także dokumenty potwierdzające wydatki ponoszone na utrzymanie (m.in. faktura za energię elektryczną za okres 2 miesięcy wystawiona 22 lutego 2016 r. na kwotę 228,02 zł – karta 167 verte akt). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Odnosząc przedstawione na wstępie okoliczności faktyczne do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów znajdujących się w aktach (tak sądowych, jak i administracyjnych) sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący - przy niskich dochodach z prowadzonego gospodarstwa rolnego (na maksymalnym poziomie 650 zł w skali miesiąca) - nie jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W szczególności fakt uzyskiwania świadczeń z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. od co najmniej 2012 r. potwierdza bardzo trudną sytuację materialną skarżącego. W uzasadnieniach decyzji o umorzeniu zaległości podatkowych podano, iż roku 2015 w gospodarstwie rolnym skarżącego wystąpiła susza, która spowodowała duże straty w uprawach. Z kolei w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników Prezes KRUS wskazał, że skarżący nie dysponuje niezbędnym sprzętem do użytkowania gruntów, prace rolnicze skarżącego są mało efektywne, a dochody uzyskiwane z jego gospodarstwa – bardzo niskie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.