V SA/Wa 1395/11
WyrokWSA w Warszawie2011-12-01
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Barbara Mleczko – Jabłońska, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.) stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeśli nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, polegające na zaniechaniu powiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, stanowi kwalifikowaną wadę procesową. Taka wada, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) PPSA, daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i w konsekwencji do uchylenia zaskarżonej decyzji, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L., określającą kwotę środków unijnych do zwrotu z powodu wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem. Spółka P. zawarła umowy o dofinansowanie projektu z Europejskiego Funduszu Społecznego. Wojewódzki Urząd Pracy rozwiązał umowy i zażądał zwrotu zaliczki, argumentując, że cel projektu (zwiększenie zatrudnienia) nie został osiągnięty, ponieważ do projektu zakwalifikowano osoby już zatrudnione, a nie pozostające bez pracy. Spółka odwołała się, twierdząc, że projekt rozpoczął się później, a osoby te na dzień rozpoczęcia projektu już nie pracowały. Minister utrzymał decyzję w mocy, uznając, że status osób pozostających bez zatrudnienia musiał być aktualny w momencie przystąpienia do projektu, co potwierdzały deklaracje uczestnictwa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. Sąd zasądził od Ministra na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania ze środków unijnych przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. [...] z dnia [...] lutego 2011 r. 2. zasądza od Ministra Rozwoju Regionalnego na rzecz P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 5.617 zł (pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Minister Rozwoju Regionalnego działając jako Instytucja Zarządzającą, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. z dnia [...] lutego 2011 r. określającą kwotę środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich przypadającą do zwrotu jako wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 151.235,83 zł.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] maja 2010 r. P. Sp. z o.o. jako beneficjent zawarł dwie umowy o dofinansowanie projektów w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytetu VI – "Rynek Pracy Otwartej dla Wszystkich współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego". Dotyczyły one dwóch projektów:
1. [...]: "[...]",
2. [...]: "[...]",
Niniejsza sprawa dotyczy projektu określonego w punkcie 1.
W dniu [...] grudnia 2010 r. jeszcze przed wypłaceniem którejkolwiek z transz w ramach przyznawanych w umowie płatności (z wyjątkiem zaliczki, jaką Spółka otrzymała od Instytucji w dniu [...] maja 2010 r. w wysokości 151.235,83 zł tytułem projektu nr [...]), Wojewódzki Urząd Pracy w L. rozwiązał ze spółką powyższe umowy ze skutkiem natychmiastowym i zażądał zwrotu wypłaconych środków w terminie 14 dni. W piśmie wypowiadającym umowę Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. powołał się na to że nie został osiągnięty cel projektu, na który Spółka otrzymała dofinansowanie. Celem tym było zwiększenie poziomu zatrudnienia a tym samym zmniejszenie poziomu bezrobocia w województwie łódzkim, powiecie wieluńskim i wieruszowskim. Ponieważ Spółka nie zwróciła wypłaconej zaliczki w dniu [...] lutego 2011 r. organ I instancji powołując się na treść art. 207 ust 9 w zw. z ust 11 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) wydał decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że do powyższego projektu na który strona jako beneficjent zawarła umowę z Wojewódzkim Urzędem Pracy w L. jako Instytucją Wdrażającą (Instytucja Pośredniczącą II stopnia) w dniu [...] maja 2010 r., zakwalifikowane zostały osoby nie spełniające kryteriów grupy docelowej dla Poddziałania 6.1.1 PO KL, czyli nie posiadające statusu osoby pozostającej bez zatrudnienia, zgodnie z zapisami obowiązującego w niniejszej sprawie Szczegółowego Opisu Priorytetów PO KL 2007-2013 – wersja z dnia 1 czerwca 2009 r. Powyższe twierdzenie organ wywiódł z faktu, że proces rekrutacyjny kandydatów związany z doradztwem zawodowym odbył się wśród grupy osób posiadających zatrudnienie – pracowników zakładu postawionego w stan upadłości, których umowy ulegały rozwiązaniu dopiero w dniu [...] lutego 2010 r. W tym samym czasie, tj. w miesiącu lutym podpisane zostały także deklaracje uczestnictwa w projekcie. Natomiast zdaniem organu wedle zapisów Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL (Podrozdział 6 – wersja z dnia 28 grudnia 2009 r.) udział uczestnika projektu rozpoczyna się od dnia podpisania przez niego deklaracji uczestnictwa w projekcie oraz, że deklaracje uczestników projektu są dokumentami potwierdzającymi kwalifikowalność osób którym beneficjent udzielił wsparcia w ramach projektu. W związku z powyższym kryterium grupy docelowej – pozostawienie bez zatrudnienia nie zostało wzięte pod uwagę przy naborze do projektu, zatem uznano niekwalifikowaność wszystkich uczestników projektu.
