V SA/Wa 1332/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-23
Skład orzekający: Piotr Piszczek, Beata Krajewska, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały art. 154 § 1 KPA, odmawiając uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej płatności rolnośrodowiskowe, mimo że strona wnioskowała o zmianę decyzji w trybie przewidzianym dla sytuacji, w których strona nabyła prawo?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 154 § 1 i 2 KPA, poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie wniosku strony jako żądania uchylenia decyzji w trybie art. 154 KPA, podczas gdy strona wnioskowała o zmianę decyzji w sytuacji, w której nabyła prawo (co powinno być rozpatrywane w trybie art. 155 KPA). Organ powinien był wezwać stronę do sprecyzowania żądania lub wyjaśnić jej dostępne tryby wzruszenia decyzji ostatecznej.Stan faktyczny
Skarżący J. M. złożył wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji przyznającej mu płatności rolnośrodowiskowe na rok 2013, która została pomniejszona o sankcje. Organy administracji, po przeprowadzeniu postępowań, odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 154 § 1 KPA (brak nabycia prawa oraz brak interesu społecznego lub słusznego interesu strony). Skarżący kwestionował prawidłowość zastosowania przepisów KPA przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, zasądzając jednocześnie od Prezesa ARiMR na rzecz J. M. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej: 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r.; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. M. kwotę 200 zł (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi J. M. (dalej: skarżący lub strona) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z ... marca 2016 r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej: Dyrektor Oddziału lub organ I instancji) z ... stycznia 2016 r., nr ... odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji własnej z ... czerwca 2014r., nr ... w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z ... maja 2013 r. skarżący zwrócił się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
W dniach ... - ... października 2013 r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego, a w dniach ... października - ... listopada 2015 r. kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności. W trakcie przedmiotowych kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące deklaracji powierzchni na poszczególnych działkach rolnych, tj. na działkach rolnych B, CA, K, L stwierdzono zadeklarowanie powierzchni mniejszej niż ustalona w trakcie kontroli na miejscu (kod nieprawidłowości DR 13-). Ponadto na działce rolnej M o powierzchni ... ha deklarowanej do płatności w wariantach 2.3 i 3.1 stwierdzono zaoranie deklarowanego pastwiska trwałego.
Decyzją z ... marca 2014 r., nr ... Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe na rok 2013 w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi.
W uzasadnieniu organ przywołał treść § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), zgodnie z którym w przypadku niezachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie rolnośrodowiskowym powierzchni trwałych użytków zielonych, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w wysokości pomniejszonej o 20%. Kierownik Biura Powiatowego wskazał, że na działce rolnej M zadeklarowanej jako pastwisko trwałe o powierzchni ... ha w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono zaorane pole, co oznacza niezachowanie powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie i tym samym powoduje pomniejszenie należnej płatności rolnośrodowiskowej o 20%.
Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania Dyrektor Oddziału decyzją z ... czerwca 2014 r., nr ... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.
Pismem z ... kwietnia 2015 r. (data nadania), skierowanym do Prezesa ARiMR skarżący zwrócił się z prośbą o uchylenie ww. decyzji z ... czerwca 2014r., na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.), bądź też, w przypadku braku podstaw do zastosowania ww. trybu, o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją.
Postanowieniem z ... maja 2015 r., właściwy w sprawie, Dyrektor Oddziału wznowił na wniosek strony postępowanie administracyjne i decyzją z ... czerwca 2015r., nr ... odmówił uchylenia swojej decyzji z ... czerwca 2014 r.
Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do rozpoznania w trybie art. 154 § 1 k.p.a., ewentualne o jej uchylenie i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez uchylenie ostatecznej decyzji z ... czerwca 2014 r. i poprzedzającej ją decyzji z ... marca 2014 r. i umorzenie postępowania w sprawie. Ponadto strona wskazała, że w wypadku braku formalnych przesłanek zmiany decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obydwu instancji.
W związku z powyższym Prezes ARiMR postanowieniem z ... sierpnia 2015 r., zawiesił postępowanie wszczęte odwołaniem od decyzji z ... czerwca 2015 r., ze względu na fakt, że wynik postępowania uzależniony był od postępowania wszczętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z ... czerwca 2014 r.
Z kolei w dniu ... sierpnia 2015 r. Dyrektor Oddziału zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. swojej decyzji z ... czerwca 2015 r., wszczęte wnioskiem strony z ... kwietnia 2015 r.
Decyzją z ... września 2015r., nr ... Prezes ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału z ... czerwca 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z ... marca 2014 r. w sprawie przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z ... października 2015 r., nr ... Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z ... września 2015 r.
Prezes ARiMR po podjęciu zawieszonego postępowania decyzją z ... grudnia 2015r., nr ... utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z ... czerwca 2015r.
