V SA/Wa 1397/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej; oddala skargę Zaskarżoną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z [...] czerwca 2009 r., nr [...] utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2009 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym: [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD) decyzją z [...] września 2008 r. nałożył karę pieniężną w wysokości 13.600 zł na Z. T. (dalej: Skarżący) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" [...]. Decyzją z [...] grudnia 2008 r. GITD utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 13.100 zł. Skarżący [...] lutego 2009 r. wystąpił do [...] WITD z wnioskiem o umorzenie przedmiotowej należności. We wniosku wskazał, że jego rodzina składa się z [...] osób w tym trójki dzieci w wieku 14, 16 i 18 lat. Wszystkie dzieci uczęszczają do szkół. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. Działalność ta opiera się na dwóch składach pojazdów oraz pracy Skarżącego i jednego pracownika, którego z uwagi na recesję i brak zleceń z końcem stycznia 2009 r. zwolnił. Skarżący na rozwinięcie działalności zaciągnął w PKO BP kredyty w wysokości [...]zł, [...]zł i [...]zł. Zaciągnął także kredyt na w kwocie [...] zł od ojca. Na rachunku bieżącym posiadał na dzień złożenia wniosku debet w kwocie [...], zł. Ponadto zaciągnął kredyt w wysokości [...]zł na budowę domu jednorodzinnego z terminem spłaty do 2032 r., który to dom znajduje się w stanie surowym. Małżonka Skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem miesięcznym [...] zł netto. Powyższa sytuacja powoduje, że nie jest w stanie uiścić nałożonej kary pieniężnej. Organ I instancji decyzją z [...] marca 2009 r. – wydaną na podstawie art. 42 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2104 ze zm.) – odmówił Skarżącemu umorzenia kary pieniężnej nałożonej decyzją WITD z [...] września 2008 r. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie. W wyniku postępowania odwoławczego GITD decyzją z [...] czerwca 2009 r. – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych – należności pieniężne, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, przypadające państwowym jednostkom finansów publicznych mogą być umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty, gdy: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawiła ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej wysokość 6 000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji. Organ powołując się na powyższy przepis podkreślił, że decyzja o umorzeniu jest decyzją uznaniową. Organ wskazał, że choć Skarżący posiada liczne zobowiązania zaciągnięte w celu zakupu środków transportu oraz na budowę budynku mieszkalnego, nie oznacza to jednak, że zachodzi całkowita lub częściowa nieściągalność nałożonej kary. O tym, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji nie świadczy także przesłany przez Skarżącego wyciąg z rachunku bankowego z którego wynika wprawdzie ujemne saldo na kwotę [...] zł jednakże wynika z niego także to, że na konto Skarżącego wpłynęły środki w łącznej wysokości [...] zł. Organ podkreślił, że Skarżący posiada środki transportu w postaci ciągników siodłowych marki [...] i [...], naczepę skrzyniową marki [...]. Rodzina Skarżącego posiada stały dochód w postaci wynagrodzenia małżonki oraz posiada dom znajdujący się w stanie surowym. W opinii organu powyższa sytuacja Skarżącego nie pozwalała na uznanie, iż w sprawie zachodziła którakolwiek z wymienionych przesłanek pozwalająca na umorzenie kary pieniężnej. Skarżący [...] sierpnia 2009 r. złożył skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego zmianę i umorzenie należności pieniężnej lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem Skarżącego art. 42 ustawy o finansach publicznych nie może być wyłączną podstawą umorzenia należności. Skarżący podkreślił, iż nie stać go na zapłacenie kary, ponieważ jego pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z jedynie z pensji żony w kwocie [...] zł. Poza tym ma kilkusettysięczny dług, a działalność transportowa z uwagi na brak zleceń nie przynosi dochodów. Podkreślił, że zapłata kary spowoduje upadek jego firmy. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi jako bezpodstawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Skarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, co uzasadnia by w pierwszej kolejności dokonać oceny działań podejmowanych przez organ administracyjny w postępowaniu z wniosku Skarżącego, jak również prawidłowości zastosowanych przepisów proceduralnych. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania jest – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. – tylko takie ich naruszenie, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a co więcej wpływ istotny. W ocenie Sądu stan faktyczny, na gruncie którego orzekały organy administracyjne, został ustalony w sprawie prawidłowo. Analiza akt postępowania nie potwierdza aby zapadłe decyzje wydano w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, charakteryzującego się brakiem staranności, które miałoby w konsekwencji doprowadzić do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez błędną interpretację zebranych dowodów. Organ prowadzący postępowanie działał zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie wówczas obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności: tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów, w tym analiza materiałów obrazujących sytuację materialną Skarżącego, znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona zgodna z prawem. Argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego zauważyć należy, iż zgodnie z obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji art. 42 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2104 ze zm.) – należności pieniężne, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, przypadające państwowym jednostkom budżetowym, państwowym zakładom budżetowym, państwowym gospodarstwom pomocniczym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty, z zastrzeżeniem ust. 7, gdy: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawiła ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej wysokość 6.000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (posługuje się sformułowaniem "mogą być umarzane"), co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 42 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy może, ale nie musi, umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (por. uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285; uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06, LEX 302417). Mając na uwadze zarówno stan faktyczny jak i stan prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, iż organ w postępowaniu administracyjnym słusznie uznał, iż nie zachodzi żadna z obligatoryjnych przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, tym bardziej że w odniesieniu do osoby Skarżącego, który jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą (przedsiębiorcą) wyłączeniu podlega przesłanka z pkt 2 i 4. Sąd podkreśla, że organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy. Zważyć należy, że w sytuacji gdy Skarżący prowadzi nadal działalność gospodarczą, posiada majątek w postaci domu jednorodzinnego w stanie surowym, środki transportu, a żona otrzymuje stałe wynagrodzenie, nie można stwierdzić, że w przypadku Skarżącego zachodzi sytuacja określona w art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych. W okolicznościach sprawy brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że zachodzi uzasadnione podejrzenie co do tego, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów postępowania. Sąd odnosząc się do zarzutu skargi, że art. 42 ustawy o finansach publicznych nie może być wyłączną podstawą do umorzenia zaległej kary finansowej, stwierdza, iż Skarżący nie ma racji. W dniu wydawania decyzji przez organ odwoławczy jedyną możliwością umorzenia wnioskowanych należności było spełnienie przez Skarżącego jednej z przesłanek z art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, których sytuacja Skarżącego nie wypełnia. Na koniec Sąd zauważa, iż odmowa umorzenia należności pieniężnej nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej – zobowiązany może więc występować o umorzenie należności tak długo, jak długo należności te istnieją (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99, LEX nr 40399). Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o finansach publicznych. Wnioskodawca będzie musiał jednak wykazać, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które uzasadniają ponowne złożenie wniosku. Wskazać także należy, iż od 1 stycznia 2010 r. zaczęła obowiązywać ustawa o finansach publicznych z 27 sierpnia 2009 r. (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która zastąpiła dotychczas obowiązującą ustawę z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2010 r. przyjęły liberalniejsze dla wnioskodawców kryteria do umorzenia wnioskowanych należności. Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku