V SA/Wa 138/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego R. H. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela Islamskiej Republiki [...] R. H. od decyzji Wojewody [...]o z dnia [...].05.2010 r. Nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia Cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] października 2010 r. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł m.in. że w dniu [...].04.2009 r. R. H. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, motywując go pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelką polską R. B. M.. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie decyzją z dnia [...].05.2010 r. Nr [...] Wojewoda [...] odmówił udzielenia Cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia. Stwierdził, iż związek małżeński zawarty przez Wnioskodawcę nie uzasadnia udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że nastąpił rozpad związku małżeńskiego, małżonkowie nie zamieszkują razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, a małżonka Strony zamierza wnieść pozew o rozwód. Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że w dniu 21.05.2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 13 w/w ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego. Cytowany przepis ponadto stanowi, iż zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Natomiast stosowanie do postanowień art. 55 ust. 1 w/w ustawy organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54 ust. 1. ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z akt sprawy wynika, że R. H. w dniu [...].04.2009 r. zawarł związek małżeński z obywatelką polską R. B. M.. W toku postępowania Wojewoda [...] wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu podanym jako miejsce zamieszkania małżonków tj. [...] ul. [...]. Funkcjonariusze Straży Granicznej w wyniku przeprowadzonego wywiadu ustalili, że małżonkowie zamieszkują wspólnie pod wskazanym adresem, porozumiewają się w języku angielskim, utrzymują się z pieniędzy otrzymywanych przez Cudzoziemca od rodziny z [...]. W dniu [...].08.2009 r. w siedzibie Wojewody [...] stawiła się żona Cudzoziemca R. B. M., która została przesłuchana do protokołu. Zeznała, że stawiła się w siedzibie Wojewody [...] w celu poinformowania, iż od miesiąca nie zamieszkuje razem z mężem. Wróciła do rodziców, gdyż Jej mąż wyprowadził się z wspólnego mieszkania i wyjechał do [...], nie podając adresu pod którym zamierza przebywać i pozostawił Ją bez środków do życia. Zeznała, że żądał by podjęła pracę i utrzymywała Ich oboje pomimo faktu, iż studiowała. R. B. M. oświadczyła, że przyczyną konfliktów w Jej związku małżeńskim są nie tylko kwestie finansowe, ale również różnice kulturowe i religijne, w tym kwestie dotyczące Jej ubioru oraz kontaktu z innymi ludźmi. Zeznała, że mąż na siłę stara się Ją podporządkować sobie oraz izoluje ją od innych ludzi. Powiedziała, że w Jej ocenie Jej mąż nie jest wiarygodny w tym co mówi, gdyż często zmienia zdanie. Przed ślubem zachowywał się inaczej, po ślubie zaczął traktować Ją lekceważąco, nie liczył się z Jej zdaniem. Stwierdziła, że związek małżeński z R. H. rozczarował Ją i zamierza wnieść pozew o rozwód. W dniu [...].09.2009 r. w siedzibie Wojewody [...] stawił się R. H.n, który poinformował o zmianie Swojego adresu podając adres: [...], ul. [...]. W dniu [...].10.2009 r. Wojewoda [...] po raz kolejny przesłuchał do protokołu R. B. M.. Żona Cudzoziemca zeznała, że nie utrzymuje z mężem kontaktów od powrotu do domu rodzinnego, co miało miejsce w lipcu 2009 r. Stwierdziła, że mąż dzwonił do Niej i namawiał na spotkanie, do którego doszło na początku października 2009 r. w [...], jednak po wspomnianym spotkaniu skłania się coraz bardziej do złożenia wniosku o rozwód. Żona Strony oświadczyła, że Jej mąż przebywa w [...]. Powiedziała również, że zawarła związek małżeński z miłości, jednak po ślubie pojawiły się konflikty, które prawdopodobnie wynikają z różnic kulturowych. Zeznała, że Jej rodzice są przeciwni Jej małżeństwu, również rodzice Jej męża namawiają Go do powrotu do kraju pochodzenia. W dniu [...].10.2009 r. Wojewoda [...] przesłuchał do protokołu R. H.. Zainteresowany zeznał, że mieszka w [...] przy ul. [...]wraz z kolegą, a Jego żona mieszka z rodzicami w miejscowości [...]