V SA/Wa 1367/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabella Janson, Sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wnioskiem z 27 lipca 2006 r., Z. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] o umorzenie należności składek ubezpieczeniowych z powodu braku uprzedniego doręczenia upomnienia do tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazał również, iż ze względu na trudną sytuację finansową, opłacenie przez niego zaległych należności w całości lub w części pociągnęłoby ciężkie skutki dla niego i jego rodziny oraz pozbawiłoby ich możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Decyzją z [...] listopada 2006 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności za okres od 01/1999 do 05/1999 i od 04/2001 do 10/2001 z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, odsetek i kosztów upomnienia w łącznej kwocie 11.521,32 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Zakład wskazał, iż w stosunku do wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki dające podstawę do umorzenia zadłużenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 1 grudnia 2006 r. - decyzją z [...] stycznia 2007 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał, że ustalony stan faktyczny sprawy nie pozwala na uznanie nieściągalności długu. Sytuacja strony jest niewątpliwie trudna, na co składają się: choroba rodziców, konieczność ponoszenia niezbędnych kosztów utrzymania 3 osobowej rodziny oraz łożenia środków na remont i utrzymanie starego domu, jednak nie daje to podstaw do uznania, iż sytuacja ta jest szczególnie trudna, a zapłata kwoty zadłużenia spowodowałaby istotne uszczuplenie środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i mieszkaniowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zwrócił się do Sądu o ponowne, pozytywne dla niego rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty faktyczne i prawne przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. W powyższym kontekście Sąd miał na uwadze okoliczność, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana przez pracownika organu, który wydał decyzję ZUS i zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS. Zgodnie z treścią przepisu art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosowanie do art. art. 24, 25 i 27 k.p.a. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, iż pracownik podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Jak wynika z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Należy przyjąć, że art. 24 k.p.a. wyłącza pracownika od udziału w postępowaniu odwoławczym, jeżeli uczestniczył uprzednio w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w którym wydano zaskarżoną odwołaniem decyzję. Nie ulega wątpliwości, że powyższa reguła ma odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do sytuacji, w której pracownik organu administracji publicznej brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji, następnie zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zwrócić należało uwagę, iż w rozpoznanej sprawie decyzja Zakładu i decyzja Prezesa Zakładu została wydana - podpisana przez tę samą osobę, tj. B. A. Wobec tego wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem decyzji Prezesa Zakładu przez Sąd. Uchylenie decyzji nastąpiło wyłącznie z przyczyn proceduralnych i nie oznacza, że wniosek Skarżącego o umorzenie należności składkowych uznano za zasadny, bądź niezasadny. Kwestia ta stanie się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny w postępowaniu odwoławczym. Zasady prowadzenia takiego postępowania wymagają przy tym nie tylko dokonania kontroli postępowania organu pierwszej instancji (Zakładu) i ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych przez Skarżącego okoliczności i zarzutów dotyczących istoty sprawy, ale także obligują organ odwoławczy do całościowej merytorycznej oceny zebranego materiału dowodowego (w razie potrzeby jego uzupełnienie w dopuszczalnym zakresie). Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w decyzji - jej uzasadnieniu, co jest szczególnie istotne w sytuacji decyzji o charakterze uznaniowym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. b w związku z art. 134 i 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. jak w pkt 2 p.p.s.a.