V SA/Wa 1340/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Y.R. (U.R.) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. D.B., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej przez Y.R.(U.R.), dalej: "skarżący", do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, dalej "Szef UdSC" z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Obywatel A., Pan Y.R.(U.R.) w dniu [...] czerwca 2011 r. zwrócił się z wnioskiem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił wydalić z terytorium RP, wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Po rozpoznaniu odwołania złożonego od decyzji wydanej w I instancji, Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. Cudzoziemiec zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Przedmiotowe postępowanie zakończyło się w dniu [...] listopada 2012 r. wydaniem wyroku oddalającego skargę. Od wyroku z [...] listopada 2012 r. skarżący nie złożył skargi kasacyjnej. W dniu [...] lutego 2012 r. skarżący złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy w RP, a następnie pismem z dnia [...] lutego 2012 r. wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. o wydaleniu z terytorium RP. Decyzją z [...] marca 2012 r. Szef UdSC postanowił odmówić wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472 ze zm.), w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeśli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Strona powinna uzasadnić, że wszystkie powyższe przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu zaistniały wobec jej osoby jednocześnie. W ocenie organu skarżący we wniosku z dnia [...] lutego 2012 r. (kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy) nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie postępowania. Organ administracji zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. wniosek o wstrzymanie decyzji o wydaleniu należy złożyć wraz z kolejnym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, za pośrednictwem organu przyjmującego, a w przypadku gdy decyzja o wydaleniu została wydana po złożeniu kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy - bezpośrednio do Szefa Urzędu. Mając na uwadze powyższe Szef UdSC wskazał, że skarżący nie spełnił ustawowego wymogu złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ponieważ uczynił to dnia [...] lutego 2012 r., podczas gdy wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył dnia [...] lutego 2012 r., a decyzja o wydaleniu z terytorium RP została wydana w dniu [...] sierpnia 2011 r. tj. przed złożeniem kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef UdSC decyzją z [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu organ powołał art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyjaśniając, że uwzględnienie wniosku jest zasadne w przypadku łącznego zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. A zatem, organ może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Organ stwierdził, że kolejny wniosek złożony przez skarżącego został oparty na tych samych podstawach, co poprzedni wniosek. Sytuacja skarżącego w związku z powoływanymi już w toku pierwszego postępowania uchodźczego obawami, że po powrocie do kraju będzie miał problemy związane ze współpracą z talibami została już wnikliwie zbadana przez Szefa UdSC, a następnie przez Radę do Spraw Uchodźców. W tej sytuacji, zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, niepoparte żadnymi konkretnymi informacjami bądź dowodami stwierdzenie, iż w kraju pochodzenia grozi mu niebezpieczeństwo, nie jest wystarczające do merytorycznego rozpatrzenia sprawy wszczętej na skutek wniesienia przez niego kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, a co za tym idzie, do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP. W świetle powyższych ustaleń, organ rozpatrujący ponownie sprawę podtrzymał swoją opinię, że skarżący złożył wspomniany wniosek w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu terytorium RP, a w konsekwencji brak jest postaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia mu decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Odnosząc się do podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego organ ponownie rozpoznający sprawę stwierdził, że strona skarżąca do czasu wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, mogła wypowiadać się co do zebranych materiałów i zgłaszać dowody oraz żądania, a więc organ administracji nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego i nie ograniczył przysługującego skarżącemu prawa do powoływania dalszych okoliczności faktycznych. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] kwietnia 2012 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: - przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, a wynikających z art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2012 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2011 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu wniesionej skargi zaznaczył, iż wstąpienie w kolejną procedurę uchodźczą nie nastąpiło w celu wskazanym przez organ, lecz z rzeczywistej obawy przed powrotem do kraju pochodzenia i przed prześladowaniem oraz aby móc udowodnić, że skarżący spełnia przesłanki, jakie są wymagane do uzyskania ochrony międzynarodowej. W ocenie skarżącego organ rozpoznający sprawę uznał za wystarczające porównanie obu wniosków, jednakże całkowicie pominął informacje o kraju pochodzenia podczas dokonywania ich analizy. Skarżący uzasadniał, że rozstrzygnięcia zarówno organu I instancji, jak i organu II instancji w trakcie pierwszej procedury o nadanie statusu uchodźcy zapadły z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej przez cudzoziemca decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W myśl art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472) w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Mając na uwadze przytoczone przepisy, stwierdzić należy, że złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wywołuje tych samych skutków prawnych, co złożenie pierwszego wniosku, a w szczególności nie powoduje automatycznego wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku. Aplikant może jednak wnioskować o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Wniosek o wstrzymanie wykonania podlega ocenie organu pod kątem wystąpienia w sprawie osoby wnioskującej okoliczności wypełniających przesłanki wstrzymania, wskazane w przepisie stanowiącym podstawę rozpoznania wniosku tj. art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Analiza tego przepisu wskazuje, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna) 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana – co słusznie podkreśla skarżący - w ramach tzw. uznania administracyjnego. W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym". Przesłanka "słusznego interesu strony" nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należy przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których strona upatruje swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu). Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Analizując całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, że Szef Urzędu dokonał oceny stanu faktycznego w sposób właściwy – m. in. konfrontując okoliczności przytaczane przez skarżącego w trakcie aktualnie prowadzonego postępowania z argumentacją podnoszoną na etapie rozpoznawania poprzedniego wniosku o nadanie statusu uchodźcy. W związku z faktem, iż powody złożenia aplikacji były tożsame, zasadnym było podjęcie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu i uznaniu, że złożenie przez Cudzoziemca kolejnego wniosku miało jedynie na celu opóźnienie, bądź też zakłócenie wykonania orzeczonej decyzji o wydaleniu. Sąd podziela ocenę organu administracji, iż składając kolejny wniosek skarżący nie wskazał na żadne nowe istotne fakty czy okoliczności związane z prześladowaniem, bądź też ryzykiem doznania poważnej krzywdy w stosunku do wskazywanych w poprzednim postępowaniu, natomiast te na które się powołał, zostały już rozpatrzone przez organy orzekające podczas wcześniejszej procedury uchodźczej. Za nową okoliczność nie można uznać oświadczenia skarżącego, że obecnie jest poszukiwany nie tylko przez t., ale również przez policję w A. Podzielić należy ocenę organu, iż sam fakt poszukiwania danej osoby przez policję nie oznacza, że będzie ona w momencie zatrzymania prześladowana lub narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy. Organ prawidłowo zauważył, że w toku procedury skarżący oświadczył, że współpracował z t. - osobami odpowiedzialnymi za destabilizację sytuacji w jego kraju pochodzenia - a więc fakt poszukiwania go przez policję i ewentualna próba pociągnięcia do odpowiedzialności nie mogą być utożsamiane z prześladowaniem, a co za tym idzie, nie mogą być podstawą do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Za chybiony uznać należy zarzut nie uwzględnienia słusznego interesu strony skarżącej przez organy rozpoznające wniosek, czego skutkiem może być narażenie skarżącego na nieodwracalne skutki, w sytuacji jego wydalenia. Sprawa o nadanie statusu uchodźcy została wyjaśniona podczas pierwszego postępowania, które wykazało, iż skarżący nie jest zagrożony prześladowaniem bądź doznaniem poważnej krzywdy w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia. Nie jest również zasadny zarzut pozbawienia skarżącego możliwości uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym. Skarżący ma bowiem prawną możliwość ustanowienia pełnomocnika, który będzie go reprezentował w sprawie podczas jego ewentualnej nieobecności. Sąd podziela również ocenę organu uznającą za bezpodstawny zarzut, że organ rozpatrując sprawę nie wziął pod uwagę sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego. Organ odpowiadając na ten zarzut wyjaśnił, że rozpatrując wnioski o nadanie statusu uchodźcy dołożył wszelkich starań, aby opierać się na aktualnych materiałach dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia istniejącej w momencie wydawania decyzji. Podejmując decyzję Szef Urzędu bazował na materiałach, które w sposób wszechstronny i obiektywny przedstawiały sytuację w A. Zwrócić uwagę należy, że w toku procedury uchodźczej organ zwrócił się o przedstawienie informacji na temat sytuacji panującej w kraju pochodzenia skarżącego do Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia USC i na podstawie uzyskanych informacji rozważył ogólną sytuację panującą w A, o czym świadczy uzasadnienie decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy. W związku z powyższym stwierdzić należy, że przedstawiony zarzut nie jest trafny. Uzasadniając trafność rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji, a w konsekwencji oddalenie złożonej skargi warto również przywołać postanowienia Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz. U. UE L z dnia 13 grudnia 2005 r.). Artykuł 32 wymienionej regulacji prawnej stanowi, że w przypadku gdy osoba, która złożyła wniosek o udzielenie azylu w Państwie Członkowskim przedstawi dalsze informacje lub złoży kolejny wniosek w tym samym Państwie Członkowskim to, Państwo Członkowskie może zbadać te dalsze informacje lub elementy kolejnego wniosku w ramach rozpatrzenia uprzedniego wniosku lub w ramach badania decyzji w drodze rewizji lub odwołania o ile właściwe organy mogą w tych ramach wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie elementy zawarte w dalszych informacjach lub kolejnym wniosku (ust 1). Ponadto, Państwa Członkowskie mogą zastosować szczególną procedurę w przypadku, gdy osoba złożyła kolejny wniosek o udzielenie azylu (ust 2 art. 32). Ta szczególna procedura polega na tym, że kolejny wniosek o udzielenie azylu jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu, co do tego, czy po wycofaniu uprzedniego wniosku lub po podjęciu decyzji w sprawie tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrywania możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy Dyrektywy 2004/83/WE (art. 32 ust 9). Należy również podnieść, że Państwa Członkowskie mogą zdecydować o dalszym rozpatrywaniu wniosku jedynie wtedy, gdy wnioskodawca bez własnej winy nie był w stanie uzyskać wiedzy o sprawach, o których mowa w ust 3-5 art. 32 Dyrektywy w trakcie uprzedniej procedury, w szczególności zaś wykonując prawo do skutecznego środka odwoławczego na mocy art. 39. Porównanie powyższej regulacji z treścią przepisów prawa krajowego, w tym w szczególności z treścią art. 33 ust 1 i ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcowi ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, prowadzi do wniosku, że unormowania te nie są sprzeczne i zapewniają cudzoziemcowi należytą ochronę. Sąd w niniejszym składzie nie podziela również zarzutów dotyczących naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu i nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej. Trzeba wskazać, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umożliwił skarżącemu czynny udział w postępowaniu administracyjnym, dopełnił wszelkich starań gromadząc materiał dowodowy, a wydaną decyzję uzasadnił wskazując dowody, na których się oparł oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Decyzja zawierała także uzasadnienie faktyczne i prawne przyjętego rozstrzygnięcia. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.