V SA/Wa 1337/11

Warszawa, dnia 2 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA – Irena Jakubiec – Kudiura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. C. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...]kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie: uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata J. C., dalej "skarżący" wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że posiada dom o pow. 160 m2, nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Oświadczył, że uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego w wysokości brutto 2.235,98 zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia [...] lipca 2011 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na wezwania skarżący wskazał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe, ma poważne nadciśnienie z powodu zaburzeń krążenia krwi i oczekuje na operację. Skarżący oświadczył, iż ma zaciągnięty kredyt na naprawę dachu i elewacji domu po zimowych zniszczeniach, a miesięczna rata kredytu wynosi średnio 360 zł. Wskazał również, że nie posiada kont, lokat dewizowych i nie uzyskuje pomocy socjalnej z gminy. Do pisma załączył pokwitowanie wskazujące na zaległości w podatku od nieruchomości, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy (PIT-40A/11A), kopię polecenia przelewu opłaty za gaz w kwocie 825,34 zł, wyciąg z banku za okres od 2 sierpnia 2011 r. do 10 sierpnia 2011 oraz harmonogram spłaty kredytu. Postanowieniem z 15 września 2011 r. sygn. akt VSA/Wa 1337/11 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Skarżący złożył sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego. W sprzeciwie wyraził swój protest przeciwko działaniom organów państwa. Stwierdził, że podstawę jego miesięcznego utrzymania stanowi kwota 250 zł – 400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Wpis w niniejszej sprawie, od którego uiszczenia zależy rozpoznanie sprawy przez Sąd wynosi 100 zł. Oceniając możliwości finansowe skarżącego zestawić należy uzyskiwane dochody oraz ciążące na nim wydatki, ale dotyczące niezbędnego utrzymania (np. wyżywienie, środki higieniczne, odzież, opał, koszty mediów). Źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie emerytalnego w wysokości 2.235,98 zł miesięcznie. Fakt, że skarżący posiada stałe źródło dochodów, które w całości może przeznaczyć na własne utrzymanie świadczy, że nie sposób zaliczyć skarżącego do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie i nie są w stanie współuczestniczyć w poniesieniu kosztów postępowania sądowego. Warto zauważyć, że kwota wpisu, która wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) stanowi znikomą wartość uzyskiwanego świadczenia emerytalnego. Ponadto, pomimo skierowanego do skarżącego wezwania do uzupełnienie dokumentów i przedstawienia informacji, które pomogłyby ocenić jego sytuację materialną, skarżący nie nadesłał dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego oraz informacji o sposobie jego otrzymywania. Skarżący nie wskazał jak przedstawiają się jego miesięczne koszty związane z utrzymaniem siebie i mieszkania tj. opłaty, koszty wyżywienia, ubrania, leki, pomimo skierowania do niego wezwania do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji. Przesłanie przez skarżącego jednego egzemplarza rachunku za gaz w kwocie 825,34 zł nie jest wystarczający do dokonania prawidłowej oceny, w jakiej wysokości skarżący ponosi koszty utrzymania, a co za tym idzie jakie są jego możliwości płatnicze. Zauważyć warto, że z przedstawionego rachunku nie wynika za jaki okres rachunek został wystawiony, a przedstawiony wykaz opłat za gaz ponoszonych przez skarżącego od 2007r. (np. 151 zł za okres od 15 czerwca do 20 sierpnia 2010 r., 128 zł za okres od 20 sierpnia 2010 r. do 14 października 2010 r.), czyni mało prawdopodobnym, że rachunek na kwotę 825,34 zł jest opłatą miesięczną. Ponadto do wydatków niezbędnych dla utrzymania, nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu pożyczek czy kredytów. Nie są to zobowiązania o priorytetowym charakterze wobec kosztów sądowych. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). O przyznaniu prawa pomocy nie może przesądzić okoliczność posiadania zaległości w podatku od nieruchomości: 68 zł za poprzedni rok oraz około 110 zł za rok bieżący. Okoliczność, że skarżący nie reguluje ciążących na nim zobowiązań publicznoprawnych nie zawsze oznacza brak realnych możliwości do ich uiszczenia oraz sytuację materialną uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie wskazał, że otrzymywane świadczenie emerytalne zostało zajęte ze względu na ciążące na nim długi. Niezależnie od powyższego na odmowę przyznania prawa pomocy wpłynęło również i to, że wnioskodawca nie złożył wszystkich wymaganych dokumentów m. in. wyciągów z posiadanego rachunku bankowego z okresu 3 miesięcy. Wskazać należy, iż w odpowiedzi na zarządzenie z 1 lipca 2011 r. – w którym wezwano skarżącego m. in. do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, –nadesłał jedynie wyciąg z banku za okres od 2 sierpnia 2011 do 10 sierpnia 2011 z którego wynika, iż została dokonana jedna transakcja spłaty raty kredytu. Dodatkowo wskazać można, iż dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254, art. 260 ,art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 postanowiono jak w sentencji.