V SA/Wa 1321/16
WyrokWSA w Warszawie2017-05-10
Skład orzekający: Michał Sowiński, Izabella Janson, Jadwiga Smołucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatkowanie środków z pomocy finansowej na zakup gruntów rolnych, które były współfinansowane z innych środków publicznych (kredyt z dopłatami ARiMR), może być w całości zaliczone do 70% wymogu wydatkowania pomocy na inwestycje określone w biznesplanie?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Prezesa ARiMR, uznając, że organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ błędnie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, nie uwzględniając prawidłowo wszystkich dowodów dotyczących wydatkowania środków na inwestycje, w tym zakupu gruntów rolnych.Stan faktyczny
Skarżący M. L. otrzymał pomoc finansową na "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Po wypłacie pomocy złożył dokumenty dotyczące zakupu gruntów rolnych, jednak organy uznały, że nie spełnił on wymogu wydatkowania co najmniej 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, częściowo z uwagi na współfinansowanie zakupu gruntów kredytem z dopłatami ARiMR. Dodatkowo zarzucono mu nieterminowe złożenie niektórych dokumentów. Po utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji przez Prezesa ARiMR, skarżący wniósł skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądzono od Prezesa ARiMR na rzecz M. L. kwotę 1.500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. L. kwotę 1 500 zł (tysiąc pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] czerwca 2011 roku, M. L. ( dalej Strona, Skarżący) złożył w W. Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Sprawie nadano znak : [...].
W dniu [...] września 2011 roku, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu M. L. pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, m. in.:
- zrealizowania założeń biznesplanu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowania 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy;
- przedłożenia potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub Innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy;
- przedłożenia oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu, nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta - w terminie określonym w pkt b;
- przedłożenia sprawozdana z realizacji biznesplanu sporządzonego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
W dniu 13 marca 2012 r M. L. złożył do O. Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o płatność m. in.: wraz aktem notarialnym z dnia [...] marca 2012 rok Repertorium A Nr [...] dotyczącym umowy przeniesienia własności na rzecz M. i Ż. L. nieruchomości położonej w miejscowości P. gmina G. nr. [...] łącznego obszaru 8,000 ha za kwotę 138.000 zł, którą uiszczono w całości, a przedmiot umowy wydano (k. 137 - 142 akt administracyjnych) na podstawie, którego w dniu 25 kwietnia 2012 r. pomoc została wypłacona na konto bankowe wskazane przez Stronę.
Pismem z dnia 30 kwietnia 2013 roku, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował Stronę m.in. o terminie złożenia dokumentów potwierdzających wydatkowanie 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia 25 kwietnia 2015 roku oraz o terminie złożenia oświadczenia dotyczącego zakupów inwestycyjnych do dnia 25 kwietnia 2015 roku, i o terminie złożenia sprawozdania z realizacji biznesplanu, sporządzonego zgodnie z wzorem udostępnionym przez Agencję do dnia 24 czerwca 2015 r. Pismo to doręczono w dniu 9 maja 2013 roku.
Następnie pismem z dnia 23 lipca 2015 roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Strony wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie nie złożenia w terminie do dnia 24 czerwca 2015 r. sprawozdania z realizacji biznesplanu, sporządzonego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję.
Wezwanie zostało doręczone Stronie w dniu 28 lipca 2015 roku.
W odpowiedzi na wezwanie Strona w dniu 1 sierpnia 2015 roku dostarczyła sprawozdanie z realizacji biznesplanu.
Pismem z dnia 6 sierpnia 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ponownie wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień, dotyczących rozbieżności między danymi z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt ARiMR za 2014 r., a danymi wykazanymi w przesłanym sprawozdaniu z realizacji biznesplanu.
W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 18 sierpnia 2015 r. dostarczono poprawione sprawozdanie z realizacji biznesplanu.