Wobec powyższego Dyrektor Oddziału po podjęciu zawieszonego postępowania decyzją z ... stycznia 2016 r., nr ... odmówił, na podstawie art 154 § 1 k.p.a., uchylenia ostatecznej decyzji własnej z ... czerwca 2014 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Prezes ARiMR decyzją z ... marca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z ... stycznia 2016 r. odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji własnej z ... czerwca 2014r.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w sprawie nie występują przesłanki przemawiające za uchyleniem ostatecznej decyzji określone w art. 154 § 1 k.p.a. Podkreślił, że przepis ten ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, żeby można było wzruszyć decyzję ostateczną. Po pierwsze: musi istnieć ostateczna decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania. A poza tym za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy Prezes ARiMR wskazał, że decyzja Dyrektora Oddziału z ... czerwca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z ... marca 2014 r., kształtuje sytuację prawną strony i pomimo faktu, że decyzja nie uwzględniała w całości żądania strony zawartego we wniosku o przyznanie płatności, to nie można powiedzieć, że na jej mocy strona "nie nabyła prawa" w rozumieniu przesłanki z art. 154 k.p.a. Zatem, w ocenie Prezesa ARiMR w sprawie nie została spełniona przesłanka braku nabycia praw z decyzji pozwalająca na zastosowanie trybu uchylenia lub zmiany decyzji w tym trybie.
Organ odwoławczy także dokonał analizy drugiej z przesłanek (interes społeczny lub słuszny interes strony) i również stwierdził, że przesłanki te w sprawie nie występują. Zauważył, że płatność rolnośrodowiskową stanowi jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i może być przyznana rolnikowi, spełniającemu warunki jej przyznania określone przez prawo krajowe i unijne tylko w takiej wysokości, w jakiej została ona konkretnie określona przez ww. przepisy prawa. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść rolnika, są niedopuszczalne. Uznaniowość prowadziłaby do nierównego traktowania rolników spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności.
Organ odwoławczy podał jakie były przyczyny wydania przez Kierownika Biura Powiatowego decyzji w przedmiocie przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości, które to przyczyny zostały wskazane w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wyjaśnił również, że obowiązek zachowania w gospodarstwie rolnym określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo wynika z ww. § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
W uzasadnieniu powołał również pozostałe przepisy zarówno krajowe, jak i unijne, które miały zastosowanie w decyzji, co do której skarżący wniósł o uchylenie. Wyjaśnił, że w interesie społecznym jest, aby płatności rolnośrodowiskowe były przyznawane rolnikom w wysokości wynikającej z obowiązujących przepisów prawa, tj. zgodnie z określonymi w tych przepisach warunkami oraz z uwzględnieniem przewidzianych w ww. przepisach wszystkich zmniejszeń i wykluczeń. Tym samym stwierdził, że za uchyleniem decyzji Dyrektora Oddziału nie przemawia interes społeczny.
Oceniając natomiast przesłankę słusznego interesu strony wyjaśnił, że strona skorzystała z możliwości zbadania decyzji Dyrektora Oddziału z ... czerwca 2014 r. po kątem obarczenia jej wadami, o którym mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz pod kątem obarczenia jej wadą procesową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W wyniku przeprowadzonych postępowań ustalono, że wskazane wady decyzji nie występują.
Podkreślił, że słusznego interesu strony nie można utożsamiać z dążeniem strony do przyznania płatności lub niezastosowania jej zmniejszenia wbrew ustalonemu w sprawie stanowi faktycznemu i prawnemu.
W okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, słusznego interesu strony nie narusza zastosowane przez organ zmniejszenie o 20% należnej płatności rolnośrodowiskowej z powodu niezachowania występujących w gospodarstwie trwałych użytków zielonych. Zauważył, że bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają również podnoszone przez stronę w pismach argumenty dotyczące odtworzenia trwałych użytków zielonych na działce rolnej deklarowanej w 2013r. do płatności w ramach wariantów 2.3 i 3.1.2. Stwierdził, że nie uzasadniają one zmiany ww. decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Wyjaśnił, że postępowania w trybach fakultatywnych, tj. m.in. w trybie art. 154 § 1 k.p.a., można prowadzić tylko w odniesieniu do tego samego co ongiś stanu faktycznego.
W dalszej części uzasadnienia odniósł się również do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 lutego 2015 r., III SA/Kr 1127/14 oraz Trybunału Sprawiedliwości UE z 2 października 2014 r. w sprawie C-47/13. Wskazał, że nie mieści się w pojęciu interesu strony orzekanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa, choćby zostało ono potwierdzone orzeczeniami sądu wydanymi w innych sprawach.
