V SA/Wa 1327/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców (dalej: Rada) z [...] kwietnia 2011 r., mocą której utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z [...] listopada 2010 r. K.N. wystąpiła o nadanie statusu uchodźcy. Wskazała, iż jej ojciec walczył w wojnie rosyjsko-czeczeńskiej, a obecnie jest poszukiwany, co spowodowało, że czuje się zagrożona i obawia wrócić do C.. Decyzją z [...] lutego 2011 r. o numerze [...] Szef Urzędu postanowił umorzyć postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek będący przedmiotem rozpoznania w postępowaniu jest drugim wnioskiem cudzoziemki o nadanie statusu uchodźcy i został złożony po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy, wydanej przez Radę w dniu [...] października 2010 r. (numer [...]). Analiza danych zawartych we wniosku wskazuje, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni, w związku z czym należało uznać go za niedopuszczalny, stosownie do treści art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, poz. 1176 ze zm.) oraz umorzyć postępowanie administracyjne. W odwołaniu z dnia 18 lutego 2011 r. skarżąca wskazała, iż w czasie rozmowy przeprowadzonej przez jej matkę z pracownikiem Fundacji "O." w L. wyszło na jaw, iż podczas jednego z najść na dom rodziny cudzoziemki, funkcjonariusze struktur [...] usiłowali dokonać zgwałcenia wnioskodawczyni. Okoliczność ta ma – w ocenie odwołującej się – znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a organ winien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. W dniu 11 kwietnia 2011 r. do Rady wpłynęło pismo cudzoziemki zawierające wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z uwagi na jej stan zdrowia psychicznego, związany z traumatycznymi przeżyciami, tj. próbą zgwałcenia i przemocą fizyczną. Rozpatrując sprawę na skutek odwołania strony, decyzją z [...] kwietnia 2011 r. o numerze [...], Rada utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu. Przyjmując ustalony w sprawie stan faktyczny, Rada zaakceptowała stanowisko organu pierwszej instancji, iż postępowanie winno zostać umorzone, bowiem wniosek jest niedopuszczalny z uwagi na stwierdzenie, że jest on oparty na tych samych przesłankach, które były rozpatrywane we wcześniejszym postępowaniu (obawa przed prześladowaniem z uwagi na udział ojca w działaniach wojennych). Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż rola i obowiązek organu orzekającego sprowadza się w takiej sytuacji wyłącznie do zbadania podstaw, na których oparty jest kolejny wniosek i wydania decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku stwierdzenia, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Dlatego organ orzekający nie prowadził dalszego postępowania wyjaśniającego, w tym, nie przesłuchiwał wnioskodawczyni. Na podstawie analizy kolejnego wniosku stwierdził bowiem, że ma do czynienia z tożsamością strony, okoliczności faktycznych i żądania strony. To samo odnosi się do sytuacji w kraju pochodzenia. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w odwołaniu Rada stwierdziła, iż nie widzi potrzeby ani celowości uwzględnienia postulatów dotyczących ponownego przesłuchania cudzoziemki z uwagi na jej leczenie opisane w przedstwionej dokumentacji. Organ podkreślił przy tym, iż problemy te nie były dotąd zgłaszane i ich przedstawienie na obecnym etapie wskazuje raczej na dążenie do przeciągania procedury rozpatrywania sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie cudzoziemka zarzuciła istotne naruszenia prawa procesowego i materialnego, skutkujące odmową przyznania mi ochrony międzynarodowej. Skarżąca ponownie opisała swoja sytuację oraz wskazała, iż jej rodzina jest narażona na prześladowania ze strony funkcjonariuszy władzy R.K. z uwagi na działalność ojca, a także brata, który w 2005 r. uzyskał zgodę na pobyt tolerowany w Polsce. Zarzuciła organowi, iż nie podjął postępowania wyjaśniającego w związku z podnoszoną w odwołaniu próbą dokonaniu zgwałcenia jej przez przedstawicieli władz [...] oraz konsekwencji jakie mogą ją spotkać w związku z tym, w razie powrotu do kraju pochodzenia. Cudzoziemka zwróciła przy tym uwagę na kontekst religijny i kulturowy wskazując, iż w kulturze muzułmańskiej mówienie o gwałcie jest niedopuszczalne, zaś kobiety, na których dokonano gwałtu są spychane na margines społeczności, a w niektórych krajach muzułmańskich zdarzają się nawet przypadki dokonywania "honorowych zabójstw" przez radykalnych islamistów na ofiarach gwałtów. W ocenie skarżącej organy prowadzące postępowanie naruszyły także art. 68 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż Szef Urzędu miała obowiązek, a nie prawo, zapewnić przeprowadzenie badań psychologicznych w celu potwierdzenia podnoszonych przez nią okoliczności. Cudzoziemka podała nadto, iż z uwagi na traumatyczne doświadczenia, które w znacznym stopniu utrudniają jej prawidłowe funkcjonowanie oraz uniemożliwiają powrót do kraju pochodzenia, pozostaje pod stałą opieką psychologa z Fundacji "O.", a od niedawna także lekarza psychiatry. W odpowiedzi na skargę Rada podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. W myśl art. 40 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wniosek jest