V SA/Wa 139/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 r. sprawę ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia ... października 2007r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania indywidualnej ilości referencyjnej. oddala skargę Przedmiotem skargi z 4 grudnia 2007 r. wniesionej przez M. B., jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] października 2007 r. o odmowie przyznania indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej dla dostawcy hurtowego, wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 30 lipca 2007 r. (data nadania) M. B. wystąpił do Agencji Rynku Rolnego Oddziału Terenowego w W. z wnioskiem o przyznanie indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej. Do wniosku załączył zaświadczenie Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w O. – tj. podmiotu skupującego, wystawione w dniu 30 lipca 2007 r. i wskazujące, iż dostawca dostarczył do podmiotu skupującego w roku kwotowym 2006/2007 mleko w ilości 58.766 kg o średniej ważonej zawartości tłuszczu 40,917 g/kg, co po przeliczeniu na tłuszcz referencyjny stanowi 60.577 kg. Indywidualna ilość referencyjna posiadana przez dostawcę wynosiła natomiast 42.996 kg. Decyzją z [...] września 2007 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w . po rozpatrzeniu ww. wniosku, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2081 ze zm.), odmówił wnioskodawcy przyznania indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej dla dostawcy hurtowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 16 ust. 1 – 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, w przypadku producenta rozwijającego produkcję mleka warunkiem przyznania indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy w danym roku kwotowym jest zwiększenie sprzedaży mleka lub przetworów mlecznych w roku kwotowym poprzedzającym rok kwotowy, w którym złożono wniosek. Zwiększenie sprzedaży mleka lub przetworów mlecznych nie może być mniejsze niż 500 kg oraz nie może przekroczyć 30% indywidualnej ilości referencyjnej stanowiącej własność producenta w dniu 31 marca roku kwotowego poprzedzającego rok kwotowy, w którym złożono przedmiotowy wniosek. Zwiększenie sprzedaży mleka przez dostawcę hurtowego należy wykazać po przeliczeniu na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu. Następnie organ zauważył, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona niniejszej decyzji w roku kwotowym 2006/2007 zwiększyła sprzedaż mleka o więcej niż 30% indywidualnej ilości referencyjnej stanowiącej jej własność w dniu 31 marca roku kwotowego poprzedzającego rok kwotowy, w którym złożyła wniosek. Tym samym nie zostały spełnione warunki umożliwiające przyznanie indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy. W odwołaniu do Prezesa Agencji Rynku Rolnego, M. B. wniósł o zmianę decyzji Dyrektora OT ARR i zwiększenie mu limitu dostaw mleka z rezerwy krajowej. W uzasadnieniu odwołania nie zgodził się z zastosowaniem przez Dyrektora OT ARR przepisu art. 16 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w brzmieniu wprowadzonym od 30 czerwca 2007 r. Podniósł, iż przepis ten nie obowiązywał w trakcie trwania roku kwotowego 2006/2007 i nie może wobec tego mieć zastosowania do tego roku kwotowego a do lat następnych. Wyjaśnił przy tym, iż na rok kwotowy 2006/2007 miał przyznany limit dostaw wynoszący 43.000 kg, a dostarczył w tym okresie 59.000 kg, a więc przekroczył swój limit o ok. 37%, a to zaś było powodem do odmownego załatwienia wniosku. Podniósł, iż gdyby znał zasady zwiększania limitu z rezerwy w czasie trwania roku kwotowego 2006/2007, które to Agencja zastosowała przy rozpatrywaniu jego wniosku, to nie przekroczyłby swego limitu o 37% lecz np. o 29%. Podniósł też, iż w trakcie trwania roku kwotowego 2006/2007 ARR nie udzielała żadnych informacji na temat konsekwencji wynikających z ewentualnego przekroczenia dostaw ustalonego limitu mleka. Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z [...] października 2007 r., po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji I instancji. Wskazał, iż z informacji zawartych w rejestrze producentów prowadzonym przez Dyrektora OT ARR w W. wynika, iż w dniu 31 marca 2007 r. skarżący był właścicielem indywidualnej ilości referencyjnej (w skrócie: IIR) w wysokości 42.996 kg o referencyjnej zawartości tłuszczu 39,205 g/kg. W okresie od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 31 marca 2007 r. sprzedał do podmiotu skupującego mleko w ilości 60.577 kg. W związku z powyższym przekroczył przysługującą mu IIR o 17.581 kg, co stanowi 40,8% IIR będącej własnością skarżącego w dniu 31 marca 2007 r. Tym samym, z uwagi na treść art. 16 ust. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania stronie indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego skarżący – M. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał przede wszystkim, iż przepis art. 16 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, w brzmieniu zastosowanym w sprawie przez organy obu instancji, wszedł w życie 30 czerwca 2007 r. Krajowa rezerwa udzielana obecnie przez Agencję Rynku Rolnego, czyli w roku kwotowym 2007/2008, powstała w roku kwotowym 2006/2007. Skoro ww. przepis art. 16 wszedł w życie w roku kwotowym 2007/2008, to nie może mieć zastosowania do roku kwotowego 2006/2007, gdyż prawo nie działa wstecz. Przepis ten, zdaniem skarżącego, ma zastosowanie do roku kwotowego 2007/2008 i następnych lat kwotowych. Skarżący wyjaśnił przy tym, iż produkcja mleka jest prawie jedynym źródłem dochodu w jego gospodarstwie. Zaznaczył także, że jest producentem rozwijającym produkcję mleka i zwiększenie limitu dostaw mleka z rezerwy krajowej jest dla niego bardzo ważne. Dalej, skarżący wskazał, że w związku z tym, iż przekroczył swój limit o więcej niż 30%, to Agencja Rynku Rolnego odmówiła mu w ogóle przyznania limitu z rezerwy krajowej. Uważa to za niesprawiedliwe. Podniósł, że gdyby wiedział w czasie trwania roku kwotowego 2006/2007, kiedy to rezerwa powstawała, że Agencja Rynku Rolnego będzie stosować takie zasady, to tak by organizował dostawy mleka, aby nie przekroczyć 30% swojego limitu. Nadto, skarżący wyraził przekonanie, iż w jego sprawie zastosowanie winien znaleźć przepis art. 16 ust. 6 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym w roku kwotowym 2006/2007. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma podtrzymał stanowisko przedstawione w skarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż zgodnie z art. 8 ustawy z 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 115, poz. 794), przepis art. 16 i art. 16a w nowym brzmieniu wszedł w życie z dniem 30 czerwca 2007 r., a więc przed datą złożenia przez skarżącego wniosku o IIR z krajowej rezerwy. Tylko wnioski złożone przed dniem 30 czerwca 2007 r. rozpatrywane były według dotychczasowych zasad, a więc obowiązujących dla roku kwotowego 2006/2007. Pismem z 30 kwietnia 2008 r. skarżący ustosunkował się do pisma organu stanowiącego odpowiedź na skargę. Podniósł w szczególności, iż pełnomocnik Prezesa ARR nie podał z jakiego przepisu wynika, iż wnioski złożone przed 30 czerwca 2007 r. były rozpatrywane według poprzednich zasad, a wnioski złożone po tej dacie według nowych reguł. Podniósł również, że organ nie podaje też, czy i w jaki sposób dostawcy mleka byli o tym poinformowani przed 30 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola m.in. aktów (decyzji, postanowień) z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według -co należy podkreślić- stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania skarżonego orzeczenia. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwaną p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję I instancji o odmowie przyznania indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej dla dostawcy hurtowego. Krajowa rezerwa krajowej ilości referencyjnej została utworzona zgodnie z art. 14 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2081 ze zm.) i wiąże się z realizacją unormowań Unii Europejskiej, które obowiązują Polskę od dnia 1 maja 2004 r. Krajowa rezerwa krajowej ilości referencyjnej jest wielkością zamkniętą, ustalaną corocznie przez władzę Państwa Członkowskiego. Zgodnie z treścią art. 14 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, przeznaczona jest m.in. na zwiększenie indywidualnych ilości referencyjnych przez producentów rozwijających produkcję mleka. Przy czym należy zaznaczyć, iż w przypadku producentów rozwijających produkcję mleka przyznanie indywidualnej ilości referencyjnej jest uzależnione od spełnienia warunków wynikających z ww. ustawy. W dacie złożenia wniosku przez skarżącego o przyznanie IIR warunki te określał przepis art. 16. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, w przypadku producenta rozwijającego produkcję mleka warunkiem przyznania indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy w danym roku kwotowym jest zwiększenie sprzedaży mleka lub przetworów mlecznych w roku kwotowym poprzedzającym rok kwotowy, w którym złożono wniosek określony w art. 15 ust. 1 (tj. o przyznanie indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy). Zwiększenie, o którym mowa w ust. 1, jest wykazywane przez dostawcę hurtowego - po przeliczeniu na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu (ust. 2 cyt. przepisu) i nie może być mniejsze niż 500 kg oraz nie może przekroczyć 30% indywidualnej ilości referencyjnej stanowiącej własność producenta w dniu 31 marca roku kwotowego poprzedzającego rok kwotowy, w którym złożono wniosek określony w art. 15 ust. 1 (ust. 3 cyt. przepisu). W wyniku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego w I instancji, Dyrektor OT ARR w W. uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki formalnej do pozytywnego załatwienia wniosku, wynikającej z ust. 3 art. 16. W tym miejscu Sąd przypomina, iż przepis ten, powyżej cytowany, określa dolny i górny próg zwiększenia przez producenta sprzedaży mleka lub przetworów mlecznych w roku kwotowym poprzedzającym rok kwotowy, w którym złożono wniosek. Dyrektor OT ARR w W. wskazał, iż wnioskodawca przekroczył górny próg zwiększenia, albowiem zwiększył sprzedaż mleka o więcej niż 30% indywidualnej ilości referencyjnej stanowiącej jego własność w dniu 31 marca roku kwotowego poprzedzającego rok kwotowy, w którym to złożył wniosek. To zaś powoduje, że nie jest możliwe pozytywne załatwienie tego wniosku. Prezes ARR po rozpatrzeniu odwołania, podzielił stanowisko organu I instancji. Sąd zauważa, iż stan faktyczny w sprawie nie budził żadnych wątpliwości. Tak z wniosku jak i z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadał w dniu złożenia wniosku indywidualną ilość referencyjną w wysokości 42.996 kg i zwiększył sprzedaż mleka do 60.577 kg - po przeliczeniu na tłuszcz referencyjny. Obie strony postępowania administracyjnego były zgodne więc co do tego, iż skarżący – producent sprzedał do podmiotu skupującego mleko w ilości o 17.581 kg więcej niż wynosiła wysokość IIR przysługującej mu na dzień 31 marca 2007 r. i tym samym przekroczył limit dostaw, który posiadał w dniu 31 marca 2007 r. o ponad 40%. Kwestię sporną w sprawie stanowiła natomiast podstawa materialnoprawna zastosowana przez organ, tj. art. 16 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w nowym brzmieniu obowiązującym od 30 czerwca 2007 r. i zastosowane przy rozpatrywaniu wniosku kryteria z tego przepisu wynikające, których to producent w trakcie trwania roku kwotowego 2006/2007 nie znał i nie mógł się do nich zastosować. Analizując sprawę w tym zakresie Sąd nie stwierdził jednak żadnych nieprawidłowości, uchybień ze strony organów orzekających. Przepis art. 16 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w powyżej przedstawionym brzmieniu, został wprowadzony ustawą z 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 115, poz. 794). Na podstawie art. 1 pkt 10 ww. ustawy zmieniającej, przepis ten uzyskał nowe brzmienie i w takim brzmieniu, stosownie do treści art. 8 pkt 1, zaczął obowiązywać od dnia 30 czerwca 2007 r. W tym miejscu Sąd -kierując się zarzutami skargi- dodatkowo wyjaśnia, iż warunkiem wejścia w życie każdej ustawy jest jej ogłoszenie, o czym stanowi art. 88 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Omawiana