W dniu 20 sierpnia 2015 r. Strona złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR dokumenty związane ze spełnieniem zobowiązań z przyznaną pomocą finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", w tym:
- akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. dotyczący zakupu 3,83 ha gruntów rolnych, działki nr [...] położonych w miejscowości B. za kwotę 131.000,00 zł, z czego w kwocie 104 800,00 zł pochodzącej z kredytu inwestycyjnego - linia nMR nr [...] objętego dopłatami do oprocentowania ze środków finansowych ARiMR oraz kwoty 26.200,00 zł stanowiącej wkład własny Strony,
- akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia [...] lipca 2014 r. dotyczący zakupu 0,60 ha gruntów rolnych, działki [...] położonej w B. za kwotę 8.000 zł z majątku osobistego Strony,
- oświadczenie wnioskodawcy z dnia 20 sierpnia 2012 r. w sprawie niezawierania umów kupna - sprzedaży w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z małżonkiem oraz wstępnymi i zstępnymi swoimi oraz małżonka.
Jednocześnie w piśmie przewodnim M. L. wyjaśnił, że nieterminowe złożenie wymaganej dokumentacji wynikało z problemów finansowych jego gospodarstwa, a także wskazał na powiększenie areału swojego gospodarstwa ponad plan wynikający z założeń biznesplanu.
Pismem z dnia 2 listopada 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień oraz przedstawienia dowodów potwierdzających fakt realizacji zobowiązania wynikającego z § 18 ust. 1 pkt 3) lit. b) rozporządzenia wykonawczego. W piśmie tym wskazano , iż z przedstawionych aktów notarialnych wynika, że nie wydatkował co najmniej 70% kwoty pomocy z otrzymanej premii na inwestycje określone w biznesplanie, a także o niedostarczeniu wymaganych dokumentów w terminach określonych w rozporządzeniu wykonawczym. W ww. piśmie poinformowano również Stronę o konieczności dostarczenia dodatkowych dokumentów. Pismo to zostało doręczone Stronie w dniu 17 listopada 2015 roku.
W odpowiedzi na wezwanie M. L. pismem z dnia [...] listopada 2015 roku złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wyjaśnienia, w których wskazał, iż otrzymaną premię w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", przeznaczył w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy na wkład własny w kwocie 26.200,00 zł kredytu inwestycyjnego - linia nMR nr [...] zaciągniętego na zakup 3,83 ha gruntu rolnego, w kwocie 18.626.93 zł na spłatę tego kredytu oraz w kwocie 8.000 zł na zakup gruntu rolnego o powierzchni 0,60 ha.
Zawiadomieniem z dnia 23 listopada 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu ustalenia nienależnie przyznanych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Zawiadomienie to zostało doręczone w dniu 26 listopada 2015 roku pełnoletniemu domownikowi.
Następnie w dniu [...] lutego 2016 roku Organ I instancji wydał decyzję nr [...] roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 7.500 zł.
W dniu 8 marca 2016 r. M. L. złożył odwołanie do Prezesa ARiMR od przedmiotowej decyzji. W odwołaniu wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, iż zrealizował założenia biznesplanu dotyczące wydatkowania 70% otrzymanej kwoty pomocy na inwestycje w nim określone poprzez zakup działek rolnych nr [...] o łącznej powierzchni 3,83 ha na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. za kwotę 131.000,00 zł (w tym za kwotę 104.800,00 zł pochodzącą z kredytu inwestycyjnego linii nMR i w kwocie 26.200,00 zł za środki własne), a także działkę o numerze [...] o powierzchni 0,60 ha na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. za kwotę 8.000,00 zł pochodzącą ze środków własnych oraz działek o nr [...] o łącznej powierzchni 7,79 ha na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. (w kopii załączonej do odwołania) za kwotę 75.000,00 zł. Dodatkowo w odwołaniu wyjaśnił, że w dniu [...] stycznia 2013 r. nastąpiło wypowiedzenie umowy dzierżawy działek o nr [...] ujętych w biznesplanie, co zmusiło go do zakupu ww. działek ze środków pochodzących z uzyskanej premii.
Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania " Ułatwianie startu młodym rolnikom " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 201, z późn. zm.), beneficjent powinien wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% na inwestycje określone w biznesplanie.
Wyjaśnił, iż z § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego wynika, iż wydatki na inwestycje, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b, mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie.
