V SA/Wa 1369/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej kraju pochodzenia i zastosowanej stawki celnej oddala skargę W dniu [...] listopada 2002 r. D. Sp. z o.o. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci m. in. żelazek na podstawie dokumentu SAD Nr [...]. Jako kraj pochodzenia ww. towaru importer zadeklarował Tajwan. Do zgłoszenia celnego została dołączona m.in. faktura nr [...], w której zawarte były zapisy o chińskim (tajwańskim w przypadku towarów z poz. 10 SAD) pochodzeniu towarów stanowiącym podstawę do zastosowania konwencyjnych stawek celnych. W dniach 12 - 16 czerwca 2003 r. w siedzibie firmy D. Sp. z o.o. funkcjonariusze Wydziału Kontroli Podmiotów Gospodarczych Izby Celnej w W. przeprowadzili kontrolę. W jej wyniku ustalono, iż deklarowanym krajem pochodzenia żelazek kupowanych od firmy S. są prawdopodobnie Chiny a nie Tajwan. W związku z tym, że identyczną kontrolę przeprowadzono również w siedzibie firmy I. Sp. z o.o. (której właścicielami są A. B. i J. F. - właściciele firmy D. Sp. z o.o.) polskie organy celne wystosowały wniosek do władz celnych Tajwanu o weryfikację faktur wystawionych na rzecz firmy I. Sp. z o.o. pod kątem miejsca produkcji żelazek w fabryce N., Tajwan. W odpowiedzi tajwańska administracja celna pismem z dnia 24 września 2003 r. poinformowały, że w bazie danych taka firma nie istnieje. Dodatkowo Wydział Kontroli Podmiotów Gospodarczych ujawnił, że kontrolowana firma dysponuje podwójnymi fakturami. W wielu przypadkach faktury dołączane do zgłoszeń celnych różnią się bowiem od faktur znajdujących się w księgowości spółki, na podstawie których płacono za towar. W niektórych fakturach dołączanych do zgłoszeń celnych jako kraj pochodzenia wskazywano Tajwan, natomiast w fakturach znajdujących się w księgowości ten sam towar deklarowany był jako chiński. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. wszczął postępowanie celne. Dodatkowo Departament Kontroli Celnej Ministerstwa Finansów skierował fakturę nr [...] wystawioną przez firmę S.. do weryfikacji przez władze celne Wysp Bahama w celu potwierdzenia tajwańskiego pochodzenia wskazanych w fakturze żelazek. Polskie władze celne wyjaśniły, że importer towarów załączył do zgłoszenia celnego Certyfikat Bezpieczeństwa nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. wystawiony na żelazka objęte przedmiotową fakturą, a jak wykazało dochodzenie przeprowadzone przez władze tajwańskie, wskazana w tym certyfikacie jako producent firma nie istnieje. W odpowiedzi pismem z dnia 4 marca 2005 r. władze Bahama wyjaśniły, że S.. jest zarejestrowana na terenie kraju, natomiast nie znaleziono żadnych informacji dotyczących D. Sp. z o.o. Ponadto, pismem z 4 marca 2005 r. Bahamski Urząd Celny poinformował, że na Bahama nie jest produkowany żaden z towarów wymienionych w poddawanej weryfikacji fakturze. Mając na uwadze powyższe nieścisłości Naczelnik Urzędu Celnego w W. decyzją z dnia [...] września 2005 r. uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kraju pochodzenia i zastosowanej stawki celnej i określił kwotę długu celnego z zastosowaniem stawek represyjnych (stawek autonomicznych powiększonych o 100%). Od powyższej decyzji D. Sp. z o.o. pismem datowanym na 19 września 2005 r. złożyła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 122, 123, 187, 191 i 210 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu strona skarżąca podniosła, że nie była informowana o przeprowadzanych dowodach, co pozbawiło ją możliwości czynnego udziału w postępowaniu dowodowym. Ponadto podkreśliła, że dotychczasowe postępowanie wyjaśniające nie wykazało, iż importowane żelazka nie pochodzą z Tajwanu. Zatem - w opinii spółki - pewne ustalenie skąd pochodzą te żelazka nie jest możliwe, a przyczyny takiej sytuacji leżą poza D. Sp. z o.o. Orzekając na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji uznał, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania wobec sprowadzonego towaru konwencyjnej stawki celnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, że w myśl przepisu ust. 12 Część "A" Postanowień wstępnych do taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, stawki celne, o których mowa w ust. od 2 do 4 , stosuje się do towarów, jeżeli ich pochodzenie zostało ustalone zgodnie z wymogami i kryteriami określonymi w wiążących Polskę umowach międzynarodowych oraz przepisach prawa celnego. Dokumentem uprawniającym do zastosowania konwencyjnej stawki celnej jest m. in. dokument spełniający przesłanki §11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1997 r. W sprawie niniejszej do zgłoszenia celnego skarżąca spółka dołączyła fakturę nr [...] zawierającą zapisy o chińskim bądź tajwańskim pochodzeniu importowanych towarów. Faktura ta spełniała formalne przesłanki §11 ust. 2 wymienionego powyżej rozporządzenia, a zatem uprawniała do zastosowania wobec sprowadzonych towarów konwencyjnych stawek celnych. Skoro jednak autentyczność ww. faktury została podważona, a w aktach sprawy brak było jakichkolwiek innych dokumentów pozwalających określić pochodzenie spornych towarów, co więcej nawet strona nie była w stanie udowodnić jakie jest ich rzeczywiste pochodzenie należało zastosować stawki celne autonomiczne powiększone o 100%. Zgodnie bowiem z ust 7 Część "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, do towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest ona wyższa od stawki celnej autonomicznej. Organ odwoławczy podniósł, że za prawidłowość zgłoszenia celnego i zgodność danych w nim zawartych ze stanem faktycznym odpowiada importer. Zgodnie z art. 64 §1, 2 i 2a Kodeksu celnego zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnym z wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Powinny być do niego dołączone dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Dyrektor Izby Celnej podkreślił także, iż złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego jest równoznaczne ze złożeniem przezeń oświadczenia prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów. Według organu drugiej instancji, importer nie wie skąd pochodzą objęte zgłoszeniem celnym żelazka i nie jest w stanie tego ustalić, jednak przyczyny tej sytuacji nie upatruje po swojej stronie, natomiast próbuje przerzucać na organy celne odpowiedzialność za związane z importem towarów nieprawidłowości ewidentnie leżące po stronie importera. Odnosząc się do zarzutu odwołania, jakoby D. Sp. z o.o. nie była informowana o przeprowadzonych dowodach - co pozbawiło ją możliwości czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, iż postępowanie kontrolne nie jest postępowaniem stricte administracyjnym, lecz stanowi jedynie realizację materialnych przepisów prawa celnego pozwalających na weryfikację danych zawartych w zgłoszeniu celnym i zgodności tych danych ze stanem faktycznym. Skoro - zdaniem organu - kontrola celna nie zawsze doprowadza do wydania decyzji administracyjnej lub innego aktu kończącego postępowanie administracyjne, to nie ma konieczności wszczęcia już na etapie kontroli celnej postępowania administracyjnego. Dopiero bowiem wyniki kontroli mogą dać podstawy do przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie. Takie działanie - w ocenie organu odwoławczego - w niczym nie pozbawia strony praw uczestnika postępowania, gdyż na etapie administracyjnym może ona zapoznać się z całym materiałem dowodowym, w tym także z wynikami kontroli. Strona może kwestionować ustalenia poczynione w trakcie tejże kontroli, przedkładać na poparcie swych racji własne dowody i żądać przeprowadzenia dodatkowych dowodów przez organy celne. Bierność strony, polegająca w rozpoznawanej sprawie na nieprzedłożeniu dokumentów określających pochodzenie importowanych towarów nie może być uznana za pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. W zakresie obciążenia Strony odsetkami wyrównawczymi Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż §1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określania wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (wydany na podstawie delegacji zawartej w art. 222 §5 Kodeksu celnego) obliguje organ celny do pobrania odsetek wyrównawczych w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy dłużnik wskaże, iż podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania dłużnika. Zdaniem organu odwoławczego importer posługiwał się fałszywą fakturą potwierdzającą pochodzenie towarów dla potrzeb zastosowania konwencyjnych stawek celnych, natomiast przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, że podanie tych fałszywych danych odnośnie pochodzenia importowanego towaru było spowodowane szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania strony. Pismem z dnia 12 lipca 2006 r. D. Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W.. Zarzuty skargi są identyczne jak te podniesione przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Badając sprawę z tego punktu widzenia Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego i procesowego. Ustalenia wartości celnej i kwoty wynikającej z długu celnego dokonuje się na podstawie wniosku o dokonanie zgłoszenia celnego i dokumentów przedstawionych przez importera. Zgłoszenie celne powinno być podpisane przez zgłaszającego i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany (art. 64 ( 1 Kodeksu celnego). Zgodnie z art. 64 § 2 Kodeksu celnego do zgłoszenia celnego zgłaszający powinien również dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Jednakże na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu celnego, organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Może on w szczególności (zgodnie z §2 ww. przepisu) kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Kontrole te mogą zostać przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej innej osoby posiadającej takie dokumenty i dane. Jeżeli z przeprowadzonej kontroli wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny na podstawie art. 83 §3 Kodeksu celnego podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 13 §1 Kodeksu celnego cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art. 15 §1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu: - stosowania taryfy celnej, z wyjątkiem środków wymienionych w art. 13 §3 pkt 4 i 5 (obniżone stawki celne i preferencyjne stawki celne), - stosowania środków polityki handlowej ustanowionych w odrębnych przepisach, - sporządzania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów. Zgodnie z art. 15 §2 Kodeksu celnego reguły ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów określają art. 16-19. Na mocy art. 19 §1 Kodeksu celnego ustalenie pochodzenia towarów, o których mowa w art. 16 i 17, dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towaru. Dołączona do zgłoszenia celnego faktura spełniała przesłanki określone da dowodu pochodzenia towaru a w związku z tym do zastosowania wobec sprowadzonych towarów konwencyjnych stawek celnych określone w §11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r.; ponieważ jednak wiarygodność i autentyczność tejże faktury budziła wątpliwości, organy celne podjęły się jej weryfikacji. Skutkiem tego było zanegowanie deklarowanego w zgłoszeniu celnym pochodzenia towarów. Sąd uznał, że organy celne orzekające w sprawie prawidłowo podjęły czynności mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Pismo skierowane do władz celnych Tajwanu w celu weryfikacji faktur wystawionych na rzecz firmy I. Sp. z o.o., (której właścicielami są A. B. i J. F. - właściciele skarżącej spółki) odnośnie miejsca produkcji żelazek w firmie N. Tajwan. Uzyskano odpowiedź, iż w bazie danych firma wskazana jako producent żelazek nie istnieje. Jak podnosi strona skarżąca, powyższe ustalenia nie stanowią wystarczającej podstawy do zakwestionowania przez Dyrektora Izby Celnej tajwańskiego pochodzenia wskazanych na fakturze żelazek. Zdaniem skarżącej fakt, że w dacie 24 września 2003 r.(kiedy wystosowano pismo z odpowiedzią na zapytanie władz polskich) podmiot określony w fakturze jako producent nie widniał w tajwańskim rejestrze nie oznacza wcale, że podmiot ten nie funkcjonował w obrocie prawnym w 2002 r., kiedy to skarżąca dokonywała importu żelazek. Prawdopodobne jest - zdaniem skarżącej - iż firma N., Tajwan mogła zostać zlikwidowana w 2003 r. i wykreślona z rejestru, w związku z czym kwestionowanie tajwańskiego pochodzenia importowanych żelazek jest nieuzasadnione. Zdaniem spółki poczynione przez organ celny ustalenia jednoznacznie wskazują na niepodjęcie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, przez co organ ten naruszył art. 120, 121 §1, 122, 187 §1, 191 Ordynacji Podatkowej. W ocenie Sądu z tak przedstawioną argumentacją strony skarżącej nie