Strona złożyła skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Oddziału z ... stycznia 2016 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów dojazdu na rozprawę własnym samochodem na trasie S.- Warszawa. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 154 § 1 k.p.a. przez zastosowanie w sytuacji gdy skarżący żądał zmiany ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.;
2) art. 155 k.p.a. w zw. z art. 7-9 i 61 k.p.a. poprzez niezastosowanie w ocenie zmiany decyzji w sytuacji gdy skarżący żądał zmiany decyzji organów obu instancji;
3) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7-9 k.p.a. poprzez uchylenie się:
a) od rozpatrzenia sprawy w trybie art. 155 k.p.a.,
b) rozpatrzenia zarzutów odwoławczych - naruszenia prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 28 b, c ustawy z 7 marca 2007 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz ROW na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 173 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu),
- art. 18 ust. 2 rozporządzenia UE nr 5/2011 oraz art. 6 ust. 2 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 326 z 26 października 2012), a także orzecznictwa sądów administracyjnych na gruncie tych przepisów przytoczonego w odwołaniu,
4) § 38 ust. 6 rozporządzeniu rolnośrodowiskowego przez niewłaściwe zastosowanie w ocenie zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowych z sankcjami wieloletnimi z tytułu niezachowania trwałego użytku zielonego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Prezesa ARiMR z ... marca 2016 r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z ... stycznia 2016 r., nr ... odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji własnej z ... czerwca 2014r., nr ... w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
W ocenie sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem art. 154 § 1 i 2 k.p.a. poprzez ich zastosowanie wskutek bezpodstawnego uznania, że podaniem z ... kwietnia 2015r. (data nadania), uzupełnionym pismem z ... czerwca 2015r. zatytułowanym "odwołanie" i złożonym do Dyrektora Oddziału, skarżący zwrócił się z prośbą o uchylenie ww. decyzji z ... czerwca 2014r., na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Zważyć należy, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują możliwość uchylenia decyzji ostatecznej w kilku niezależnych trybach nadzwyczajnych. Po pierwsze uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić w trybie wznowienia postępowania, jeżeli ziści się którakolwiek z przesłanek określonych w art. 145 § 1 lub w art. 145a § 1 k.p.a . Dopuszczalne jest też uchylenie ostatecznej decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, na podstawie art. 154 k.p.a., jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis art. 155 k.p.a. przewiduje z kolei możliwość uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z kolei stosownie do art. 163 k.p.a. organ może uchylić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także winnych przypadkach, o ile przewidują to przepisy szczególne. Na marginesie art. 161 k.p.a. przewiduje także możliwość uchylenie lub zmiana decyzji. Ostatnim natomiast trybem wzruszenia decyzji ostatecznej jest stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a). Innych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej, co do zasady przepisy nie przewidują. W sprawie niewątpliwie skarżący wykorzystał już dwa tryby, tj. wznowienie postępowania oraz stwierdzenie nieważności. Postępowania z jego inicjatywy w tych sprawach zakończyły się decyzjami ostatecznymi. Chciał również skorzystać z trybu zmiany lub uchylenia decyzji, który został uregulowany w powołanych wyżej przepisach.
Skarżący w podaniu z ... kwietnia 2015r., wbrew twierdzeniom Prezesa ARiMR, zawartym w odpowiedzi na skargę, nie wskazał wyraźnie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. jako żądania uchylenia decyzji. W uzasadnieniu bowiem tego pisma przywołuje on dwie podstawy prawne (strona 2 i 3 wniosku), a mianowicie wskazuje na art. 154 i 155 k.p.a. Podkreśla również, że de facto intencją jego jest zmiana decyzji ostatecznej w postaci przyznania płatności rolnośrodowiskowej bez pomniejszeń. Wyjaśnia bowiem, że cyt. "w stanie faktycznym, ustalonym przez kontrole ARiMR nie zaistniały przesłanki do zmniejszenia płatności, bowiem trwały użytek nie został zaorany w okresie wegetatywnym". Na zasadność swojej argumentacji przywołuje orzecznictwo sądowe i zauważa, że cyt. "powyższa linia orzecznicza uzasadnia uchylenie decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. (...)". W dalszej części ponownie wskazuje na przepisy art. 154 i 155 k.p.a.
W ocenie sądu już na tym etapie Dyrektor Oddziału winien zwrócić się do strony ze stosownym pismem wskazującym na przepisy regulujące możliwość wzruszania decyzji ostatecznych. Winien on przytoczyć podstawy prawne i poinformować, o przesłankach warunkujących skuteczne dokonanie weryfikacji decyzji ostatecznej i następnie zażądać od strony jasnego stanowiska w tej kwestii. Organ natomiast samodzielnie zakwalifikował podanie skarżącego jako wniosek o wznowienie postępowania. A więc już na tym etapie organ I instancji popełnił nieprawidłowości. Powyższe stało się ewidentne, po złożeniu przez skarżącego pisma z ... czerwca 2015r. zatytułowanego "odwołanie", w którym skarżący w nieporadny sposób wskazuje na dalsze tryby wzruszenia decyzji ostatecznej, tj. o zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (stwierdzenie nieważności decyzji) oraz ponawia wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a.