Jednocześnie zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego jeżeli inwestycje, o których mowa w ust. 2, podlegały współfinansowaniu z innych środków publicznych, (...) do kwoty wydatkowanej przez beneficjenta nie wlicza się kwoty pomocy udzielonej z tych środków.
Zgodnie z § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Natomiast zgodnie z § 19 pkt 3) rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć w Agencji oświadczenie, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta - w terminie określonym w pkt 2). Jednocześnie zgodnie z § 19 ust 4) rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć w Agencji sprawozdanie z realizacji biznesplanu sporządzone zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
Natomiast zgodnie z § 20 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc podlega zwrotowi w całości jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1 i tak w przypadku niewydatkowania, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy.
Wobec beneficjenta, który nie wydatkuje, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie - należy orzec o zwrocie 100% kwoty wypłaconej pomocy.
Wskazał, iż na podstawie § 20 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, pomoc podlega zwrotowi w części, jeżeli beneficjent nie przedłożył w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19. W przypadku nie przedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19 zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie.
Wobec beneficjenta, który nie przedłoży w terminie nie później niż 3 lata od dnia wypłaty pomocy oświadczenia , że zakupy w ramach inwestycji realizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej miedzy beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta należy zastosować sankcję w wysokości 3% kwoty wypłaconej.
Natomiast wobec beneficjenta, który nie przedłoży w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy sprawozdania z realizacji biznesplanu sporządzonego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję należy zastosować sankcję w wysokości 3% kwoty wypłaconej pomocy.
Wyjaśnił, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że decyzją z dnia [...] września 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał M. L. pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000,00 zł.
Wskazał, iż M. L. nie dopełnił obowiązku wskazanego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. i) rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym beneficjent powinien wydatkować w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.
Skoro wypłaty 75.000 zł kwoty pomocy dokonano na konto beneficjenta w dniu 25 kwietnia 2012 r., Strona winna wydatkować 70% uzyskanej kwoty pomocy, tj. 52.500,00 zł najpóźniej do dnia 25 kwietnia 2015 r. oraz przedłożyć w Oddziale Regionalnym ARIMR dokumenty potwierdzające ww. wydatkowanie nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
Wskazał, iż zgodnie z biznesplanem planowaną inwestycją był zakup w 2014 roku co najmniej 3,00 ha gruntów rolnych (tabela 5.2 Planu Rozwoju Gospodarstwa.)
W dniu 20 sierpnia 2015 r. dopiero na wezwanie ARiMR z dnia 6 sierpnia 2015 r. Strona przedstawiła w ramach wypełnienia zobowiązań związanych z realizacją biznesplanu m.in. akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. dokumentujący zakup gruntów rolnych o łącznej powierzchni 2,83 ha w kwocie 131.000,00 zł - w tym kwotę 26.200,00 zł pochodzącą ze środków własnych Strony, a pozostałą kwotę 104.800,00 zł uiszczono w wyniku realizacji zaciągniętego przez Stronę kredytu inwestycyjnego – linia nMR numer [...] z dnia [...] marca 2013 roku. Jednocześnie z przedstawionej przez Stronę w dniu 26 listopada 2015 r. z ww. umowy kredytowej wynika, iż kredyt na zakup 2,83 ha gruntów rolnych objęty jest dopłatami do oprocentowania pochodzącymi z ARiMR.
Zdaniem Prezesa ARiMR z uwagi na przepis § 18 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, M. L. w ramach realizacji zobowiązania do wydatkowania 70% uzyskanej premii, na zakup 2,83 ha gruntów rolnych na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. mógł przeznaczyć jedynie kwotę w wysokości 26.200,00 zł stanowiącą wkład własny zaciągniętego kredytu, a także kwotę w wysokości 8.000,00 zł za zakup działki o powierzchni 0,60 ha na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. również stanowiącą wkład własny Strony. Zatem w sumie Strona na zakup działek o łącznej powierzchni 3,43 ha, ze środków własnych wydatkowała 34 200,00 zł co stanowi 45,6% uzyskanej premii. Organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika też z aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. przedstawionego wraz z odwołaniem zakup działek o numerach [...] o łącznej powierzchni 7,79 ha Strona dokonała za środki finansowe pochodzące z darowizny dokonanej przez rodziców na jego rzecz do majątku osobistego. Zatem dowody przedstawione przez Stronę w aktach sprawy nie potwierdzają faktu opisanego w odwołaniu, iż Strona wydatkowała środki z otrzymanej premii na zakup ww. działek rolnych.
