V SA/Wa 1347/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabella Janson, Sędzia WSA Dorota Mydłowska, Asesor WSA Andrzej Kania (spr.), Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... września 2006 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej Oddala skargę; Przedmiotem skargi wniesionej przez H. Ch. (powoływanego dalej jako: Strona lub Skarżący) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... września 2006 r., nr ..., utrzymująca w mocy decyzję ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... czerwca 2006 r., nr ... o odmowie umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej. Skarżona decyzja wydana została w następującym tanie faktycznym. Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z ... sierpnia 2005 r., nr ..., nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości ..., zł. tytułem naruszenia postanowień załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., nr 204, po. 2088 ze zm.). Pismem z 8 października 2005 r. skierowanym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego Strona zwróciła się o umorzenie kary pieniężnej nałożonej powyższą decyzją. We wniosku powołała okoliczności związane z ukaraniem karą pieniężną. Stwierdziła, że prowadzi sezonową działalność handlową, uzyskując z tej działalności dochody miesięczne od ... do ... zł., otrzymuje również rentę w kwocie ... zł. Powołała się jednocześnie na zły stan zdrowia, podając, że jest po dwóch operacjach przepukliny. Dodała, że żona od ... lat jest chora na ... i wymaga leczenia. Końcowo Strona wyraziła żal za naruszenie przepisów prawa, za które nałożona została kara pieniężna i oświadczyła, że w przyszłym sezonie handlowym ,,wszystkie wykroczenia będą usunięte zgodnie z prawem’’. Wniosek strony przekazany został zgodnie z właściwością do załatwienia ... Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego. Decyzją z ... stycznia 2006 r. ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, nr ..., odmówił umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej nałożonej decyzją z ...sierpnia 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania Strony, decyzją z ...maja 2006 r., nr ... uchylił w całości decyzję z ... stycznia 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie sprawy zależało od uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Rozpatrując sprawę ponownie ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją ... czerwca 2006 r., odmówił umorzenia Stronie należności z tytułu kary pieniężnej nałożonej decyzją z ... sierpnia 2005 r. W podstawie prawnej powołał przepis art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2103) powoływanej dalej jako "ustawa o finansach publicznych" , § 5 ust. 1 pkt 1 oraz § 7 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 stycznia 2001 r. w sprawie szczególnych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6, poz. 54), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.’’. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, że jego obowiązkiem było ustalić czy istnieją wskazane prawem przesłanki udzielenia ulgi w płatności podmiotowi ukaranemu decyzją administracyjną. Podstawą do całkowitego lub częściowego umorzenia należności pieniężnej, zgodnie z § 3 rozporządzenia jest wyłącznie całkowita nieściągalność należności, spowodowana jedną z enumeratywnie wyliczonych w punktach 1- 4 przesłanek. Strona została wezwana pismem z ... maja 2006 r. do przedstawienia dokumentów świadczących o zaistnieniu przesłanek umorzenia należności. W odpowiedzi na to wezwanie wpłynęło pismo Strony z 27 maja 2006 r. oraz pismo Cz. Ch. (z datą nadania 3 czerwca 2006 r.). Strona w swoim piśmie ponowiła argumenty jej zdaniem przemawiające za umorzeniem należności. Dodatkowo przedstawiła zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2005 r. Poinformowała również, że nie posiada rachunku bankowego, oraz, że zamontowała tachograf kosztem ... zł. Z kolei żona Strony stwierdziła, że z powodu swojej choroby potrzebuje dużo pieniędzy na leki w związku z czym poprosiła także o umorzenie mężowi kary pieniężnej. Oceniając powyższe okoliczności organ orzekający stwierdził, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w punktach 1-4 § 3 rozporządzenia, pozwalających na umorzenie należności. Podkreślił, że w przypadku spraw dotyczących umorzenia należności, nie jest możliwe wykroczenie poza katalog wymieniony w § 3 rozporządzenia i umorzenie należności w innym przypadku. Końcowo stwierdził, że ciężka choroba Strony oraz małżonki nie mieści się w katalogu przesłanek umorzenia należności. W odwołaniu od powyższej decyzji Strona przytoczyła okoliczności ukarania jej karą pieniężną za brak winiety oraz tachografu. Podała, że w sytuacji obowiązkowego posiadania tachografu, nabyła takie urządzenie i zainstalowała je w samochodzie, wydając na ten cel ... zł. Dodała, że otrzymuje rentę w kwocie ... zł. a także, że prowadzi sezonowo przez około 5 miesięcy w roku handel, z którego otrzymuje miesięczny dochód w kwocie od ...zł. do ... zł. Powołała się na zły stan zdrowia własny oraz żony a także na wpłatę ... zł. na poczet orzeczonej kary pieniężnej. Decyzją z ... września 2006 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję z ... czerwca 2006 r. ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 i art. 241 ustawy o finansach publicznych, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2006 r., Nr 117, poz. 791). Uzasadniając decyzję organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania z wniosku Strony. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 42 ustawy o finansach publicznych, należności pieniężne, do których nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.), przypadające państwowym jednostkom sektora finansów publicznych mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Wskazał także, że zgodnie z art. 241 ustawy o finansach publicznych, przepisy wydane na podstawie ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, zachowały moc obowiązującą do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych na podstawie ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych w zakresie, w jakim nie pozostają w sprzeczności z przepisami ustawy, nie dłużej jednak niż do dnia 30 czerwca 2006 r. W związku z wejściem w życie rozporządzenia z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na rat spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa, właściwym jest zastosowanie jego przepisów przy rozpatrywaniu przedmiotowego odwołania. Następnie organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z § 3 powyższego aktu prawnego należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi jedna z następujących przesłanek: 1) dłużnik - osoba fizyczna - zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 2) dłużnik - osoba prawna - został wykreślony z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535, z późn. zm.); 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Wyraził jednocześnie przekonanie, że kierownik państwowej jednostki budżetowej nie ma obowiązku przychylenia się do wniosku Strony – może to zrobić, i to tylko wówczas, gdy w trakcie postępowania zostanie wykazanie istnienia przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia przemawiających za pozytywnym załatwieniem sprawy. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. Zauważył, że dopiero gdy w sprawie dojdzie do ustalenia, że wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia, można w granicach uznania administracyjnego rozważać możliwość umorzenia należności. Zdaniem organu nie zaistniała sprawie żadna przesłanka, pozwalająca na umorzenie należności. Powołał się w tym zakresie na dochody Strony wskazane w odwołaniu z tytułu działalności gospodarczej jak również renty oraz na wpłatę przez Stronę ... zł. na poczet kary pieniężnej. Opierając się na zeznaniu o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za 2005 r. stwierdził, że Strona uzyskała przychód w wysokości ... zł. Niewątpliwie zatem nie jest możliwe przyjęcie, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne stało się bezskuteczne. Strona wzywana była przez organ I instancji, pismem z 23 maja 2006 r., do przesłania wszelkich dokumentów świadczących o zaistnieniu przesłanek umorzenia należności wskazanych w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów. W odpowiedzi na to wezwanie strona nie wykazała, by wnosiła o ogłoszenie upadłości, a wniosek ten został następnie został oddalony z uwagi na brak możliwości pokrycia kosztów postępowania upadłościowego. W sprawie nie mają zastosowania okoliczności wymienione w § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Okoliczności dotyczące stanu zdrowia Strony i jej żony nie mogą być również uwzględnione. Skoro postępowanie egzekucyjne nie okazało się nieskuteczne, nie spełniona została przesłanka z § 3 pkt 4 rozporządzenia. Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przypomniał w niej, że kara pieniężna, której umorzenia dotyczy skarżona decyzja, wymierzona została decyzją ... Wojewódzkiego Inspektora transportu Drogowego z ... sierpnia 2005 r. nr ... za brak tachografu oraz opłaty za przejazd. Dodał, ze decyzja o wymierzeniu kary, na skutek wniesionego odwołania, podtrzymana została przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w dniu ... października 2005 r. Zaznaczył, że wpłacił kwotę ... zł. na poczet kary. Końcowo stwierdził, że w aucie marki ..., rok produkcji ..., nigdy nie było tachografu a polskie prawo w dniu kontroli nie przewidywało ukarania za jego brak. W piśmie procesowym z dnia 10 maja 2007 r. Skarżący stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kary nakładane w 2005 r. były niezgodne z polskim prawem i powinny podlegać zwrotowi. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż przedmiotem postępowania, w którym wydana została zaskarżona do Sądu decyzja z dnia ... września 2006 r., jak i poprzedzająca ją decyzja ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... czerwca 2006 r. było umorzenie należności pieniężnej z tytułu kary pieniężnej nałożonej na Stronę decyzją ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... sierpnia 2005 r. Wobec powyższego bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostają powołane w skardze, argumenty sprowadzające się do kwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia w zakresie nałożonej kary pieniężnej. Te zarzuty wykraczają bowiem poza granice sprawy, której przedmiotem jest kwestia umorzenia należności. Odnosząc się do zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, iż w stanie prawnym obowiązującym w dniu jej wydania, podstawę materialnoprawną tego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2006 r., Nr 117, poz. 791), które weszły w życie z dniem 1 lipca 2006 r. Organ wydający zaskarżoną decyzję prawidłowo wskazał podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, wyjaśniając jednocześnie, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 54 ze zm.) obowiązywało do 30 czerwca 2006 r. Obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenie, określało w sposób analogiczny, jak wcześniej obowiązujące i będące podstawą wydania decyzji przez organ I instancji, przesłanki całkowitej nieściągalności, których zaistnienie umożliwiało umorzenie należności. Umorzenie należności pieniężnych jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Dlatego szczególnie istotne jest prawidłowe stosowanie prawnych przesłanek umorzenia tych należności. W ocenie Sądu Generalny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo, bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w § 3 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2006 r. W toku prowadzonego postępowania Strona została wezwana do przedłożenia dokumentów na okoliczność wystąpienia przesłanek wymienionych w powołanym wyżej przepisie. Prawidłowo stwierdzono, iż przedłożone dowody odnoszące się do dochodów Skarżącego z prowadzonej sezonowej działalności gospodarczej oraz z tytułu otrzymywanej renty, w tym zeznanie o osiągniętym przez Skarżącego dochodzie za 2005 r., uniemożliwiają przyjęcie, że w sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Zasadnie również przyjęto, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie skarżącego postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Oznacza to, że nie zaszły okoliczności przewidziane w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki przewidziane w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, odnoszą się odpowiednio do sytuacji w której nastąpiła śmierć dłużnika oraz w której dłużnikiem jest osoba prawna, dlatego też, w ocenie Sądu, organ orzekający zasadnie stwierdził, że z oczywistych powodów przesłanki takie nie wystąpiły. Trafnie również organ odwoławczy zauważył, że przedstawione przez Skarżącego dowody nie pozwalają na stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie sąd oddalił wniosek Skarżącego o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). W tej sytuacji podnoszone okoliczności dotyczące stanu zdrowia Skarżącego i jego żony nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Należy również mieć na uwadze, iż przepis § 3 rzeczonego rozporządzenia sformułowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, którego praktyczne zastosowanie jest jednak dopuszczalne w razie zaistnienia chociażby jednej z przesłanek prawnych, określonych w rozporządzeniu. Oznacza to, że nie wystąpienie takiej przesłanki, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi istotną przeszkodę do wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy. Z przedstawionych wyżej względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.