W tym momencie organ znowu samodzielnie kwalifikuje podanie skarżącego i uruchamia kolejne dwa tryby. Jeden w przedmiocie stwierdzenia nieważności oraz drugi w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. W odniesieniu do drugiego trybu, bez wzywania skarżącego kwalifikuje jego podanie, jako wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. z pełną świadomością, że ten tryb nie może zostać zastosowany do sytuacji skarżącego, gdyż dotyczy on sytuacji w których strona nie nabyła prawa, a nie odnosi się on do sytuacji w których prawo to strona nabyła, tak jak w sprawie, co do której wnosi on o zmianę decyzji.
W ocenie sądu takie działanie organu było bezpodstawne. Strona bowiem nie musi znać konkretnej podstawy pranej swojego wniosku. Również wskazana podstawa prawna wniosku nie wiąże organ, gdyż organ jest związany zakresem żądania, a nie zawartą podstawą prawną. W takich sytuacjach, jak przedmiotowa organ miał obowiązek co najmniej zwrócić się do skarżącego o sprecyzowanie podstawy prawnej rozpoznania jego podania. Tym bardziej, że podstawy prawne z art. 154 i 155 k.p.a. dotyczą jednego trybu postępowania jakim jest uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych, a różnicuje je kwestia czy wnoszący podanie nabył prawo, czy też tego prawa nie nabył. W tym miejscu sąd za trafny uznaje pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2013r., II OSK 1812/11 i 14 listopada 2006 r., II OSK 1331/05 (orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym cyt. "powołanym przez stronę postępowania przepisom powinno się przypisywać - co do zasady - rolę jedynie propozycji prawnej podstawy rozstrzygnięcia. Organ administracji nie może być związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania, albowiem to treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego, która będzie miała zastosowanie w konkretnej sprawie. Jeżeli zatem w ocenie organu prowadzącego postępowanie wniosek o zmianę decyzji ostatecznej odnosi się do decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, wniosek taki powinien podlegać rozpoznaniu na podstawie art. 155 k.p.a., a nie art. 154 k.p.a.".
Trzeba wyjaśnić, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61 § 1 k.p.a.) określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r., SA 367/90, ONSA z 1990, Nr 2-3. poz. 47).
Należy również zauważyć, że organy obydwu instancji badały interes społeczny i interes strony. Jednakże, jak również zasadnie wskazał NSA w powołanym wyroku z 14 listopada 2006 r. fakt nabycia bądź nienabycia prawa w postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 154 i art. 155 k.p.a., może skutkować koniecznością nadawania różnego znaczenia przesłankom interesu społecznego i słusznego interesu strony jako kryterium uchylenia lub zmiany decyzji. Tym samym należy te interesy badać w sposób zindywidualizowany w kontekście przesłanki zmiany decyzji w każdym z omawianych trybów postępowania.
Wziąwszy pod uwagę, że strona w sposób nieporadny i niejednoznaczny (patrz wniosek z ... kwietnia 2015r.) określiła trybu w jakim składa podanie o uchylenie decyzji, Dyrektor Oddziału powinien był – kierując się zasadą należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć istotny wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków (art. 9 k.p.a.) – wezwać skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do sprecyzowania żądania, tj. wskazania trybu w jakim żąda uchylenia decyzji Dyrektora Oddziału z ... czerwca 2014r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z ... marca 2014r.
Organ I instancji nie ustaliwszy rzeczywistej treści żądania strony zastosował, o czym już była mowa wyżej, tryb określony w art. 154 k.p.a. Rolą natomiast Dyrektora Oddziału, jako gospodarza postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem z ... kwietnia 2015 r. było zaś w pierwszej kolejności wyjaśnienie skarżącemu, jakie skutki niesie ze sobą żądanie uchylenia decyzji ostatecznej w poszczególnych nadzwyczajnych trybach. Dopiero po wyjaśnieniu tychże kwestii i określeniu przez stronę rzeczywistej treści żądania uprawnione byłoby prowadzenia postępowania w odpowiednim, wskazanym przez stronę trybie.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej i wskazań zawartych w niniejszym wyroku.
Mając na względzie, że organy obu instancji orzekające w przedmiotowej sprawie dopuściły się tożsamych, wykazanych powyżej naruszeń przepisów postępowania, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału z ... stycznia 2016 r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty składa się wpis stały w wysokości ... zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło