V SA/Wa 1396/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla młodych rolników oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez T. T. (dalej: "Skarżący", "Wnioskodawca") jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: "Dyrektor Oddziału") z [...] czerwca 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. (dalej: "Kierownik Biura") z [...] marca 2017 r. nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z [...] maja 2016 r. skierowanym do Biura Powiatowego ARiMR w M. Skarżący zwrócił się o przyznanie płatności z tytułu: - jednolitej płatności obszarowej (JPO), - płatności za zazielenienie - płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (PZZ), - płatności dodatkowej - redystrybucyjnej (PD), - płatności do bydła, - płatności do krów, - płatności dla młodych rolników (PDMR), o której mowa w art. 2 pkt 8 ustawy o płatnościach. W dniu 17 maja 2016 r. Wnioskodawca złożył do Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie o pozostawaniu w związku małżeńskim z A. T.. W aktach sprawy znajduje się również wydruk z 30 września 2016 r. z bazy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z którego wynika, że Wnioskodawca jako rolnik objęty został ubezpieczeniem społecznym rolników w okresach: od 25 marca 2005 r. do 30 września 2009 r., a następnie od 28 października 2014 r. i ubezpieczenie to trwa do chwili obecnej. Kierownik Biura dokonał weryfikacji wniosku m.in. w zakresie płatności dla młodych rolników i za datę rozpoczęcia działalności rolniczej Wnioskodawcy ustaloną w oparciu o datę objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku gdy został on objęty tym ubezpieczeniem jako rolnik, uznał datę 25 marca 2005 r. Decyzją z [...] marca 2017 r. o numerze wskazanym wyżej, Kierownik Biura odmówił Stronie przyznania płatności dla młodych rolników (PDMR) za 2016 rok oraz przyznał płatności w pozostałym zakresie. Nie zgadzając się z przyjętym rozstrzygnięciem dotyczącym płatności dla młodych rolników Skarżący złożył odwołanie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Dyrektor Oddziału decyzją z [...] czerwca 2017 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał przepisy regulujące tryb składania wniosków i warunki przyznawania płatności. Wskazał, iż zgodnie z art. 30 ust. 11 lit b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., rolnicy rozpoczynający działalność rolniczą oznaczania osoby fizyczne lub prawne, które w okresie pięciu lat poprzedzających rozpoczęcie działalności rolniczej nie prowadzą żadnej działalności rolniczej w swoim własnym imieniu i na swoje własne ryzyko lub, które nie sprawowały kontroli nad osobą prawną prowadzącą działalność rolniczą. W przypadku osoby prawnej osoba lub osoby fizyczne sprawujące kontrolę nad osobą prawną, nie prowadziły żadnej działalności rolniczej w swoim własnym imieniu i na swoje własne ryzyko ani nie sprawowały kontroli nad osobą prawną prowadzącą działalność rolniczą w okresie pięciu lat poprzedzających rozpoczęcie działalności rolniczej przez osobę prawna. Natomiast, jak wynika z art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, płatność dla młodych rolników może być przyznana rolnikom, którzy rozpoczęli działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej. Płatność dla młodego rolnika przyznaje się na okres maksymalnie pięciu lat (art. 50 ust. 5 w. wym. rozporządzenia). Okres ten zostaje skrócony o liczbę lat, które upłynęły między pierwszym rozpoczęciem działalności w gospodarstwie rolnym (w rozpoznawanej sprawie 25 marca 2005 r.), a pierwszym złożeniem wniosku o płatność dla młodych rolników (17 maja 2016 r.). Od chwili rozpoczęcia działalności w gospodarstwie rolnym rozpoczyna się bieg terminu 5 lat, w którym płatność PDMR może być przyznana. Organ podkreślił, iż to na Stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów na potwierdzenie jej twierdzeń dotyczących spełnienia warunków do przyznania pomocy, szczególnie w sytuacji, gdy organ dokonuje własnych ustaleń, z których może wynikać, że podmiot wnioskujący nie spełnił warunków do przyznania pomocy. Dyrektor Oddziału zwrócił uwagę, iż jak wynika z akt sprawy (m.in. wydruk z bazy KRUS z 30 września 2016 r.), Wnioskodawca od 25 marca 2005 r. podlegał ubezpieczeniu jako rolnik. Powyższe, w myśl art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2016 poz. 277 ze zm.) oznacza, że Skarżący prowadził osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym. Z informacji KRUS wynika, że Wnioskodawca nie informował KRUS, że nie spełnia warunków do objęcia ubezpieczeniem lub, że te warunki uległy zmianie, wobec czego podlegał ubezpieczeniu korzystając z uprawnień przysługujących ubezpieczonym. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż brak pełnoletności, podjęcie nauki, czy też podjęcie pracy nie stanowią przeszkody w prowadzeniu działalności rolniczej. Reasumując organ uznał, iż Skarżący od 25 marca 2005 r. rozpoczął już działalność w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, co powoduje, że składając wniosek o przyznanie płatności dla młodych rolników w dniu [...] maja 2016 r. uczynił to już po terminie 5 lat licząc od dnia 25 marca 2005 r. i tym samym nie nabył prawa do otrzymania wnioskowanej płatności. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 poz. 351 ze zm.) za datę rozpoczęcia działalności, o której mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, jeśli ta była wcześniejsza od pozostałych dat wymienionych w § 7 ust. 1, uznaje się datę objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku gdy został objęty tym ubezpieczeniem jako rolnik. Do ustalenia daty rozpoczęcia działalności, o której mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 przez grupę osób, którą są małżonkowie przyjmuje się datę rozpoczęcia tej działalności przez małżonka, który najwcześniej rozpoczął tę działalność (§ 7 ust. 2 w. wym. rozporządzenia). Za bezpodstawne i nie mające potwierdzenia w aktach sprawy organ uznał twierdzenia Skarżącego, że ubezpieczenie w KRUS nie jest jednoznaczne z prowadzeniem produkcji rolniczej, skoro Wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu w KRUS jako rolnik, co z kolei na podstawie powołanych przepisów oznacza osobę prowadzącą osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając organom naruszenie: 1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej "K.p.a." - poprzez oparcie rozstrzygnięcia decyzji na przyjęciu nie mającego źródła w żadnym przepisie prawa założenia, iż fakt dobrowolnego opłacania w KRUS składek w charakterze rolnika przesądzać ma jakoby w sposób niepodważalny o prowadzeniu gospodarstwa w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. 2. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. 3. art. 75, art. 76 K.p.a. - poprzez pominięcie podniesionej przez stronę okoliczności, potwierdzonej urzędowymi dokumentami, będącymi w posiadaniu organu, iż dopłaty bezpośrednie do działek, do których tytuł prawny posiadał Skarżący, były w latach 2004-2012 przyznawane bratu Skarżącego, co stanowiło w sprawie bezpośredni dowód na to, iż posiadaczem tychże działek w rozumieniu przepisów regulujących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego był brat Skarżącego, a nie Skarżący. 4. art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. - poprzez brak przedstawienia należytego uzasadnienia faktycznego przyjętego rozstrzygnięcia, w tym w szczególności wskazania, dlaczego organ odmówił wartości dowodowej okolicznościom podnoszonym przez Stronę w jej odwołaniu i za argument dostateczny dla rozstrzygnięcia kluczowej kwestii użytkowania gospodarstwa przez Skarżącego przyjął nie wynikające z żadnego przepisu prawa materialnego domniemanie, o którym mowa w pkt 1. Powyższe zarzuty Skarżący rozwinął w motywach skargi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami wskazanych ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok w zakresie płatności dla młodych rolników. Zasadnicza kwestia sporna pomiędzy stronami sprowadza się do oceny, czy organy zasadnie odmówiły przyznania Skarżącemu płatności dla młodych rolników z powodu rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w terminie przekraczającym 5 lat od złożenia wniosku o przyznanie tego wsparcia w 2016 r. Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 278), dalej: "ustawa o płatnościach", do przyznawania płatności dla młodych rolników stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 str. 608 ze zm.), dalej: "rozporządzenie nr 1307/2013", a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha. W myśl art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 do celów niniejszego rozdziału "młodzi rolnicy" oznaczają osoby fizyczne: a) które po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, oraz b) których wiek w roku składania wniosku, o którym mowa w lit. a), nie przekracza 40 lat. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, za datę rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, uznaje się najwcześniejszą z następujących dat: 1) datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez rolnika ustaloną na podstawie informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON); 2) datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez rolnika ustaloną na podstawie informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG); 3) datę złożenia przez rolnika wniosku o: a) przyznanie płatności na podstawie przepisów o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru lub przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, b) pomoc finansową dla rolników w ramach programu SAPARD, c) dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", przeznaczone dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników, d) udzielenie pomocy finansowej na działania objęte Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników, e) przyznanie pomocy finansowej w ramach działań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników, f) przyznanie pomocy finansowej w ramach działań lub poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników; 4) datę objęcia przez rolnika w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, lub 5) datę objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku gdy został objęty tym ubezpieczeniem jako rolnik. Kryterium rozpoczęcia działalności rolniczej weryfikowane jest zatem na podstawie: – daty złożenia pierwszych wniosków o przyznanie pomocy, – daty założenia siedziby stada przez rolnika, – daty objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (KRUS), – informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON), – informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Zdaniem Sądu prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności dla młodych rolników na mocy art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Jak wskazano wyżej płatność dla młodych rolników przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej, rolnikowi aktywnemu zawodowo, który jest osobą fizyczną, która po raz pierwszy zakłada gospodarstwo rolne, jako kierująca gospodarstwem rolnym, lub która założyła już takie gospodarstwo rolne w ciągu 5 lat przed pierwszym złożeniem wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w ramach systemu płatności bezpośrednich na lata 2015-2020. Skarżący nie spełnia powyższych wymagań bowiem od 25 marca 2005 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu (KRUS), jako rolnik, co oznacza, że prowadził osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym. Należy jeszcze raz wskazać, że zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 5 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, kryterium rozpoczęcia działalności rolniczej weryfikowane jest na podstawie daty objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (KRUS). Złożenie zatem w dniu [...] maja 2016 r. wniosku o przyznanie płatności dla młodych rolników nastąpiło po terminie 5 lat, licząc od dnia 25 marca 2005 r., co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanej płatności. Organy zatem zasadnie odmówiły przyznania płatności dla młodych rolników uznając, że Skarżący prowadził osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym. Jednocześnie, jak ustalił organ, Skarżący nie informował KRUS, iż nie spełnia warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym. Odnosząc się do zawartych w skardze argumentów, iż: "...fakt, że skarżący opłacał składki i że KRUS nie kwestionował spełniania przez niego warunków objęcia ubezpieczeniem w charakterze rolnika, określonych w przepisach ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników", "...skarżący zadeklarował się wobec organu KRUS jako prowadzący gospodarstwo..." nie jest wystarczający dla ustalenia, że "...rzeczywiście w tym czasie gospodarstwo to prowadził", Sąd stwierdza, że nie mogą one podważyć mocy dowodowej dokumentu wydanego przez KRUS w dniu 30 września 2016 r. Treść tego dokumentu dowodzi, że Skarżący w okresach: od 25 marca 2005 r. do 30 września 2009 r., a następnie od 28 października 2014 r. objęty został ubezpieczeniem społecznym rolników jako rolnik i ubezpieczenie to trwa do chwili obecnej. Zgodnie bowiem z art. 76 K.p.a. dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokument taki sporządzony przez upoważniony do tego organ w zakresie swojego działania korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie znajdują również uzasadnienia pozostałe zarzuty skargi. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu z zachowaniem zasad określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym to przepisem, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy obu instancji zebrały zupełny materiał dowody, a dokonana przez nie ocena dowodów nie była dowolna i mieściła się w ramach swobodnej oceny. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji, w pełni odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. wskazując przyjęte ustalenia, dowody na których się oparto oraz podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 p. p. s. a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.