. Cudzoziemiec stwierdził, że od początku wakacji widział się z żoną 3-4 razy w [...], że utrzymuje z Nią kontakt telefoniczny, ale nie mieszkają razem ponieważ rodzice żony Go nie akceptują. Wnioskodawca oświadczył, że znalazł w [...] szkołę języka polskiego i zamierza w niej podjąć naukę, a z [...] wiążą do tylko sprawy urzędowe. W toku postępowania ustalono, również że żona Cudzoziemca od lata 2009 r. przebywa w domu rodzinnym w m. [...], nie zamieszkuje z R. H.. Pismem z dnia [...].01.2010 r. R. B. M. poinformowała Wojewodę [...] o złożeniu pozwu rozwodowego w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie. Organ odwoławczy podkreślił również, że Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej po rozmowie przeprowadzonej z Cudzoziemcem w dniu [...].01.2010 r. ustalił, że R. H. zamieszkuje sam pod adresem [...], ul. [...] od [...].12.2009 r., natomiast Jego żona mieszka wraz z rodzicami w m. [...]. Ustalono, że Cudzoziemiec nigdy nie mieszkał wraz z żoną pod wspomnianym adresem. Zainteresowany nie mieszkał również z żoną w Jej domu rodzinnym, co potwierdzono w wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].02.2010 r. w miejscu zamieszkania żony Cudzoziemca w m. [...]. W wyniku przeprowadzonej rozmowy z R. B. M. ustalono, że małżonkowie mieszkali razem zaledwie przez 3 miesiące, a następnie R. B. M. wróciła do Swoich rodziców. Żona Cudzoziemca oświadczyła funkcjonariuszom Straży Granicznej, że złożyła pozew rozwodowy, a jako powód rozstania podała konflikty i nieporozumienia oraz częste i długie wjazdy Jej męża w nieznane jej miejsca. Stwierdziła również, że mąż po zwarciu związku małżeńskiego bardzo się zmienił. Wyraziła opinię, że Jej mąż zawarł z Nią związek małżeński tylko w celu legalizacji Swojego pobyt w Polsce. Ustalono również, że R. H. – wbrew Jego zeznaniom złożonym w dniu [...].10.2009 r. do protokołu – nigdy nie mieszkał w [...] przy ul. [...]. Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie brak jest okoliczności usprawiedliwiającej fakt nieprowadzenia przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego. Małżonkowie są dorosłymi ludźmi stąd tłumaczenia Cudzoziemca, że nie mieszka z żoną, gdyż Jej rodzina Go nie akceptuje są niewiarygodne. Stąd domniemywać można, iż zamiarem Zainteresowanego nie jest przebywanie wraz z żoną. Z zeznań złożonych przez żonę Wnioskodawcy wynika, że traktował ją instrumentalnie jak i zawarty przez Nich związek małżeński. W ocenie organu II instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie daje podstawy do stwierdzenia, iż związek małżeński Cudzoziemca został zwarty przez Niego w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeśli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Odnosząc się do odwołania R. H. stwierdzono, że z materiału dowodowego wynika, ze związek małżeński z R. B. M. ma jedynie charakter formalny, a żona Cudzoziemca zamierza ten związek rozwiązać przez rozwód. Sam fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelką polską jedynie pod względem formalnym nie stanowi sam w sobie podstawy do udzielenia zezwolenia za zamieszkanie na czas oznaczony. Taki związek musi przede wszystkim uzasadniać zamieszkiwanie Cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące, co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Wspomniana okoliczność, nie uzasadnia zatem, w świetle przytoczonego wyżej brzmienia art. 53 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, udzielenia Wnioskodawcy w chwili obecnej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ponadto stwierdzono, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jak autentycznego używał, gdyż nie ulega wątpliwości, że Cudzoziemiec zeznając w dniu [...].10.2009 r. do protokołu na temat Swojego miejsca zamieszkania w [...] zeznał nieprawdę. Podkreślono, iż z konstrukcji cytowanego wyżej przepisu art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wynika, że wydane