niedopuszczalny, gdy: 1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim; 2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach; 3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu, złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek. Z akt sprawy wynika, że decyzją Szefa Urzędu z [...] maja 2010 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Rady z [...] października 2010 r. odmówiono skarżącej nadania statusu uchodźcy, odmówiono udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzeczono o wydaleniu jej z terytorium Polski wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Wydanie tej decyzji było następstwem złożenia przez K.N. wniosku o nadanie statusu uchodźcy z [...] maja 2009 r. W toku tego postępowania organy ustaliły, że powodem wystąpienia o status uchodźcy była niestabilna sytuacja, nachodzenie przez ludzi w maskach, brak pracy i trudna sytuacja mieszkaniowa, a przesłanki te nie mogą być uznane za uzasadniające nadanie statusu uchodźcy lub objęcia inną formą ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Po zebraniu materiału dowodowego organy przyjęły, iż cudzoziemka nie była prześladowana przez władze publiczne z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Podnoszona obawa nie została przez skarżącą uprawdopodobniona, a nadto nie stanowiła, w ocenie organów, przesłanki do stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnym prześladowaniem z powodów określonych w Konwencji Genewskiej. Na powyższą decyzję Rady cudzoziemka nie złożyła skargi do sądu administracyjnego, wobec czego stała się ona prawomocna. W toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, na rozprawie przed WSA w dniu 7 grudnia 2011r. cudzoziemka oświadczyła, że nie wie dlaczego nie odwołała się od decyzji Rady. Ktoś natomiast doradził jej, że lepiej będzie, gdy złoży nowy wniosek. Dlatego też wnioskiem z dnia [...] listopada 2010r. skarżąca po raz drugi wystąpiła o nadanie jej statusu uchodźcy w RP. We wniosku będącym przedmiotem niniejszego postępowania skarżąca podała, ponownie, iż czuje się zagrożona w kraju pochodzenia ze względu na to, iż do ich domu przychodzili mundurowi i wypytywali o ojca, który uczestniczył w działaniach wojennych. Ponadto cudzoziemka pismem z dnia 19 listopada 2010r. wystąpiła o wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu wobec stwierdzenia, iż nie zachodzą okoliczności do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W dniu [...] grudnia 2010r. Szef Urzędu postanowił odmówić wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy, zaś cudzoziemka we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ponawiając uprzednio złożony wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji podała, że była poddawana przemocy fizycznej i psychicznej przez funkcjonariuszy nachodzących jej dom, jak tez grożono jej gwałtem. Podała, że "kazano nosić jej chustę. Jestem jeszcze młoda, chcę żyć, chodzić bez chusty w obcisłym ubraniu, cieszyć się życiem. Do tej pory milczała, bo u nas wstyd o tym mówić. W dniu [...] grudnia 2010r. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców postanowił po raz drugi odmówić wstrzymania wykonania swojej decyzji, zaś decyzją z dnia [...] lutego 2011r. umorzył postępowanie w sprawie o nadanie wnioskodawczyni statusu uchodźcy na terytorium RP wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny jako oparty na tych samych podstawach, co poprzedni, a aplikantka nie przedłożyła żadnych nowych dokumentów czy materiałów wskazujących na zaistnienie nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku. Cudzoziemka w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji zawarła stwierdzenia, że w czasie rozmowy przeprowadzonej przez jej matkę z pracownikiem Fundacji "O." w L., ta pierwsza miała oświadczyć, że nachodzący dom państwa N. funkcjonariusze służb [...] usiłowali dokonać na jej córce gwałtu oraz wskazała na wynikający z tego stan zdrowia psychicznego córki. Rada do Spraw Cudzoziemców w zaskarżonej do WSA decyzji podzieliła stanowisko organu I instancji o uznaniu wniosku skarżącej za niedopuszczalny. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stanowisko organów administracyjnych oparte na treści przepisu art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jest w ocenie Sądu w pełni uzasadnione. Zauważyć należy, iż podnoszone przez stronę podstawy ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy są tożsame i opierają się na subiektywnej obawie o bezpieczeństwo ze strony przedstawicieli władzy, a związane z działalnością wojenną jej ojca. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż zadaniem organów rozpatrujących kolejny wniosek cudzoziemca, złożony po zakończeniu wcześniejszego postępowania (w takim samym przedmiocie) decyzją o odmowie nadawania statusu uchodźcy, jest w pierwszej kolejności analiza wszystkich twierdzeń i dowodów jakie przedstawił skarżący pod kątem ewentualnej zmiany okoliczności sprawy, tj. zbadanie czy pojawiły się takie dowody, które mogłyby stanowić pozytywną przesłankę do nadania status uchodźcy. Zatem wobec stwierdzenia, że strona ponowie powołuje się na te same zdarzenia, nie przedstawiając jednocześnie nowych dowodów jakie mogłyby uprawdopodobniać ziszczenie się przesłanek pozytywnych, obowiązkiem organu jest zastosowanie przepisu jaki legł u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stanowisko takie jest również zgodne z treścią art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich, w myśl których to regulacji, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Kontrolując legalność postępowania w niniejszej sprawie szczególnego podkreślenia wymaga, iż zadaniem organu jest zbadanie czy podnoszone przez stronę twierdzenia mają wpływ na zweryfikowanie wcześniejszego stanowiska w zakresie spełnienia przesłanek do nadania statusu uchodźcy określonych w Konwencji Genewskiej. Zatem, jeśli organ stwierdzi, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności nie mają wpływu na przyznanie statusu uchodźcy, nie można doszukiwać się po jego stronie obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Skoro zatem podnoszone przez skarżącą okoliczności nie zostały uwzględnione w postępowaniu prowadzonym na skutek pierwszego wniosku, to te same okoliczności, choćby nadal trwały w odczuciu cudzoziemca, nie mogą stać się podstawą do uznania zasadności wniosku w kolejnym postępowaniu. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej organy dokonały analizy obydwu wniosków cudzoziemki, stwierdzając prawidłowo, że dotyczą tych samych okoliczności ( zaginięcie ojca, nachodzenie domu przez funkcjonariuszy struktur siłowych). W pierwszym wniosku ponadto podniesiony został przez stronę jako przyczyna wyjazdu wątek ekonomiczny - brak mieszkania i niechęć pozostania w C.. Odnosząc się natomiast do podnoszonej na dopiero na etapie postępowania odwoławczego w sprawie niniejszej próby dokonania zgwałcenia skarżącej oraz związanej z tym obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, należy przyznać rację orzekającym organom, iż nie stanowi ona nowej okoliczności w sprawie. Przy czym podkreślenia wymaga, iż chodzi o taką okoliczność, która jest "nową okolicznością" mającą znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o nadanie statusu uchodźcy, to znaczy taką, która pozwoliłaby organowi, po wstępnym badaniu wniosku uznać, że konieczne jest ponowne jego rozpatrzenie. Zauważyć trzeba, iż kwestię dotyczącą "próby zgwałcenia" podniosła matka cudzoziemki w rozmowie z pracownikiem fundacji, zaś w odwołaniu została ona przywołana w takim właśnie charakterze, tzn. jako relacja z rozmowy osoby trzeciej z pracownikiem fundacji. Mając zatem na uwadze dotychczasowy przebieg postępowań z wniosków strony, powoływanie się na trudną sytuację ekonomiczną i życiową, obawy związane z zagrożeniem wobec działalności ojca, należy przyjąć, iż Rada miała podstawy by opisane w odwołaniu "okoliczności" uznać za zmierzające do przeciągania procedury uchodźczej w Polsce i wobec dwukrotnej odmowy wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP, uniknięcia jej realizacji przez organy polskie. Wskazuje na to uzasadnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, w którym cudzoziemka kładzie nacisk na niechęć powrotu do kraju pochodzenia, głównie ze względu na obowiązujący w C., z racji kultury i religii styl życia, który jak wynika z pisma strony, po przyjeździe do Polski przestał jej odpowiadać. Dowodzi temu również i to, że skarżąca nie potrafiła w racjonalny sposób przedstawić powodu dla którego zarówno w poprzednim, jak nowym wniosku nie wskazała, jako przyczyny ubiegania się o ochronę okoliczności związanych z groźbą gwałtu. Na rozprawie przed Sądem wskazała, że zdecydowała się poruszyć tę kwestię, gdyż nie chciała powrotu do C., a ponadto tak poradził jej prawnik podczas składania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. W ocenie Sądu słusznie uznać należy, że powodem nie podnoszenia sprawy gróźb nie mogą być względy kulturowe, gdyż strona w żadnym ze składanych wniosków nie podnosiła powyższych okoliczności jak również nie podawała, iż miała jakiekolwiek problemy natury psychologicznej czy psychicznej, a o pomoc psychologa zaczęła zwracać się dopiero trakcie drugiego postępowania, po otrzymaniu dwóch negatywnych decyzji w sprawie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Stwierdzić również należy, iż skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia mogłaby być narażona na prześladowanie, czy też represje, natomiast organy w sprawie niniejszej zbadały sytuację w Republice C. i K., która jak wskazano od czasu wydania decyzji w sprawie o odmowie nadania statusu uchodźcy nie uległa zmianie, a zatem nie można było traktować to, jako nową okoliczność. W związku z tym zmiana decyzji w przedmiocie zgody na pobyt tolerowany również nie mogła mieć miejsca. Podnieść trzeba, iż przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, a decyzje wydane w kontrolowanym postępowaniu zawierają uzasadnienia spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie doparzył się też innych uchybień ze strony organów orzekających, w tym dotyczących naruszenia wskazanych w skardze zasad postępowania administracyjnego. Sprawa, zdaniem Sądu, została przeanalizowana w stopniu wystarczającym do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2003r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.