V SA/Wa 1334/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2010r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Pismem z [...] kwietnia 2010 r. A. J. – zwany dalej skarżącym – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego P. K. wniósł skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2010r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wnoszący skargę załączył także wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z [...] czerwca 2010r. pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku o niezbędne dokumenty i oświadczenia dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Pełnomocnik pismem z [...] lipca 2010r. zwrócił się do Sądu o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia o kolejne 7 dni, z uwagi na brak możliwości zgromadzenia przez skarżącego niezbędnych dokumentów. Tut. Sąd zarządzeniem z [...] sierpnia 2010r. zgodnie z wolą pełnomocnika przedłużył żądany termin. Po upływie terminu, referendarz sądowy postanowieniem z 30 sierpnia 2010r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z [...] września 2010r. pismem z [...] września 2010 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 489 zł. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] września 2010 r., a więc wyznaczony w nim 7-dniowy termin upływał w dniu [...] października 2010r. Pismem z [...] listopada 2010r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi, dołączając potwierdzenie dokonania przelewu w wysokości 490 zł. na konto Sądu w dniu [...] października 2010r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wyjaśnił, że po otrzymaniu wezwania podjął wszelkie czynności zmierzające do skontaktowania się ze skarżącym, celem poinformowania go o konieczności uiszczenia wpisu. Czynności te okazały się bezskuteczne, jak wskazał autor wniosku, gdyż skarżący nie odbierał telefonu i nie odpisywał na korespondencję e-mail. Dopiero, co podkreślił pełnomocnik w dniu [...] października 2010r. powziął wiadomość, że skarżący od kilku miesięcy przebywa w Z. w N. Pobyt skarżącego w zakładzie karnym, w opinii pełnomocnika usprawiedliwia brak możliwości kontaktu i brak uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek złożony przez pełnomocnika skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego wskazał, że w dniu [...] października 2010r. dowiedział się, że skarżący od kilku miesięcy przebywa w zakładzie karnym, w tej też dacie stało się możliwe, jak wskazał poinformowanie osób zajmujących się sprawami skarżącego o konieczności uiszczenia wpisu sądowego. Zatem należało przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu [...] października 2010r., zatem przedmiotowy wniosek złożony przez pełnomocnika w dniu [...] listopada 2010r. został wniesiony w terminie, o jakim mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W świetle postanowień zawartych w ww. przepisach, uchybiony termin należy przywrócić w przypadku, gdy strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym przypadku uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 489 zł - por. 87 § 4 p.p.s.a.), we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (por. art. 87 § 2 p.p.s.a.), powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego (patrz: art. 86 § 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym pomimo, iż pełnomocnik skarżącego złożył do Sądu w terminie wniosek o przywrócenie terminu i uiścił wpis sądowy od skargi oraz pomimo powstania ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego, to we wniosku nie uprawdopodobnił okoliczności, które mogłyby wskazywać na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Ocena uprawdopodobnienia przesłanki braku winy strony pozostawiona została uznaniu Sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien dokonywać ocen z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023). Zatem kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 296). Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Tak więc przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Z wniosku pełnomocnika wynika, że skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi z uwagi na kilkumiesięczny pobyt w zakładzie karnym, jednak osoba dbająca należycie o prowadzenie swoich spraw winna poinformować swojego pełnomocnika o tym fakcie oraz powierzyć prowadzenie dalszych czynności w sprawie pełnomocnikowi lub rodzinie. Ponadto wskazać należy, że skarżący kontaktował się z pełnomocnikiem jak wynika, z pisma z [...] lipca 2010r., w którym pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia dotyczącego uzupełnienia dokumentacji z wniosku o przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie był w stanie, jak przyznał w wyznaczonym terminie zgromadzić wszystkich niezbędnych dokumentów i informacji. Zatem skarżący posiadał niezbędną wiedzę na temat prowadzonego postępowania, a także miał świadomość, że niedostarczenie wymaganych dokumentów spowoduje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie można uznać, aby po stronie skarżącego wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Zauważyć należy, że z pisma pełnomocnika wynika, iż skarżący zostawił dyspozycje dotyczące prowadzenia swoich spraw wybranym osobom, z którymi ostatecznie pełnomocnik się skontaktował i uiścił wpis. Można więc uznać, że poinformował tę osobę lub osoby o prowadzonej sprawie i konieczności kontaktu z pełnomocnikiem, a jeśli nie to należy uznać, iż powinien był taką informację przekazać. Niezależnie od tego należy też wskazać, że mimo pobytu w Z. mógł skontaktować się z osobiście z pełnomocnikiem i poinformować go o swojej sytuacji. Z okoliczności tych wynika, że skarżący znajdował się w stanie umożliwiającym uczynienie zadość obowiązkowi opłacenia wpisu i nie dochował należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W orzecznictwie do zawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się m.in. dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wa 1329/01, niepubl.), czy niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.). Mając na uwadze powyższe orzeczono, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.