sposób się jednak zgodzić. Podkreślenia wymaga fakt, iż mimo tego, że odpowiedź władz tajwańskich opatrzona jest datą 24 września 2003 r., to pismo polskiego Departamentu Kontroli Celnej z dnia 10 września 2003 r. skierowane do władz Tajwanu dotyczyło faktur i certyfikatów bezpieczeństwa z 2000 r. i 2001 r. Wobec tego władze tajwańskie, aby stwierdzić, iż wskazany jako producent żelazek podmiot nie istnieje, musiały dokonać sprawdzenia w swoim rejestrze danych co najmniej od 2000 r. Jeśli więc podmiot wskazany jako producent spornego towaru nie istnieje, to fakt, iż - jak podnosi skarżąca - odpowiedź władz Tajwanu nie określa, czy wyszczególnione w fakturach żelazka były wyprodukowane w N., Tajwan nie ma znaczenia. Skoro bowiem (jak wskazano wcześniej) podmiot taki nie istnieje i nie istniał co najmniej od 2000 r., to nie mógł być producentem importowanych żelazek. Zakwestionowanie autentyczności producenta importowanych przez skarżącą żelazek skłoniło prowadzący postępowanie organ celny do skierowania dołączonej do zgłoszenia celnego faktury nr [...] wystawionej przez firmę S.. do weryfikacji przez władze celne Wysp Bahama. Polskie władze celne wyjaśniły, że importer towarów załączył do zgłoszenia celnego Certyfikat Bezpieczeństwa nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. wystawiony na żelazka objęte przedmiotową fakturą, ale, jak wykazało dochodzenie przeprowadzone przez władze tajwańskie, firma wskazana w tym certyfikacie jako producent nie istnieje. W odpowiedzi pismem z dnia 4 marca 2005 r. władze Bahama wyjaśniły, że S.. jest zarejestrowana na terenie kraju, natomiast nie znaleziono żadnych informacji dotyczących D. Sp. z o.o. Ponadto w piśmie z 4 marca 2005 r. poinformowano, że na Bahama nie jest produkowany żaden z towarów wymienionych w poddawanej weryfikacji fakturze. Powyższa informacja, w przeciwieństwie do twierdzeń skarżącej, nie skłoniła organu drugiej instancji do stwierdzenia, jakoby sprowadzone żelazka były chińskiego pochodzenia. Przeciwnie, w wyniku weryfikacji zakwestionowano tajwańskie pochodzenie towarów przy równoczesnym braku podstaw do przyjęcia ich chińskiego pochodzenia. W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę, że skoro władze Bahama ustaliły, iż firma S.. nie współpracowała z D. Sp. z o.o. i nie produkuje żadnego z produktów wymienionych na spornej fakturze, to brak jest podstaw do uznania samej faktury za wiarygodną i rzetelną, a tym bardziej zadeklarowanego w niej pochodzenia towarów. Również badania kontrolne dotyczące pochodzenia, taryfikacji i wartości celnej towaru w postaci żelazek przeprowadzone w dniach od 12 do 16 czerwca 2003 r. w siedzibie spółki i biurze rachunkowym zajmującym się księgowością spółki, przez kontrolerów celnych nie wykazały istnienia dokumentów, poza wspomnianą fakturą i certyfikatami, mogących świadczyć o pochodzeniu towaru czego dowodem jest załączony protokół pokontrolny z przeprowadzonych czynności przyjęty przez spółkę (Prezesa Zarządu) w dniu 15 września 2003 r. (Karta 23-27 akt administracyjnych). Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena powyższych dowodów zdaniem Sądu była właściwa i nie przekraczała granic zakreślonych w treści art. 191 Ordynacji podatkowej, nie naruszała też obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zgromadzony materiał dowodowy pozwolił dokonać prawidłowych ustaleń dotyczących autentyczności świadectwa pochodzenia. Tym samym w niniejszej sprawie właściwie zastosowano ust. 7 Części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, ponieważ nie można było ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru. W rozpoznawanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 120, 121 §1, 122, 187 §1 Ordynacji podatkowej. Postępowanie prowadzone było w sposób rzetelny, a wywiedzione przez orzekające organy wnioski poparte były wnikliwą analizą prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Zebrane w niniejszej sprawie dowody były - w ocenie Sądu - wystarczające do obalenie domniemania prawdziwości zgłoszenia celnego dokonanego przez skarżącą spółkę. Orzekający w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie naruszył również art. 210, gdyż zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.