V SA/Wa 1384/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z dnia 20 października 2010 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] września 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 18 maja 2007 r. (data wpływu do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.) P. Sp. z o.o. zwróciła się o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W dniu [...] maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego W. wydał decyzję o przyznaniu wnioskodawcy płatności na rok 2007. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. stwierdził nieważność ww. decyzji z uwagi na nie wyjaśnienie przez organ I instancji kwestii użytkowania działek ewidencyjnych nr [...]. Następnie w dniu [...] stycznia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego W. odmówił przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji organ II instancji w dniu [...] lutego 2009 r. orzekł o jej uchyleniu ze względu na naruszenie art. 107 §3 K.p.a. – organ I instancji nie dokonał oceny zebranego materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów. W dniu [...] czerwca 2009 r. organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję, którą odmówił przyznania P. Sp. z o.o. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. W ocenie organu I instancji Strona nie była użytkownikiem działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] w roku 2007. Pismem z dnia 6 lipca 2009 r. P. Sp. z o.o. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2009 r. Skarżąca wskazała, iż wbrew twierdzeniu organu administracyjnego w roku 2007 P. Sp. z o.o. była legalnym i faktycznym posiadaczem spornych działek, co potwierdzają dokumenty w postaci: umowy dzierżawy nieruchomości z dnia [...] marca 2005 r., protokół kontroli z dnia 20 lipca 2007 r. oraz pismo z dnia 15 lutego 2008 r. stanowiące wezwanie do zapłaty czynszu dzierżawnego z tytułu umowy dzierżawy z dnia [...] marca 2005 r. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., decyzją z [...] września 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2009 r. odmawiającą przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wyjaśnił m.in., że zadaniem ARiMR rozpoznającego wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach płatności do gruntów rolnych nie jest rozstrzyganie sporów powstałych na gruncie zawartych przez podmioty umów cywilnoprawnych, ale ustalenie kto faktycznie użytkował sporne grunty w roku ubiegania się o płatności i na tej podstawie przyznanie, bądź też odmowa przyznania wnioskowanej płatności. W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż P. Sp. z o.o. nie była użytkownikiem działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych [...] w całym roku 2007 oraz do momentu wydania decyzji w sprawie. Wskazano, iż bezspornym jest fakt prowadzenia działalności na spornych działkach przez innego producenta rolnego w roku 2007. Wyjaśniono tutaj, iż zdaniem organu przedmiotowa działalność na spornych gruntach nazywana jest przez stronę wnioskująca "niszczeniem upraw rolniczych", natomiast przez właściciela działek H. M. określana jest jako "działania agrotechniczne". Nadto powołano, iż w aktach sprawy znajduje się Zaświadczenie Komisariatu Policji W. z dnia 23 lipca 2007 r. oraz 14 sierpnia 2007 r. potwierdzające czynności określane przez P. Sp. z o.o. jako "niszczenie upraw" na spornych działkach. Odnosząc się natomiast do umowy dzierżawy wnioskodawcy z właścicielem dotyczącą spornych działek ewidencyjnych wskazano, iż umowa taka nie jest wystarczająca do tego, aby uznać wnioskodawcę za posiadacza w świetle przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. Wyjaśniono tutaj, iż P. Sp. z o.o. przestała być faktycznym użytkownikiem działek rolnych znajdujących się na ww. działkach ewidencyjnych, bowiem co najmniej od lipca 2007 r. H. M. rozpoczął na tych działkach prowadzenie działalności rolniczej, którą prowadził aż do kwietnia 2008 r. Organ II instancji odnosząc się do powoływanego przez skarżącą żądania zapłaty czynszu dzierżawnego za rok 2007 wystosowanego do P. Sp. z o.o. wyjaśnił, iż w jego ocenie dokument ten jest jedynie formalną prośbą wyegzekwowania przez wydzierżawiającego należności wynikających z tytułu tej dzierżawy. Wskazano przy tym, iż organ nie dokonuje oceny zasadności tego wezwania, albowiem nie jest to przedmiot tego postępowania administracyjnego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] września 2009 r., nr [...], P. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie ww. decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z uwagi na naruszenie zasad ogólnych określonych w art. 7, 8, 9 oraz 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi wskazano, że podstawową przesłanką odmowy przyznania wnioskowanej płatności były nieprawidłowe ustalenia faktyczne podjęte w sprawie. W ocenie skarżącej podjęte przez organ administracyjny ustalenia wykazują wzajemną sprzeczność, bowiem z jednej strony organ administracyjny uznaje stronę skarżącą za uprawnionego dzierżawcę przedmiotowych działek, natomiast z drugiej strony w ocenie organu pozostaje to bez znaczenia dla oceny czy skarżący będący uprawnionym dzierżawcą był posiadaczem i użytkownikiem spornych gruntów. Skarżący podkreślił, iż pozostaje prawnym posiadaczem spornych nieruchomości, natomiast niezawinione przez niego czynności utrudniające faktyczne władztwo tych gruntów nie mogą stanowić podstawy nałożonych na niego sankcji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja dotknięta jest wadami procesowymi uzasadniającymi wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy skład orzekający uznał, że w stanie faktycznym sprawy doszło do uchybienia art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 K.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 K.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W końcu, po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki Organy obu instancji w sposób niemal prawidłowy zidentyfikowały podstawowy problem w sprawie – jest nim oczywiście ustalenie, kto był faktycznym posiadaczem działek w roku 2007. W tym miejscu należy jednak dodać uwagę, że organy całkowicie bezpodstawnie twierdzą, że winny ustalić, kto był faktycznym posiadaczem gruntu w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji w przedmiocie płatności. Co do tej drugiej daty pogląd jest całkowicie chybiony – w orzecznictwie sądów administracyjnych od dawna ugruntowany jest pogląd, że skoro płatności przyznawane są za dany rok kalendarzowy to bez znaczenia dla nabycia uprawnienia jest zmiana użytkownika po zakończeniu tego okresu. A na pewno brak jest podstaw do uznawania, że wnioskujący o płatność musi być faktycznym użytkownikiem w chwili wydawania decyzji. W sprawie niniejszej organy przeprowadziły postępowanie dowodowe na okoliczność ustalenia kto był faktycznym użytkownikiem gruntu w 2007 r. Jednak w sposób całkowicie błędny zinterpretowały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uznając za istotne dowody, które wcale nie dowodzą tego faktu, zaś pomijając dowód dla oceny tego stanu najistotniejszy. Organy uznały, że w lipcu 2007 r. Skarżący stracił posiadanie nieruchomości. Skoncentrowały się na omówieniu dowodów związanych z wejściem na grunt w lipcu nowego właściciela i doszły do przekonania, że z tą chwilą nastąpiła trwała zmiana stanu posiadania. Ocena ta jest całkowicie dowolna, gdyż żaden z dowodów zebranych w sprawie wcale o tym nie świadczy. Jest rzeczą bezsporną, że w lipcu 2007 r. doszło do zakłócenia posiadania dotychczasowego posiadacza – nazwanego przez nowego właściciela "prowadzeniem działań agrotechnicznych", zaś przez dotychczasowego dzierżawcę "niszczeniem upraw". W ocenie Sądu w sprawie nie ma jednak żadnego dowodu, że to zakłócenie doprowadziło do trwałej utraty posiadania Skarżącej Spółki. Wręcz przeciwnie przedłożono dowód, że incydent z lipca nie doprowadził do wspomnianej utraty posiadania, zaś H. M. uznał prawo dzierżawcy do władania gruntem. Tym dowodem jest wezwanie adresowane do Skarżącej w lutym 2008 r. do zapłaty zaległego czynszu dzierżawnego za rok 2007. Organy całkowicie pominęły ten dowód, uznając, że nie ma on żadnego znaczenia w sprawie. W ocenie Sądu ma on jednak znaczenie podstawowe. Zgodnie z art. 693 § 1 kodeksu cywilnego przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Logiczny jest więc wniosek, że skoro H. M. żądał od dzierżawcy czynszu, to uznawał, że ma do tego podstawy, tj. P. w 2007 r. była w posiadaniu gruntu i pobierała z niego pożytki. Reasumując, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca wykazała, że w 2007 r. jako dzierżawca była faktycznym użytkownikiem działek o nr ewidencyjnych [...] i brak jest podstaw do odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych za rok 2007 Z powyższych przyczyn zaskarżoną decyzję należało uchylić, dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.