na tej podstawie rozstrzygnięcie nie jest oparte na uznaniu organu administracji publicznej, organ jest bowiem zobowiązany do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w przypadku zaistnienia określonych w nim okoliczności. Organ II instancji zauważył, że w odwołaniu podniesiono również, że wobec Cudzoziemca zachodzą przesłanki określone w art. 53a ust. 2 pkt 1 i pkt 2, z uwagi na toczące się postępowanie rozwodowe. Jednocześnie jednak zauważył, że postępowanie w przedmiocie udzielenia w trybie wspominanego przepisu jest postępowaniem szczególnym. Prowadzone jest na wniosek Cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie i na podstawie innych przesłanek. Zainteresowany posiada możliwość złożenia takiego wniosku i wszczęcia odrębnego postępowania, w którym organ będzie zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Ponadto zmiana stanu faktycznego sprawy w trakcie postępowania odwoławczego i rozpatrywanie sprawy na podstawie zupełnie odrębnych przesłanek nie może zostać uwzględniona przez organ II instancji, gdyż byłoby to sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Z akt sprawy wynika, że Cudzoziemiec zarówno składając wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jak i w chwili obecnej przebywa w Polsce nielegalnie. Nielegalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi samoistną obligatoryjną przesłankę do odmowy udzielenia zezwolenia na czas oznaczony określoną w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Postanowienia w/w przepisu doznają ograniczenia w przypadku małżonków obywateli polskich pod warunkiem, że małżeństwo nie zostało zawarte w celu obejścia przepisów dot. udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie wykazało, że związek małżeński R. H. i R. B. M. został zawarty w celu obejścia przepisów dot. udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W związku z powyższym zasadne jest stwierdzenie, że wobec Zainteresowanego zachodzi dodatkowa, negatywna przesłanka określona w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemców skutkująca odmową udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zaskarżył w całości cudzoziemiec zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7, 77 § 1 kpa 2) art. 8, 11, 80 kpa 3) art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Artykuł 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach stanowi że zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi który jest małżonkiem obywatela polskiego. Stwierdzenie faktu pozostawania cudzoziemca w związku małżeńskim z obywatelem polskim nie uzasadnia jednak konieczności udzielenia zezwolenia na zamieszkanie w każdej sytuacji. Organ prowadzący postępowanie o udzielenie takiego zezwolenia ustala bowiem czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów prawa. Ustawodawca wskazuje jednocześnie jakie okoliczności przemawiają za uznaniem, iż związek małżeński zawarto w celu obejścia przez cudzoziemca obowiązujących norm prawnych. I tak: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej, 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa, 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie, 4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa, 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga, 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą, 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru. W ocenie organu odwoławczego małżeństwo cudzoziemca jakie zawarł on z obywatelką polską ma jedynie charakter formalny. Ma za tym przemawiać szereg okoliczności ustalonych w toku postępowania prowadzonego przed organami, które w istocie potwierdzają fakt jego zawarcia wyłącznie w celu obejścia przepisów dotyczących udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zdaniem organu II instancji: 1) Brak jest powodów usprawiedliwiających fakt nieprowadzenia przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego. Małżonkowie zamieszkiwali wspólnie jedynie przez 3 miesiące. Według relacji żony cudzoziemca wyprowadził się on ze wspólnego mieszkania i nie podał adresu pod którym zamierza przebywać. Mało tego pozostawił ją bez środków do życia, a wcześniej żądał by podjęła pracę i utrzymywała całą rodzinę. Małżonka cudzoziemca oświadczyła również, że przyczyną konfliktów w ich małżeństwie były nie tylko kwestie finansowe ale również różnice kulturowe i religijne. 2) Niewiarygodne jest tłumaczenie cudzoziemca, że nie mieszka on z żoną albowiem nie akceptują go teściowie. 3) Żona cudzoziemca wystąpiła z powództwem o rozwód. 4) Powyższe przemawia za tym, iż zamiarem skarżącego nie jest przebywanie z żoną. 5) Cudzoziemiec nigdy nie mieszkał pod wskazanym przez siebie adresem w [...] co oznacza, iż zeznał nieprawdę na tą okoliczność (art. 57 ust 1 pkt 6 lit bustawy o cudzoziemcach). 6) Składając wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jak i w chwili obecnej przebywa on w Polsce nielegalnie, a taki pobyt (nielegalny) stanowi samoistną obligatoryjną przesłankę do odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach). W tym miejscu godzi się przywołać treść przepisu art. 57 ust. 1 pkt 4, 6b oraz 9 ustawy o cudzoziemcach. Stanowi on, że cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jeżeli: - podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; - zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo w celu użycia za autentyczny podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał; - przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie; Zdaniem sądu materiał dowodowy zebrany w toku postępowania administracyjnego nie wskazuje w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości na to, iż przesłanki wymienione w wyżej cytowanym przepisie zostały spełnione. Wręcz przeciwnie upoważnia on do twierdzenia, że sprawa nie została wyjaśniona w sposób wyczerpujący a zatem i uzasadniający podjęcie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. Z zeznań żony skarżącego wynika, iż wyszła ona za mąż z miłości, natomiast nieporozumienia w jej małżeństwie miały podłoże finansowe, religijne oraz kulturowe. Taki stan rzeczy uprawniał raczej do stwierdzenia, iż rozstanie małżonków nastąpiło z powodów wskazanych przez żonę cudzoziemca a nie dlatego, że małżeństwo zawarto w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zdaniem sądu nie została również wyjaśniona w sposób jednoznaczny kwestia zamieszkania skarżącego w [...]. Fakt zamieszkiwania tamże potwierdził nie tylko cudzoziemiec ale i jego małżonka. Dezawuowanie ich zeznań wyłącznie z powodu treści wywiadu Komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej (k 79) wydaje się zbyt daleko idące, zwłaszcza jeśli się zważy, iż organy nie przesłuchały na tą okoliczność osób, które sąsiadowały z lokalem nr [...] znajdującym się w [...] przy ulicy [...], który cudzoziemiec wskazywał jako miejsce swojego pobytu. Rozpoznając sprawę ponownie organ rozważy raz jeszcze okoliczności o których wyżej mowa. Oceni również ponownie przyczyny z powodu których małżonkowie nie mieszkają wspólnie wykorzystując nie tylko materiał dowodowy w postaci ich ponownego przesłuchania ale i dowody zgromadzone w sprawie rozwodowej toczącej się z ich udziałem ( o ile w ogóle została wszczęta). Gdyby okazało się, że małżeństwo cudzoziemca nie zostało zwarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, organ rozważy czy późniejsze okoliczności, które doprowadziły do rozkładu pożycia małżeńskiego mogą być uznane za wystarczające do odmowy zezwolenia na jego zamieszkanie na czas oznaczony, wszak art.. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach wskazuje, iż takie zezwolenie udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego. Oznacza to, że podstawą odmowy zezwolenia na zamieszkanie nie może być faktyczna separacja spowodowana chociażby przyczynami wskazywanymi przez żonę skarżącego. Taki stan rzeczy uzasadniałby również potrzebę zweryfikowania oceny tych okoliczności, które zdaniem organu II instancji przemawiały za uznaniem, iż cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie. Powyższe oznacza, iż w postępowaniu przed organami doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa, to zaś skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.