V SA/Wa 1342/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. T. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... kwietnia 2013 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... zł (...złotych ... groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ... groszy). Decyzją z dnia ... lutego 2013 r., Nr ... Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ustalił W. T. (zwanemu dalej: skarżącym) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 28 lutego 2013 r., zaś odwołanie od decyzji wniesione zostało do organu 26 marca 2013 r. Mając na uwadze upływ terminu do wniesienia odwołania Dyrektor ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. postanowieniem z dnia ... kwietnia 2013 r., Nr ... stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W jego uzasadnieniu przytoczył treść art. 129 § 1 i 2 k.p.a., który stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Warunkiem skuteczności czynności jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Dalej organ odwoławczy ustalił, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia ... lutego 20113 r. została doręczona skarżącemu w dniu ... lutego 2013 r., co w myśl art. 57 § 1 k.p.a. oznacza, że ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem ... marca 2013 r. (który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy), co oznacza, że odwołanie skarżącego wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. W skardze na powyższe postanowienie uzupełnionej pismem procesowym z dnia ...06.2013 r. (k-... akt sąd.) skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, iż jest niepełnosprawnym inwalidą z przyznaną I grupą niepełnosprawności, zamieszkuje z matką i ok. 4 – 5 razy w roku przebywa w szpitalu na różnych zabiegach. Z racji swojego stanu zdrowia nie jest w stanie dotrzeć na pocztę w celu nadania, czy odbioru jakichkolwiek przesyłek. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie dodatkowo wyjaśniając, iż organ administracji nie ma żadnego wpływu na długość terminu, w szczególności termin ten nie może zostać przedłużony, ani skrócony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu jakichkolwiek nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... kwietnia 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Ponieważ przepis ten stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wyjaśnić należy, że regulacja ta wyznacza zakres postępowania organu II instancji określanego w doktrynie mianem wstępnego, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ II instancji jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia, kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy zatem etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie drugoinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu II instancji zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy. Wyjaśnić też trzeba, że omawiany przepis wskazuje kolejność czynności organu odwoławczego, ma on najpierw zbadać dopuszczalność odwołania, w rozpoznawanej sprawie kwestia ta nie budziła wątpliwości organu, bowiem odwołanie co wynika z akt sprawy wniesione zostało przez stronę postępowania. Badaniu podlegała zaś terminowość jego wniesienia. Przechodząc do oceny zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia należy wskazać, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Po myśli art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia odwołania zobowiązany jest więc ustalić, czy odwołanie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że odwołanie skarżący wniósł z uchybieniem 14 dniowego terminu, co zostało właściwie wykazane przez organ i poparte dowodami w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej odwołaniem decyzji (jak wskazano powyżej decyzja ta została doręczona skarżącemu 28 lutego 2013 r., zaś odwołanie od decyzji wniesione zostało do organu 26 marca 2013 r. – k. ... i ... akt adm.). Okoliczność ta nie jest także kwestionowana przez stronę skarżącą w skardze. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.