Z powyższego organ wywiódł, że nie zostanie osiągnięty cel projektu, jakim było zwiększenie poziomu zatrudnienia, a tym samym zmniejszenie poziomu bezrobocia w województwie [...] w powiecie w. i w. gdyż przystąpienie do projektu osób pracujących nie spowodowało zwiększenia poziomu zatrudnienia. Powyższe – jego zdaniem – uzasadniało wypowiedzenie umowy o dofinansowanie na podstawie jej § 26 ust 1 pkt 1, zgodnie z którym Instytucja może rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym w przypadku, gdy beneficjent wykorzysta w całości lub w części przekazane środki na cel inny niż określony w projekcie lub niezgodnie z umową.
Nie zgadzając się z tak poczynionymi ustaleniami Skarżąca Spółka złożyła odwołanie do Ministra Rozwoju Regionalnego i podniosła, że organ badając spełnienie kryteriów grupy docelowej winien w pierwszej kolejności sprawdzić, kiedy rozpoczął się projekt subsydiowanego zatrudniania. Na tą chwilę należało bowiem badać spełnienie warunków grupy docelowej. Natomiast z wniosku o dofinansowanie projektu wynika, że datą jego rozpoczęcia był dzień [...] marca 2010 r., a nie miesiąc luty 2010 r. kiedy to jedynie odbyła się rekrutacja.
Przeprowadzenie rekrutacji nie oznacza rozpoczęcia projektu subsydiowanego zatrudnienia. Dniem tym jest bowiem zatrudnienie uczestników i podpisanie z nimi umów o pracę w ramach subsydiowanego zatrudnienia. Natomiast z racji faktu, że bezspornym było zakończenie umów o pracę kandydatów do projektu z dniem [...] lutego 2010 r., na dzień stawienia się w zakładzie beneficjenta [...] marca 2010 r. osoby te nie były już zatrudnione a tym samym posiadały status osoby pozostającej bez zatrudnienia, czyli niewątpliwie spełniały kryteria grupy docelowej. Samo przeprowadzenie rekrutacji nie oznaczało jeszcze, że projekt zostanie rozpoczęty. W toku rekrutacji mogło bowiem okazać się, że nie zebrano wystarczającej grupy uczestników, a zatem do realizacji projektu w ogóle mogłoby nie dojść. Rozważanie to jest czysto hipotetyczne, lecz służy wyjaśnieniu, że z faktu, że rekrutacja została przeprowadzona na osobach pracujących nie można wywodzić, że nie spełniały one kryteriów grupy docelowej na dzień rozpoczęcia projektu subsydiowanego zatrudnienia.
Przeprowadzenie rekrutacji nie było realizacją projektu programu subsydiowanego zatrudnienia, lecz zadania usługi pośrednictwa, będącego jedynie przygotowaniem do realizacji projektu subsydiowanego zatrudnienia. Powyższe wynika wprost z harmonogramu realizacji projektu. Natomiast na dzień rozpoczęcia projektu [...] marca 2010 r. wszyscy uczestnicy projektu spełniali już nie tylko kryteria szczegółowe zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego ale także kryterium podstawowe - pozostawienie bez zatrudnienia.
Dodatkowo podniesiono, że cel projektu został osiągnięty; było nim bowiem zwiększenie poziomu zatrudnienia i tym samym zmniejszenie poziomu bezrobocia w województwie [...], powiecie w. i w. Zatem skoro w dniu [...] lutego 2010 r. uczestnicy (jeszcze wówczas jako kandydaci do projektów) utracili zatrudnienie to tym samym w dniu [...] marca 2010 r. pozostawali oni bez zatrudnienia. Zatem beneficjent, podpisując z nimi umowy o pracę w tym dniu przyczynił się do zwiększenia tegoż zatrudnienia w regionie, a tym samym przyczynił się także do zmniejszenia poziomu bezrobocia, w tym nie tylko bezrobocia w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy, ale także bezrobocia ukrytego które traktowane jest przez instytucje wspierające na równi z bezrobociem "jawnym". Gdyby bowiem osoby te nie zostały zatrudnione przez beneficjenta, z pewnością wszystkie osoby zwolnione przez syndyka z upadłych Zakładów [...] M., co zwiększyłyby poziom bezrobocia – niektóre z nich zarejestrowałyby się w powiatowych urzędach pracy, a niektóre zwiększyłyby tzw. bezrobocie "ukryte".