Skoro zatem z dokumentacji akt sprawy wynika, że Strona nie dopełniła warunku wskazanego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego, powyższe uchybienia, na podstawie § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego skutkują zwrotem 100% otrzymanej premii w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Dodatkowo podniósł, iż Strona w terminach ustalonych decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 roku zaniechała przedłożenia w Agencji nie później do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia 24 czerwca 2015 r. dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu, czym naruszyła § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Jednocześnie uchybiła terminowi przedłożenia w Agencji do dnia 24 czerwca 2015 r. oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta, czym naruszyła § 19 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego. Strona poprzez niezłożenie w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia 24 czerwca 2015 r. sprawozdania z realizacji biznesplanu sporządzonego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję naruszyła § 19 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego.
Wskazując na powyższe, organ odwoławczy podzielił stanowisko Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, nakazującego zwrot 100% kwoty pomocy za niewydatkowanie, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% na inwestycje określone w biznesplanie.
W uzasadnieniu decyzji wskazano też, iż nie wystąpiły żadne okoliczności których zwrot pomocy nie jest wymagany.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ARiMR Skarżący zarzucił:
1. naruszenie art 7, 77 § 1 i art.80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,
2. naruszenie art. 75 § 1 i 77 kpa, polegające na niedopuszczeniu jako dowodu wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a co za tym idzie niezałatwieniu sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela,
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy o braku kwot nienależnie pobranych płatności w stosunku do Skarżącego oraz
4. naruszenie § 18 ust 1 pkt 3 lit. B rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2014 poz.201 z późn. zm. dalej: oporządzenie poprzez błędne uznanie, iż Skarżący nie spełnił przesłanek w przepisie tym wskazanych;
5. naruszenie § 20 ust 3 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, pomimo, iż przesłanki wynikające z tego przepisu nie zostały spełnione.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylenie także decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi rozwinął powyższe zarzuty dołączył też wypis aktu notarialnego z dnia [...] marca 2012 roku Repertorium A nr [...] Kancelarii Notarialnej w O. przy ulicy [...] oraz wypis aktu notarialnego z dnia [...] marca 2012 roku Repertorium A Nr [...].
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Ponownie podniósł, iż M. L. nie dopełnił obowiązku wskazanego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym beneficjent powinien wydatkować w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.
Skoro wypłaty pomocy dokonano na konto beneficjenta w dniu 25 kwietnia 2012 r. Strona winna wydatkować 70%uzyskanej kwoty pomocy, tj. 52 500, 00 zł najpóźniej do dnia 25 kwietnia 2015 r. oraz przedłożyć w Oddziale Regionalnym ARiMR dokumenty potwierdzające ww. wydatkowanie nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
Wskazał też, że do skargi Strona załączyła umowę sprzedaży działki w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. w celu potwierdzenia wydatkowania środków na inwestycje określone w biznesplanie.
Jednocześnie podnosi, iż dowód ten nie może zostać uwzględniony w sprawie, gdyż pomimo wezwań do złożenia wyjaśnień strona tego dokumentu nie złożyła w toku postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016, 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Ponadto w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie przywołując przepisy § 18 ust. 1 pkt.3 ust lit b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wskazano, iż, beneficjent powinien wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% na inwestycje określone w biznesplanie.
Powołując się na § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wskazano, iż wydatki na inwestycje, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b, mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie.
Jednocześnie wyjaśniono, iż zgodnie z § 18 ust.3 rozporządzenia i jeżeli inwestycje, o których mowa w ust. 2, podlegały współfinansowaniu z innych środków publicznych, (..) do kwoty wydatkowanej przez beneficjenta nie wlicza się kwoty pomocy udzielonej z tych środków.
Wskazano, iż zgodnie z § 20 ust.1 i ust.3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc podlega zwrotowi w całości jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1 i tak w przypadku niewydatkowania, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy.
A zatem wobec beneficjenta, który nie wydatkuje, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie należy orzec o zwrocie 100% kwoty wypłaconej pomocy.
Podniesiono, iż M. L. nie dopełnił obowiązku wskazanego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym beneficjent powinien wydatkować w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.
Uzasadniając obowiązek zwrotu kwoty podniesiono, iż wypłatę 75.000, 00 zł kwoty pomocy dokonano na konto beneficjenta w dniu 25 kwietnia 2012 r., w związku z powyższym Strona winna wydatkować 70% uzyskanej kwoty pomocy, tj. 52.500, 00 zł najpóźniej do dnia 25 kwietnia 2015 r. oraz przedłożyć w Oddziale Regionalnym ARiMR dokumenty potwierdzające ww. wydatkowanie nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
Odniesiono się do biznesplanu wskazując, iż planowaną inwestycją był zakup w 2014 r. co najmniej 3,00 ha gruntów rolnych (tabela 5.2 Planu Rozwoju Gospodarstwa).
Wskazano, iż dopiero w dniu 20 sierpnia 2015 r. na wezwanie ARiMR z dnia 6 sierpnia 2015 r. Strona przedstawiła w ramach wypełnienia zobowiązań związanych z realizacja biznesplanu m.in. akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. dokumentujący zakup gruntów rolnych o łącznej powierzchni 2,83 ha w kwocie 131.000,00 zł - w tym kwotę 26 200,00 zł pochodzącą ze środków własnych Strony, a pozostałą kwotę 104.800,00 zł uiszczono w wyniku realizacji zaciągniętego przez Stronę kredytu inwestycyjnego - linia nMR numer [...] z dnia [...] marca 2013 r. Jednocześnie z przedstawionej przez Stronę w dniu 26 listopada 2015 r. z ww. umowy kredytowej wynika, iż kredyt na zakup 2,83 ha gruntów rolnych objęty jest dopłatami do oprocentowania pochodzącymi z ARiMR.
Powołując przepis § 18 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wskazano, iż M. L. w ramach realizacji zobowiązania do wydatkowania 70% uzyskanej premii, na zakup 2,83 ha gruntów rolnych na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. mógł przeznaczyć jedynie kwotę w wysokości 26 200,00 zł stanowiącą wkład własny zaciągniętego kredytu, a także kwotę w wysokości 8000,00 zł za zakup działki o powierzchni 0,60 ha na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. również stanowiącą wkład własny Strony. Zatem w sumie Strona na zakup działek o łącznej powierzchni 3,43 ha, ze środków własnych wydatkowała 34.200,00 zł co stanowi jedynie 45,6% uzyskanej premii.
Powyższe okoliczności zdaniem Organu skutkowały obowiązkiem zwrotu przyznanej kwoty pomocy. Odnosząc się zaś do umowy sprzedaży działki w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. zauważono, iż dowód ten nie może zostać uwzględniony w sprawie, gdyż pomimo wezwań do złożenia wyjaśnień strona tego dokumentu nie złożyła w toku postępowania administracyjnego.
Przeczy to jedynie dokumentom zgromadzonym w sprawie, bowiem w aktach administracyjnych ( k. 137 - 142) znajduje się akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. umowy przeniesienia własności nieruchomości o powierzchni 8,000 ha na kwotę 138.000 zł na rzecz małżonków M. i Ż. L. Oznacza to, iż organ naruszył przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. wskazany w skardze art. 138 § 1 pkt 1 kpa, wyrażający się utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji organu I instancji oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy.
Ponownie orzekając Prezes ARiMR zobligowany będzie do dokonania prawidłowej analizy zebranego materiału dowodowego oraz poczynienia stosownych ustaleń faktycznych.
Dokonując wskazanych ustaleń organ powinien kierować się dyrektywami wynikającymi z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, tj. stać na straży praworządności oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały zebrany materiał dowodowy.
Biorąc zatem pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz 718 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło