V SA/Wa 1386/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. J. W. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. około [...] ha oraz łąki, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, iż otrzymuje emeryturę w wysokości 1.300 zł, zaś jego żona w wysokości około 1.200 zł miesięcznie. Uzasadniając wniosek podniósł, iż gospodarstwo rolne jest zaniedbane, skarżący spłaca kredyt bankowy (950 zł), ponosi koszty leczenia swojego oraz żony (leki - 750 zł, dojazdy na rehabilitacje - 500 zł), zaś rudna sytuacja finansowa zmusiła go do sprzedaży działki. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 25 lipca 2012 r. wskazał, iż nie osiąga dochodów z gospodarstwa rolnego, jego sytuacja jest bardzo trudna z uwagi na klęski żywiołowe oraz wydatki związane z leczeniem i koniecznością spłaty zaciągniętych kredytów. Do pisma załączył kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jego żony, zaświadczenie o przyjęciu skarżącego do szpitala, wniosek o udzielenie kredytu na likwidacje skutków klęsk żywiołowych w rolnictwie z oświadczeniem skarżącego, iż wnioskowanego kredytu nie otrzymał, informację banku o zmianie harmonogramu spłaty kredytu gotówkowego, decyzję wymiarową na podatek rolny za 2011 r., dowody uiszczenia podatku rolnego, spis miesięcznych wydatków skarżącego (leki, koszty dojazdu do szpitala i na rehabilitację, opłaty za mieszkanie, energię, wywóz nieczystości, wodę) wraz ze wskazaniem ich wysokości. Przedstawił również wyciąg z rachunku bankowego jego żony, oświadczenie dłużnika banku o poddaniu się egzekucji, nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 r., umowę kredytu bankowego wraz z harmonogramem spłaty, wypis z aktu notarialnego sprzedaży działki, decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu, iż wnioskodawca wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia nie wykonał go należycie, bowiem nie nadesłał wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, za wyjątkiem wyciągu z rachunku bankowego żony rejestrujący wpływ świadczenia emerytalnego w wysokości 1.246,24 zł. Podkreślono przy tym, iż wyciąg obejmuje okres od 1 marca 2012 r. do 31 marca 2012 r., podczas gdy skarżącego wezwano do przedstawienia wyciągów za trzy miesiące. Nadto wskazano, iż wnioskodawca nie przedstawił dokumentu wskazującego wysokość jego emerytury oraz nie udokumentował wydatków składających się na bieżące utrzymanie (przedstawił jedynie wykaz ponoszonych wydatków oraz wymienił kwoty, które przeznaczył na zakup leków). Nie zostało również wyjaśnione, czy skarżący posiada zarówno dom, jak i mieszkanie o powierzchni [...] m2 (na co wskazuje oświadczenie złożone na formularzu PPF) i czy mieszkanie stanowi dla niego źródło dochodu. W sprzeciwie z dnia 10 września 2012 r. skarżący wskazał, iż przy rozpoznawaniu jego wniosku nie wzięto pod uwagę przewlekłej choroby jego żony oraz związanych z tym wydatków na leczenie, na dowód czego załączył rachunki zakupu leków. Wyjaśnił jednocześnie, iż nie mógł złożyć żądanych dokumentów bowiem jego niepełnosprawna żona wymaga całodobowej opieki. Wnioskodawca podniósł, iż jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, żona przebywa aktualnie w szpitalu, zaś po zakończeniu hospitalizacji będzie zmuszony umieścić ją w domu pomocy społecznej, co wiąże się z opłatami, częściowo pokrywanymi przez gminę. Skarżący wyjaśnił, iż z uwagi na trudną sytuację materialną zaciągnął kredyt w wysokości 20.000 zł na pokrycie bieżących wydatków rodziny. Do sprzeciwu załączył wyciągi z posiadanego rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na zarządzenie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a.). Sytuacja materialna skarżącego jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wzięto pod uwagę, iż uzyskiwane przez wnioskodawcę i jego żonę dochody są pożytkowane na niezbędne wydatki związane z utrzymaniem oraz leczeniem, zaś ich wysokość po odliczeniu tych wydatków nie pozwala na czynienie oszczędności przeznaczonych na koszty postępowania sądowego. Niezależnie od tego, iż co do zasady zobowiązania prywatnoprawne (pożyczki czy kredyty) nie mogą być uznawane za mające pierwszeństwo przed kosztami sądowymi, to uwzględnić należało oświadczenie skarżącego, iż zaciągnięty kredyt przeznaczony jest na pokrywanie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Oznacza to, iż jego obecna spłata może być uznana za wydatek niezbędny dla egzystencji wnioskodawcy i jego żony. Nadto uwzględnić należało konieczność umieszczenia żony skarżącego w specjalistycznej jednostce opiekuńczej oraz związane z tym opłaty, które z uwagi na trudną sytuację materialną są w części pokrywane z budżetu gminy. W konsekwencji stwierdzić można, iż sytuacja w jakiej się znalazł wnioskodawca, ze względu na okoliczności życiowe, przemawia za przyjęciem, iż należy on do osób o ograniczonych środkach do życia, dla których poniesienie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w środkach koniecznego utrzymania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.