W dniu [...] kwietnia 2011 r. po rozpatrzeniu odwołania skarżącej spółki z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Rozwoju Regionalnego, działając na podstawie art. 207 ust 12 w związku z ust 1 pkt 1 i ust 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jako organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu Minister Rozwoju Regionalnego wskazał, iż uwagi na oczywistą niekwalifikowaność uczestników Projektu oraz nieprawidłowość przeprowadzenia procesu ich rekrutacji, nie znajduje podstaw dla uchylenia decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub umorzenia postępowania. Powyższe wywiódł z faktu, że w jego ocenie bezspornym jest że projekt, którego najistotniejszym zadaniem było subsydiowane zatrudnienie, rozpoczął się w dniu [...] lutego przeprowadzeniem rekrutacji. Jednocześnie subsydiowane zatrudnienie stanowiło tylko jedną z form wsparcia przewidzianych w ramach projektu. W miesiącu lutym natomiast uczestnicy projektu uzyskali dwa inne przewidziane w ramach projektu rodzaje wsparcia, mianowicie pośrednictwo pracy i doradztwo zawodowe. Subsydiowane zatrudnienie jako kolejna forma wsparcia rozpoczęła się w dniu [...] marca 2010 r. Jednakże z harmonogramu wynika jasno, że pierwszym miesiącem projektu jest miesiąc luty. Skoro zatem, zdaniem organu, z dokumentacji konkursowej wynika, że projekty muszą być skierowane bezpośrednio do osób pozostających bez zatrudnienia, to taki status musi być aktualny w momencie przystąpienia danej osoby do projektu z uwzględnieniem etapów które miały jedynie charakter przygotowujący do zasadniczego rodzaju wsparcia, jakim jest w tym przypadku subsydiowane zatrudnienie.
Zdaniem organu I i II instancji, deklaracja uczestnictwa jest dokumentem mającym podstawowe znaczenie dla oceny spełnienia kryterium grupy docelowej. Jest ona podstawą do oceny od kiedy osoba jest objęta projektem i czy w dniu przystąpienia do projektu (co jest równoznaczne z dniem podpisania deklaracji) osoba ta spełniała kryteria określone dla grupy docelowej.
W związku z powyższym, zdaniem organu II instancji, beneficjent skierował Zadanie 1 projektu (trwające 1 miesiąc – luty) do osób pracujących zatrudnionych do dnia [...] lutego 2010 r. w upadłych zakładach mięsnych. W lutym beneficjent skompletował grupę docelową w postaci 49 osób.
Była to zdaniem organu pierwsza forma wsparcia – pośrednictwo pracy. Osoby te w dniach [...] lutego podpisały deklaracje uczestnictwa i oświadczenie o statusie na rynku pracy. W dniu [...] lutego osoby te odebrały drugie wsparcie – indywidualne spotkanie z doradcą zawodowym. Skoro zatem, zgodnie z "Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach PO KL" udział uczestnika od dnia podpisania przez niego deklaracji uczestnictwa w projekcie, oznacza to że od połowy lutego uczestnikami były osoby pozostające stosunku zatrudnienia, a zatem nie spełniały podstawowego kryterium kwalfikowalności.
W konsekwencji powyższego zarówno organ I i II instancji uznały zgodnie, że realizacja projektu, który skierowany został do osób zagrożonych pozostawieniem bez zatrudnienia, a nie pozostających bez zatrudnienia, nie przyczynia się do osiągnięcia celu wskazanego we wniosku o dofinansowanie projektu. Nie doprowadzono bowiem do zwiększenia poziomu zatrudnienia i zmniejszenia poziomu bezrobocia, lecz jedynie do utrzymania poziomu zatrudnienia na nie zmienionym poziomie. Powyższe nie stanowi zatem celu projektu ani celu Działania 6.1 PO KL. Powyższe jako niezgodne z wnioskiem o dofinansowanie z umową o dofinansowanie oraz z "Wytycznymi ..." stanowiło przesłankę do rozwiązania umowy a w konsekwencji braku zwrotu środków, także do wydania decyzji takiej a nie innej treści.
Od powyższej decyzji skargę wniósł pełnomocnik skarżącej Spółki. Żądając uchylenia zaskarżonych aktów administracyjnych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego – 207 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy nie nastąpiło wykorzystanie środków europejskich przez skarżącego niezgodnie z przeznaczeniem;
2. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię § 26 ust 1 pkt 1 umowy [...], poprzez niewłaściwe zastosowanie do danego stanu faktycznego tj. w okolicznościach nieuzasadniających twierdzenia o przekazaniu środków na cel inny niż określony w Projekcie lub niezgodnie z umową;
3. naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego a mianowicie:
- zasady praworządności i prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. poprzez brak kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu przez organ I instancji, podczas gdy organ I instancji rażąco naruszył tę zasadę;
- podstawowych reguł postępowania dowodowego oraz zasady swobodnej oceny dowodów określonych w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.;
- zasady czynnego udziału strony w postępowaniu określonej w art. 10 k.p.a. poprzez niewyjaśnianie stanu faktycznego sprawy za pomocą posiadanych dowodów jak i wyjaśnień strony postępowania oraz pominięcie złożonych przez stronę dokumentów przed wydaniem decyzji z powodu nie powiadomienia o zebranym materiale dowodowym i uniemożliwianie stronie wypowiedzenia się co do niego.
W motywach skargi wskazano przesłanki którymi kierowano się wnosząc środek zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zawarte w zaskarżonych aktach administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie, bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny, bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może, zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a., lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
IV. Oceniając - w powyższym kontekście - treść skargi wskazać trzeba, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem istotnym naruszeniem procedury administracyjnej dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego było zaniechanie powiadomienia strony skarżącej, stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do sformułowania żądania wszczęcia postępowania w sprawie jego wznowienia na wniosek strony (art. 147 k.p.a.)- vide B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 85, teza 5.
Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu obejmuje - stosownie do art. 10 k.p.a. – w zakresie prawa do obrony uprawnienie tejże do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (w zakresie konsekwencji vide treść art. 81 k.p.a.). Gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu we wskazanych czynnościach skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - vide wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 roku, ISA/Lu 652/97, niepublikowany.
Pogląd ten jest akceptowany w najnowszej literaturze, albowiem nadal przyjmuje się że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania, niezależnie od tego czy miało wpływ na treść decyzji (vide G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 131.).
W niniejszej sprawie – przed wydaniem decyzji w obu instancjach – treść art. 10 § 1 k.p.a.. w ogóle nie miała zastosowania.
Niezależnie od argumentacji skargi podnieść trzeba, iż art.10 k.p.a. wprowadza zasadę oznaczającą z jednej strony obowiązek zapewnienia stronie przez Organ czynnego udziału w każdym postępowaniu, z drugiej stwarza warunki w celu umożliwienia stronie wypowiedzenia, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań. Strona nie jest zobowiązana do czynnego udziału w postępowaniu, stanowi to jej uprawnienie, jednakże organ administracji ma obowiązek umożliwienia stronie skorzystania z tego uprawnienia. Zgodnie zaś art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzanych dowodów. W sprzeczności pozostawać z tą zasadą będzie sytuacja, kiedy nie dostrzegając treści art. 10 k.p.a. Organ nie dał możliwości wyjaśnienia okoliczności faktycznych, które stanowiły następnie podstawę do wydania decyzji.
Naruszenie obowiązku stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym które w istotny sposób może wpływać na wynik sprawy i ustalenia faktyczne organu.
V. W powyższym kontekście zwrócić należy uwagę na skutki zaistniałych uchybień. Otóż strona Skarżąca nie będąc powiadomiona o treści art. 10 k.p.a. w dacie wydania decyzji złożyła pismo.
Wojewódzki Urząd Pracy pismem z dnia [...] lutego 2011 r. poinformował skarżącą, iż "w związku z Państwa pismo zostało włączone do akt sprawy i będzie podlegać analizie przez organ odwoławczy w razie wniesienia przez stronę odwołania od przedmiotowej decyzji".
Organ II instancji – dokonując oceny treści pisma strony skarżącej z dnia [...] lutego 2011 r. – wskazał jedynie, że "nie wniosło ono do sprawy nowych treści mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a odwołanie pokrywa się merytorycznie z jego treścią". Tymczasem oceniając argumentację, treść rozłożonych akcentów i podniesione zastrzeżenia trudno uznać, iż w obu pismach mowa jest o tym samym.
Wreszcie nie będąc świadomą, iż w dniu [...] kwietnia 2011 r. zapadnie decyzja w Organie II instancji Strona Skarżąca wysłała pismo noszące datę [...] kwietnia 2011 r. Jego treść, a także załączone do niego oświadczenie nie zostały ocenione w toku postępowania odwoławczego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Minister Rozwoju Regionalnego poinformował stronę skarżącą, że "ze względu na fakt, że przedmiotowe dokumenty wpłynęły po zakończeniu postępowania w sprawie – nie zostały zaliczone w poczet dowodów w sprawie". Gdyby strona została poinformowana o treści art. 10 k.p.a. na etapie postępowania odwoławczego taka okoliczność nie miałaby miejsca.
VI. Mając na uwadze powyższe należało – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 b) oraz art. 200 p.p.s.a. – orzec jak w wyroku.
Odnoszenie się do pozostałych argumentów skargi należy uznać za przedwczesne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło