V SA/Wa 1355/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010r. sprawy ze skargi L G na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [..] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia i określenia terminu opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. W dniu 29.01.2009 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w A. skierował do Wojewody [...] wniosek o wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej L.L., obywatelki [...], oraz trójki jej małoletnich dzieci : A.A. urodz. [...] 1999r., A.B. urodz. [...] 2000 r. oraz A.C. urodz. [...] 2008 r. Jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 88 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach ( j.t. Dz. U. z 2006r. Nr 234, poz. 1694 z późn. zm.). Decyzją z [...] stycznia 2009 r. Wojewoda [...], powołując się na art. 88 ust. 1 pkt 1 i 6 w związku z art. 92 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, orzekł o wydaleniu cudzoziemki wraz z pozostającymi pod jej opieką małoletnimi dziećmi. Na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 1 określił termin opuszczenia terytorium RP do dnia [...].02.2009 r. przez każde prawnie dozwolone przejście graniczne. W uzasadnieniu wskazał, że cudzoziemka została w dniu 29.01.2009 r. zatrzymana w trakcie czynności wykonywanych przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej A. na terenie miejscowości O. W toku wykonywanych czynności stwierdzono, iż cudzoziemka wjechała do Polski w 2004 r., przekraczając granicę nielegalnie i od tego czasu przebywa – także nielegalnie - na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiadając żadnego zezwolenia na pobyt. Organ wskazał, że cudzoziemka nie podjęła żadnych kroków mających na celu zalegalizowanie pobytu. W ocenie organu w sprawie nie zachodzą przesłanki, które uzasadniają udzielenie zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (j .t. Dz. U. z 2006 r. Nr 234,poz. 1695 z późn. zm.). Cudzoziemka nie pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim lub cudzoziemcem posiadającym zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE. Nie przebywa również na terytorium RP na podstawie wizy jednolitej pobytowej o której mowa w art. 28 ust.1 pkt. 11, lub zezwolenia zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego na podstawie art. 53a ust. 2 ustawy cudzoziemcach. Od powyższej decyzji L.L. wniosła odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz udzielenia jej oraz jej małoletnim dzieciom zgody na pobyt tolerowany, bowiem w jej ocenie zachodzi przesłanka określona w art. 97 ust 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. L.L. podkreśliła, że jej dzieci praktycznie nie znają języka [...], ponieważ całe życie spędziły w Polsce, ucząc się jedynie w polskiej szkole, na co dzień porozumiewają się w polskim języku, dlatego wyjazd z Polski byłby dla nich ogromną tragedią, byłby zaprzepaszczeniem kilku lat nauki oraz wywarłby niekorzystny wpływ na ich rozwój i psychikę. W ocenie zainteresowanej wydalenie jej małoletnich dzieci z terytorium Polski stanowiłoby naruszenie Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r, (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 52 oraz z 2000r. Nr 2, poz. 11). Skarżąca podkreśliła ponadto, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku udzielenia jej oraz jej małoletnim dzieciom pobytu tolerowanego. Do odwołania strona dołączyła zaświadczenia potwierdzające fakt uczęszczania przez małoletnie: A.A. i A.B. do szkoły podstawowej. Decyzją z [...].06.2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił zaskarżoną decyzję jedynie co do terminu opuszczenia przez cudzoziemkę i jej małoletnie dzieci terytorium RP, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z zeznań samej cudzoziemki wynika, że granicę Polski przekroczyła wraz z dwójką dzieci nielegalnie w grudniu 2004 r. Już wtedy w Polsce przebywał jej mąż A.L. Wobec powyższego organ odwoławczy wskazał, że bezspornie w sprawie zachodzą dwie przesłanki wydalenia – określone w art. 88 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o cudzoziemcach. Organ podkreślił, że są to przesłanki obligatoryjne – stwierdzenie, że występują obliguje organ do orzeczenia o wydaleniu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, przywołując unormowanie zawarte w art. 89 w/w ustawy zbadał także czy istnieją w sprawie negatywne przesłanki do wydalenia i analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że żadna z tych przesłanek nie występuje. W pierwszej kolejności organ rozważył i omówił kwestię podstaw do przyznania cudzoziemce prawa do pobytu tolerowanego. Wskazał, że materiał dowodowy nie uzasadnia stwierdzenia, by w kraju pochodzenia L.L. zagrożone było jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, czy też mogłaby ona’ zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszona do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarana bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Powołał się przy tym na fakt, iż sama cudzoziemka zeznała, że nie obawia się powrotu do [...] z uwagi na prześladowania polityczne lub religijne. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi również przesłanka z art. 97 ust 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż z uwagi na nielegalny pobyt członkowie całej rodziny powinni opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie dojdzie do rozdzielenia rodziny, w tym nieuzasadnionego rozdzielenia rodziców od dzieci. Decyzja ta jest więc zgodna z art. 94 ustawy o cudzoziemcach. Szef Urzędu przypomniał przy tym, że Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie stwierdzał, iż art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. nie może być interpretowany w sposób prowadzący "do narzucenia państwu konieczności poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru miejsca zamieszkania". Podkreślił też, iż z faktu urodzenia się na terytorium Polski małoletniego syna cudzoziemki, faktu przebywania tu małoletnich córek, jak również podjęcia przez dzieci nauki, nie można wywieść samoistnego uprawnienia przysługującego tym dzieciom i ich matce do legalnego pobytu w Polsce, niezależnie od obowiązujących przepisów. Zdaniem organu Konwencja o prawach dziecka nie gwarantuje dzieciom bezwarunkowego prawa do nauki w miejscu wybranym przez ich rodziców. W pierwszej kolejności bowiem rodzice powinni zalegalizować swój pobyt i pobyt swoich dzieci w Polsce, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, a dopiero później wykonywać przysługujące Im prawo do nauki czy też prawo do pracy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że w przypadku pobytu nielegalnego długość tego pobytu nie może przemawiać na korzyść cudzoziemców – L.L. i A.L., pod których władzą rodzicielską pozostają dzieci, musieli się liczyć z koniecznością niezwłocznego opuszczenia terytorium Polski. Od powyższego rozstrzygnięcia L.L. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie : 1. prawa materialnego tj. – art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez nierozpoznanie czy w sprawie zachodzą negatywne przesłanki wydania decyzji wydaleniu, - 97 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu i nie zbadanie przesłanek do udzielenia skarżącej i małoletnim dzieciom zgody na pobyt tolerowany, - art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. poprzez niezbadanie jaki wpływ na rozwój emocjonalny, psychiczny i intelektualny dzieci będzie miało wydalenie ich z terytorium Polski, jak również czy wydaleniu nie sprzeciwia się dobro dzieci i ich słuszny interes. 2. naruszenie przepisów postępowania tj. - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez nierozpoznanie istoty sprawy oraz nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie i nierozpoznaniu w sposób należyty dowodów znajdujących się w aktach sprawy, co prowadziło do wydania niekorzystnej dla skarżącej decyzji, - art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie obowiązku zasięgnięcia opinii biegłego psychologa, gdy opinia ta była niezbędna dla rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, - 107 § 3 k.p.a. polegające na niewłaściwym uzasadnieniu decyzji, w szczególności na sporządzeniu go w sposób lakoniczny, ogólny i bez uwzględnienia ważkich dla sprawy argumentów (dobro dzieci). W uzasadnieniu skargi cudzoziemka wskazała, że jej i jej małoletnim dzieciom powinna zostać udzielona zgoda na pobyt tolerowany z uwagi na dobro małoletnich dzieci. Podniosła, iż wbrew zapisom art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka kwestia ta w ogóle nie była badana. Jej zdaniem organy prowadzące postępowanie powinny – przede wszystkim przez zasięgnięcie opinii biegłego z zakresu psychologii dziecięcej – ustalić jaki wpływ na dzieci będzie miało ich wydalenie i czy nie zagraża ono ich rozwojowi psychicznemu, emocjonalnemu i intelektualnemu. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie . Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona nieuzasadniona . W ocenie Sądu Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sposób prawidłowy zastosował prawo materialne, w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, które zostało zakończone wydaniem decyzji zawierającej wszystkie elementy określone w art. 107 k.p.a. Cudzoziemka nie kwestionując, że w jej sprawie zachodzą podstawy do wydalenia określone w art. 88 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o cudzoziemcach, twierdzi, że winna być jej udzielona zgoda na pobyt tolerowany z uwagi na interes małoletnich dzieci. Powołuje się na treść art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. ( Dz.U. z 1991 r. Nr 120 poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2 poz. 11 ), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. W ocenie Sądu organy orzekające, rozstrzygając sprawę w przedmiocie wydalenia cudzoziemki wzięły pod uwagę postanowienia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz Konwencję o prawach dziecka . Polska ratyfikowała obie Konwencje, a zatem na mocy art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm,.) weszły one do systemu źródeł prawa Rzeczypospolitej Polskiej i mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da pogodzić się z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji RP). Określona konstytucyjnie hierarchia źródeł prawa oznacza, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie administracyjne, obowiązane są uwzględnić postanowienia Konwencji, a w wypadku gdy przepisów ustawy nie da się pogodzić z Konwencją, bezpośrednio zastosować umowę międzynarodową. Zgodnie z art. 3 Konwencji o prawach dziecka, na który powołuje się skarżąca , we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Państwa-Strony działają na rzecz zapewnienia dziecku ochrony i opieki w takim stopniu, w jakim jest to niezbędne dla jego dobra, biorąc pod uwagę prawa i obowiązki jego rodziców, opiekunów prawnych lub innych osób prawnie za nie odpowiedzialnych, i w tym celu będą podejmowały wszelkie właściwe kroki ustawodawcze oraz administracyjne. Państwa-Strony czuwają, aby instytucje, służby oraz inne jednostki odpowiedzialne za opiekę lub ochronę dzieci dostosowały się do norm ustanowionych przez kompetentne władze, w szczególności w dziedzinach bezpieczeństwa, zdrowia, jak również dotyczących właściwego doboru kadr tych instytucji oraz odpowiedniego nadzoru. Sąd podziela pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż tej "deklaracji intencji" nie można rozumieć w ten sposób, że podjęcie przez dzieci nauki w polskiej szkole, wrośnięcie w polską kulturę i środowisko, mogą doprowadzić do legalizacji pobytu ich rodziców. Ani Konwencja o ochronie praw człowieka ani Konwencja praw dziecka nie gwarantuje swobodnego wyboru kraju osiedlenia się. W pierwszej kolejności zastosowanie mają regulacje krajowe. Umowy międzynarodowe dają ochronę wtedy, gdy przestrzeganie prawa krajowego może doprowadzić do naruszenia praw podstawowych. Do takich praw należy np. prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców. Sąd takiej sytuacji nie znajduje w sprawie niniejszej. Oboje rodzice małoletnich przebywają na terenie Polski nielegalnie . Powinni więc opuścić Polskę i tym samym nie dojdzie do rozdzielenia małoletnich od ich rodziców. Podkreślić należy, że mamy w sprawie do czynienia ze stosunkowo małymi dziećmi, które dopiero zaczęły naukę w szkole. W tym wieku istnieje nadal duża możliwość adaptacji do zmienionych warunków, wrośnięcia w nowe środowisko. Jest to uwaga tylko na marginesie, bowiem jak wyżej wspomniano, podstawową kwestią jest stwierdzenie, że przepisu art. 97 ust. 1 pkt 1a nie można rozumieć w ten sposób, że rodzice dzieci mają swobodę w wyborze miejsca zamieszkania dla siebie i swoich dzieci. Jeszcze raz należy podkreślić, że w pierwszej kolejności należy dać prymat ustawodawstwu krajowemu. Każde państwo ma prawo do prowadzenia swojej polityki imigracyjnej i rozwiązania ograniczające tę swobodę nie mogą być interpretowane zbyt szeroko. Sąd nie podziela także zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Nie było żadnych powodów do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego psychologa na okoliczność jak wyjazd z Polski wpłynie na rozwój psychofizyczny dzieci cudzoziemki – z przyczyn wskazanych powyżej. Także uzasadnienie decyzji organu II instancji spełnia wymogi określone w art. 107 k.p.a. Ustosunkowuje się to wszystkich zarzutów odwołania, a także omawia w sposób wyczerpujący zarówno istnienie przesłanek pozytywnych do orzeczenia wydalenia, jak i brak przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.