V SA/Wa 1361/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu z tytułu niezwróconych środków dotacji ze środków europejskich postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1361/16 W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy S.S. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca wskazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest właścicielem domu o pow. 105 m.kw. i wartości około 250.000 zł oraz samochodu (rok produkcji 2011, wartość – 28.000 zł). Posiada oszczędności (10.000 zł). Na formularzu złożył również oświadczenie: "skład majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową: 1. Mieszkanie 54 m.kw., wartość 140.000 zł, 2. Mieszkanie 35 m.kw., wartość 80.000 zł." Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje miesięczny dochód w wysokości około 4.000 zł oraz wynajmuje mieszkanie (najem okazjonalny, dochód 150 zł w miesiącu). Do stałych miesięcznych wydatków zaliczył stałe koszty utrzymania domu (średnio 500 zł/mc), alimenty (800 zł/mc), koszty spłaty kredytu hipotecznego (1.000 zł/mc) oraz kredytu gotówkowego (800 zł/mc). W związku z tym, iż złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy na podstawie zarządzenia z 13.09.2017 r. wezwano Stronę do udzielenia informacji oraz złożenia określonych w wezwaniu dokumentów w terminie 10 dni. W związku z pismem Strony z ...10.2017 r. termin do uzupełnienia wniosku przedłużono o 7 dni. Wezwania doręczono ....10.2017 r. oraz ....11.2017 r. Skarżący nie odpowiedział na wezwania, nie nadesłał informacji oraz nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał, ustalenia wymagał szereg istotnych i brakujących danych. W związku z brakiem uzyskania tych informacji, starszy referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał, aby ustawowa przesłanka prawa pomocy została spełniona. Strona uniemożliwiła porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W sprzeciwie na ww. postanowienie, Strona podniosła, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że nie przedłożył do wiadomości referendarza sądowego (Sądu) dodatkowych, wymaganych dokumentów, albowiem dotknęły go nieprzewidziane zdarzenia o charakterze siły wyższej (..., który spustoszył należącą do niego nieruchomość w dniach ... października 2017 r.). Następnie, dnia ... listopada 2017 r. w wyniku wypadku drogowego zginęła matka Skarżącego, co potwierdza przesłany do Sądu odpis skrócony aktu zgonu (k. 141 akt sądowych). Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i zupełny swojej sytuacji majątkowej. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez Skarżącego na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny, czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), został wezwany do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. Mając na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane uznać należało, iż Skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w rozpoznawanym przypadku. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się jeszcze do sprzeciwu, należy wykazać, iż z treści postanowienia referendarza z dnia 1 grudnia 2017 r. wynika wyraźnie, że głównym powodem nieprzyznania Skarżącemu prawa pomocy były poważne braki w przedłożonej Sądowi dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej Strony. Należy wskazać, że do sprzeciwu nie dołączono żadnych dokumentów, które byłyby odpowiedzią na zasygnalizowane przez referendarza deficyty wniosku. W tej sytuacji nie sposób uznać zasadności sprzeciwu. Sąd nie ma wątpliwości, że śmierć matki może być przyczyną poważnego zachwiania w starannym prowadzeniu swoich spraw. Jest to zdarzenie ze wszech miar przykre i nierzadko uniemożliwia podejmowanie jakiejkolwiek działalności przez dłuższy czas. Niemniej, wypada wskazać, iż śmierć matki Skarżącego nastąpiła ponad dwa miesiące temu. W tym czasie Skarżący ograniczył swoją aktywność do przesłania do Sądu lakonicznego sprzeciwu, do którego załączył odpis skrócony aktu zgonu (k. 141 akt sądowych). Jakkolwiek można by usprawiedliwić jeszcze nieterminowe przedstawienie swojej sytuacji finansowej z powodu śmierci matki, to w chwili obecnej Sąd nie ma materiału na podstawie którego mógłby przyznać Stronie prawo pomocy. W tym kontekście, tragiczne wydarzenie śmierci osoby bliskiej może sanować negatywne skutki uchybienia terminu do wykonania wezwania, ale nie może zastąpić dokumentów, które zapewniłyby Sądowi materiał poznawczy sytuacji ekonomicznej Skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.