V SA/Wa 1379/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1379/17 W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy ... (dalej: "Skarżący" lub "Strona"), reprezentowany w postępowaniu sądowym przez adwokata, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu o pow. 45,30 m. kw. i wartości 170.000 zł, nieruchomości rolne o łącznej pow. około 10,5 ha i wartości 270.000 zł, w tym grunty rolne zabudowane, pastwiska trwałe, grunty orne, łąki. Wykazał również samochód osobowy ... o wartości 15.000 zł, psy, koty i 8 koni. Wyjaśnił, że cały majątek stanowi majątek wspólny z byłą żoną, a przed Sądem Rejonowym w ... prowadzone jest sprawa o jego podział. Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo i uzyskuje z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości 1.750 zł. Do zobowiązań i stałych wydatków zaliczył świadczenia alimentacyjne – po 600 zł miesięcznie, koszty mieszkaniowe – 500 zł, kredyty hipoteczne – 2.300 zł miesięcznie, koszty ubezpieczenia gospodarstwa – 700 zł rocznie. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów Skarżący przedstawił orzeczenia sądowe w sprawie rozwiązania małżeństwa, zabezpieczenia powództwa poprzez zakaz zbywania i obciążania spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, uznania za bezskuteczną umowy darowizny. Przedstawił również zaświadczenie w sprawie dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, decyzje w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. oraz w sprawie wymiaru składki członkowskiej ... wraz z dowodami zapłaty podatku i składek, informację w sprawie wysokości składki ubezpieczeniowej w KRUS, fakturę z tytułu zużycia energii elektrycznej, informację o zobowiązaniach wobec organów podatkowych i ARiMR, harmonogram spłaty kredytu oraz informację o spłacie kredytów. W piśmie z ... października 2017 r. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada rachunków bankowych, lokat, oszczędności pieniężnych, nie korzysta z pomocy społecznej, posiada samochód osobowy i ciągnik rolniczy. Wskazał, że umowę kredytową zawarła jego była żona w celu uzyskania środków na realizację inwestycji w ramach środków unijnych. Skarżący jest obowiązany do spłaty kredytu, ponieważ kredyt został zabezpieczony hipoteką na współposiadanych nieruchomościach. W ramach gospodarstwa rolnego, Skarżący prowadzi chów i hodowle zwierząt gospodarskich, pensjonat dla koni, uprawia łąki i pastwiska, a wyprodukowane rośliny wykorzystuje na potrzeby prowadzonego gospodarstwa. Przedstawił również zaświadczenia urzędu skarbowego stwierdzające, że nie składa zeznań podatkowych. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał, ustalenia wymagał szereg istotnych i brakujących danych. W związku z brakiem uzyskania tych informacji, starszy referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał, aby ustawowa przesłanka prawa pomocy w zakresie częściowym została spełniona. Strona uniemożliwiła porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W sprzeciwie na ww. postanowienie, strona reprezentowana przez adwokata wskazała, że referendarz sądowy niesłusznie nie uwzględnił jej trudnej sytuacji finansowej. Aktualnie pomiędzy byłą żoną Skarżącego a nim samym, toczy postępowanie w sprawie podwyższenia alimentów do kwoty 1.500,00 zł miesięcznie. Możliwości finansowego strony są znacząco ograniczone. Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i zupełny swojej sytuacji majątkowej. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy Skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) niezbędne okazało się jego wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na pełną ocenę sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania, udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Po przeanalizowaniu nadesłanych dokumentów oraz złożonych wyjaśnień uznać należy, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż oświadczenia wnioskodawcy – złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu – nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne, co powoduje, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych możliwości majątkowych Strony. W tym zakresie zauważyć przede wszystkim trzeba, iż nie można w sposób jasny i koherentny ustalić tego, jaka jest wysokość miesięcznego dochodu wnioskodawcy, jak również tego, jaką kwotą w rzeczywistości dysponuje on w pewnym stałym przedziale czasowym na wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem. Na formularzu PPF Skarżący oświadczył, że miesięczny dochód z tytułu prowadzonego gospodarstwa wynosi 1.750 zł, a miesięczne zobowiązania stanowią kwotę 3.400 zł (dwa kredyty hipoteczne, alimenty, koszty mieszkania). Gdyby zatem przyjąć, że Strona w rzeczywistości dysponuje miesięcznym dochodem w wykazanej wysokości, to nie sposób uznać za wiarygodne by ponosiła stałe miesięczne wydatki w łącznej kwocie – jak sam wskazuje w formularzu PPF – 3.400 zł, zatem w wysokości wielokrotnie przewyższającej osiągane dochody. Zasady logiki nakazują bowiem przyjąć, że dokonywane w danym miesiącu wydatki muszą znaleźć pokrycie w dochodach osiąganych w zbliżonym przedziale czasowym. Podkreślić należy, że Skarżący nie uprawdopodobnił ani oświadczonych dochodów ani miesięcznych kosztów utrzymania. Istotne jest, że Skarżący nie wykonał w pełnym zakresie wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ppsa. Nie przedstawił bowiem dokumentów potwierdzających wysokość wydatków wymienionych na formularzu PPF, w tym miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania. Nie nadesłał również dokumentów wskazujących na wysokość dochodów z gospodarstwa rolnego, dokumentów potwierdzających faktyczne uiszczanie alimentów. Przedstawił jedynie fakturę VAT z tytułu zużycia energii elektrycznej, pokwitowania uiszczenia raty podatku rolnego, podatku od nieruchomości i składek na ... . Skarżący nadesłał orzeczenia sądowe potwierdzające rozwiązanie jego małżeństwa oraz wskazujące na prowadzone postępowanie w sprawie podziału majątku wspólnego. Z przedstawionych dokumentów wynika również, że spłaca zobowiązania kredytowe zaciągnięte przez jego żonę. Fakt spłaty kredytu w związku z jego zabezpieczeniem na stanowiących współwłasność z byłą żoną nieruchomościach nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd zgodnie z którym koszty spłaty kredytów, pożyczek nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przez kosztami sądowymi. W postanowieniu z dnia 9 lutego 2005 r. o sygn. akt OZ 1363/04 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Sąd podkreślił przy tym, iż koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie znane jest również stanowisko, zgodnie z którym, skoro strona jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winna także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych. Odnosząc się jeszcze do sprzeciwu, należy wykazać, iż z treści postanowienia referendarza z dnia 22 listopada 2017 r. wynika wyraźnie, że głównym powodem nieprzyznania Skarżącemu prawa pomocy były poważne braki w przedłożonej Sądowi dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej Strony. Należy wskazać, że do sprzeciwu nie dołączono żadnych dokumentów, które byłyby odpowiedzią na zasygnalizowane przez referendarza deficyty wniosku. W tej sytuacji nie sposób uznać zasadności sprzeciwu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.