V SA/Wa 1390/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. A. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) marca 2013 r. Nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne p o s t a n a w i a: -odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia adwokata, radcy prawnego; Skarżący wystąpił – na urzędowym formularzu PPF – z wnioskiem o ustanowienie radcy prawnego, adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie stać go na pełnomocnika z wyboru. Oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, posiada dom o pow. 218,6 m ² (własność spółdzielcza) oraz mieszkanie 30 m ² (własność spółdzielcza), nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Skarżący i jego małżonka utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 2503,25 zł oraz z dochodów z wynajmu mieszkania w wysokości 732 zł. Skarżący prowadzi również działalność gospodarczą, ale wskazał iż nie uzyskuje z niej dochodów (strata). Wydatki miesięczne Skarżącego związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania wynoszą około 751 zł miesięcznie (9020 zł rocznie). Skarżący wskazał również na konieczność zakupu leków, żywności i opłat za wypoczynek w łącznej kwocie 7177 zł rocznie (ok. 600 zł miesięcznie). W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada oszczędności pieniężnych, ani lokat, czy też majątku ruchomego znacznej wartości. Posiada samochód ciężarowy dla potrzeb prowadzonej działalności. Miesięcznie płaci za prąd -87,30 zł, wodę – 57,96 zł, gaz – 154,55 zł, wywóz śmieci – 65 zł, podatek od nieruchomości – 134 zł, ogrzewanie domu – 212,50 zł. Na lekarstwa i żywność wydaje 950 zł miesięcznie. Wskazał również na inne wydatki związane m.in. z pozwem cywilnym i opłatami dla notariusza. Skarżący nadesłał kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu wraz z potwierdzeniem opłaty ubezpieczenia (638 zł), rachunki za prąd, gaz, wodę wywóz śmieci, opłaty związane z użytkowaniem domu, dokumenty dotyczące leczenia, wyciąg z firmowego rachunku bankowego, PIT – 36 za 2012 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Po pierwsze zauważyć należy, iż Skarżący posiada wraz z małżonką stałe źródło dochodów w postaci świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości ponad 2500 zł, dodatkowo uzyskują oni dochody z najmu – 732 zł oraz Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Odnosząc się do podnoszonej okoliczności obowiązywania w małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej wskazać należy, iż nie zwalnia on małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Wskazać również należy, iż Skarżący nie wykazał w swoim oświadczeniu by wszystkie wskazane środki finansowe pozostające w jego dyspozycji były pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne) związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny. Do niezbędnych kosztów nie można np. zaliczyć wydatków związanych z wypoczynkiem, czy też posiadaniem samochodu. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z zakupem i eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Wykorzystywanie natomiast samochodu w działalności gospodarczej jest kosztem tej działalności i wpływa na wysokość dochodów. Podsumowując wskazać należy, iż wysokość stałych dochodów Skarżącego tj. 3232 zł z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania domu, wydatków na leki i żywność (1662 zł) nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.