V SA/Wa 1360/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Małgorzata Rysz na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi J.S. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Wyrokiem z 10 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.S. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wnioskiem sporządzonym na formularzu PPF w dniu 3 maja 2010 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 26 maja 2010 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone w dniu 7 czerwca 2010 r. (k. 152 akt sądowych), mimo tego wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi i nie złożył żądanych dokumentów. Mając zatem na uwadze, iż J.S. nie wykazał, że w odniesieniu do jego osoby wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, postanowieniem z dnia 24 czerwca 2010 r. skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym zarzucił nieprawidłowości w działaniu organu. Podniósł ponadto, iż Sąd nie jest w stanie ocenić jego dochodów. Uzasadniając powyższe twierdzenie wskazał, że nie posiada dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez niego wydatków, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, ponieważ pracowników sezonowych zatrudnia "(...) bez żadnych dokumentów", a ponadto wydaje "mnóstwo pieniędzy bez pokwitowań." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Z uwagi na to, że ww. przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem – jak to już wyżej zaznaczono – odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 ww. ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, (w niniejszej sprawie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i sporządzeniem kasacji) nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. Z uwagi na fakt, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i małoletnim synem, posiada dom o pow. [...] m2 wraz z budynkami gospodarczymi ([...]) oraz nieruchomość rolną o pow. około [...] ha, nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, zaś roczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł, koniecznym było wezwanie skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W piśmie z dnia 26 maja 2009 r. (karta nr 150 akt sądowych) skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udzielenie informacji: 1) czy jedynym jego źródłem dochodu jest praca w gospodarstwie rolnym; czy otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź inną pomoc finansową z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a jeśli tak w jakiej wysokości; 2) jakie są miesięczne wydatki skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym związane z mieszkaniem i niezbędnym utrzymaniem (opłaty za mieszkanie, wyżywienie, ubranie, leczenie); 3) czy skarżący bądź osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają oszczędności pieniężne, rachunki bankowe, lokaty, a jeśli tak to w jakiej wysokości, ewentualnie inny majątek ruchomy znacznej wartości; oraz złożenie dokumentów takich jak: 1. wyciągi i wykazy z posiadanych przez skarżącego bądź osoby będące z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 2. innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuację materialną. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy skarżący nie udzielił stosownych informacji i nie nadesłał żądanych dokumentów. Także wnosząc sprzeciw ograniczył się jedynie do wskazania, że nie posiada dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez niego wydatków (rachunków, faktur), a zatem Sąd nie jest w stanie ocenić jego dochodów. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż w jego przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Wnioskodawca pomimo wezwania nie podał, czy jedynym źródłem jego dochodu jest praca w gospodarstwie rolnym, nie wskazał wysokości kosztów miesięcznego utrzymania oraz czy posiada oszczędności pieniężne, rachunki bankowe, lokaty. Zauważyć należy, że prawa pomocy udzielać należy w pierwszej kolejności osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku i bez źródeł dochodów zaś z oświadczenia skarżącego wynika, że posiada dom o powierzchni [...] m2 wraz z budynkami gospodarczymi oraz nieruchomość rolną o powierzchni około [...] ha i uzyskuje dochody z gospodarstwa w wysokości [...] zł rocznie. Wobec powyższego podkreślić należy, iż twierdzenia wnioskodawcy o jego trudnej sytuacji finansowej nie zostały poparte stosownymi dowodami. Mimo wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów. Podkreślić należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie udziela żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania. W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. W świetle wskazanych okoliczności należało przyjąć, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, iż w jego sytuacji brak dostatecznych środków uzasadnia ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z wyżej wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie 254 § 1 i art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.