ustawa zmieniająca ustawę o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych została ogłoszona w Dzienniku Ustaw dnia 29 czerwca 2007 r. Co do zasady, wynikającej z art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t. jedn.: Dz. U. z 2007 r., Nr 68, poz. 449), akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia. Tak też postanowił ustawodawca (co do zasady) w przepisie art. 8 ww. ustawy zmieniającej. Przepis ten zawierał jednak dwa wyjątki, w tym jeden dotyczył właśnie tej regulacji prawnej, która odnosiła się do przedmiotowego art. 16. W przepisie art. 8 pkt 1 ustawy zmieniającej przewidziano bowiem, iż art. 16 w nowym brzmieniu (wprowadzonym art. 1 pkt 10 ustawy zmieniającej) zacznie obowiązywać od 30 czerwca 2007 r. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, w uzasadnionych przypadkach akty normatywne (z zastrzeżeniem ust. 3), mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym. Z powyższego wynika zatem, iż ww. ustawa zmieniająca została ogłoszona a przepis art. 16 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 15 czerwca 2007 r. mógł zacząć obowiązywać dzień po ogłoszeniu tejże ustawy w Dzienniku Ustaw. Skarżący – M. B., wystąpił do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. z wnioskiem o przyznanie indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej w dniu 30 lipca 2007 r., a więc po zmianach wprowadzonych ww. ustawą zmieniającą z 2007 r. do ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Tym samym wniosek ten należało rozpatrzeć z uwzględnieniem nowego brzmienia art. 16. Taki też stan prawny został zastosowany w niniejszej sprawie. Na marginesie Sąd wyjaśnia, iż tylko do postępowań wszczętych na podstawie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej z 15 czerwca 2007 r. ustawodawca postanowił, iż zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe (art. 5 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej). Natomiast niniejsze postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem z 30 lipca 2007 r. -tj. po wejściu w życie ustawy zmieniającej z 15 czerwca 2007 r.- podlegało przepisom obowiązującym właśnie w tej dacie (a więc przepisom uwzględniającym już zmiany wprowadzone ww. ustawą zmieniającą). Z wymienionych powodów Sąd podziela stanowisko Prezesa ARR przedstawione w skarżonej decyzji, wydanej w oparciu o przepis art. 16 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w brzmieniu obowiązującym od 30 czerwca 2007 r. Inne działanie organu w tym stanie prawnym stanowiłoby naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wynikającej z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl której organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Rozpatrując wniosek organ musiał kierować się aktualnym stanem prawnym. Obowiązany był stosować przepisy prawa materialnego z dnia złożenia wniosku przez skarżącego. W świetle zaś przepisu art. 16 ust. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (z dnia złożenia wniosku), w niekwestionowanym stanie faktycznym, skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania mu indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy. Tym samym nie było możliwe wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Powyższej oceny Sądu nie zmieniają zarzuty skargi. Brak jest przede wszystkim podstaw prawnych do zastosowania wobec wniosku skarżącego z 30 lipca 2007 r. zasad przyznawania IIR z krajowej rezerwy obowiązujących w roku kwotowym 2006/2007. Przepis art. 16 ust. 6 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych przestał obowiązywać z dniem 30 czerwca 2007 r., nie mógł więc -wbrew wywodom skarżącego- znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, dotyczącej roku kwotowego 2007/2008. Nadto, wobec nie spełnienia przez stronę warunku formalnego koniecznego do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie przyznania IIR z krajowej rezerwy, bezprzedmiotowe jest ustalanie wysokości (czy też sposobu obliczania) IIR jaka winna być skarżącemu przyznana. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.