V SA/Wa 1397/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. E. M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi z 15 maja 2012r., wniesionej przez M. A. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] kwietnia 2012r. Decyzją tą Rada, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2012r. odmawiającą skarżącej nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekającej o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą wobec niej okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej Szef Urzędu) podał, że zainteresowana, obywatelka F., narodowości [...] złożyła w dniu [...] listopada 2010r. za pośrednictwem Placówki Straży Granicznej w T. wniosek do Szefa Urzędu o nadanie jej statusu uchodźcy w RP. W motywach swego wniosku powołała się na fakt, iż zmęczyła się "bojaźnią o swoje życie". W związku ze swoją chorobą ma zakaz denerwowania się, a tymczasem w kraju pochodzenia trwały zamieszki, władze przesłuchiwały ją, dopytywały się, co pogłębiało jej złe samopoczucie. Jak wskazał organ I instancji, M. A. posługiwała się paszportem zagranicznym wydanym w grudniu 2008r. oraz paszportem wewnętrznym z lutego 2004 r. wydanym przez Oddział Spraw Wewnętrznych U., w którym znajduje się potwierdzenie zameldowania w miejscowości A. Cudzoziemka wyjechała z kraju pochodzenia w sposób legalny [...] listopada 2010r., nie miała żadnych problemów z przekroczeniem granicy F. Jak wskazał Szef Urzędu, cudzoziemka nie była prześladowana w kraju pochodzenia, nie była nigdy zatrzymana, poddana przemocy fizycznej, aresztowana ani skazana wyrokiem sądowym. Jedynie jak zeznała aplikująca, doświadczyła ona przemocy psychicznej, co związane było z tym, że jej brat był komendantem. Teraz, po jego śmierci, prześladują ją [...] władze. Ponadto organ I instancji zaznaczył, że cudzoziemka oświadczyła, że nie brała udziału w działaniach wojennych oraz nie zadeklarowała przynależności do żadnej partii politycznej ani innej organizacji. Organ rozpatrujący sprawę wskazał, iż w dniu [...] listopada 2010r. zostało przeprowadzone szczegółowe przesłuchanie zainteresowanej na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz spodziewanych prześladowań, których może ona doświadczyć ze strony władz państwowych. Cudzoziemka miała możliwość przytoczenia okoliczności i dowodów, uzasadniających podstawę jej działania. Przesłuchanie zostało przeprowadzone w języku [...], zrozumiałym dla aplikantki. Wnioskodawczym własnoręcznym podpisem potwierdziła swoje oświadczenia. Podczas przesłuchania, jak wskazał Szef Urzędu, cudzoziemka oświadczyła, że zamieszkiwała na stałe w A. Posiada wyższe wykształcenie, pracowała w szkole średniej w swojej miejscowości, gdzie uczyła języka [...] i [...], literatury oraz podstaw religii. Zainteresowana dwa razy wyjeżdżała poza zamieszkiwaną republikę - w 2009 r. do B. po zakupy oraz w 2010 r. na U. w celu leczenia. Wnioskodawczyni nie miała żadnego problemu z uzyskaniem paszportu zagranicznego oraz opuszczeniem terytorium F. Aplikująca wskazała, że ma problemy zdrowotne, cierpi na nowotwór szyjki macicy (załączyła stosowne dokumenty). Ponadto, jak wynika z zeznań złożonych przez zainteresowaną, nie brała bezpośredniego udziału w działaniach wojennych, ale podczas obu konfliktów zbrojnych pomagała bojownikom, zazwyczaj ofiarowała żywność, załatwiała sprawy związane z dokumentami. Głównymi odbiorcami pomocy świadczonej przez aplikantkę byli jej bracia: R. T., który walczył podczas [...], był dowódcą i zginął około [...] lat temu, oraz A. - brał udział w [...] zbrojnym, zaginął około [...] lat temu. Wówczas Strona zaprzestała udzielania wsparcia walczącym. Szef Urzędu zaznaczył, że pomimo faktu, iż podczas składania wniosku uchodźczego, strona nie wspomniała o działalności swoich braci, o pomocy, jaką im świadczyła ani o zatrzymaniu, Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał jej wyjaśnienia w tej kwestii jako wiarygodne. W opinii organu I instancji cudzoziemka nie uprawdopodobniła, że przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia i ubiegania się o status uchodźcy w RP jest uzasadniona obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, co jest niezbędną przesłanką do uznania wnioskującego za uchodźcę zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003r., o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2003r., nr 128, poz. 1176 z późn. zm.). Jak wskazał organ I instancji, cudzoziemka nigdy nie została oficjalnie oskarżona o pomoc partyzantom, nie została aresztowana, nigdy nie postawiono jej oficjalnie żadnych zarzutów - pytano ją tylko o jej działalność związaną z pomocą udzielaną walczącym oraz o samych bojowników, m.in. o zaginionego brata. Co prawda, strona zeznała, że podczas jednego z przesłuchań zarzucono jej, że przyucza swoich uczniów do dżihadu, ale podczas zatrzymania wspomniana kwestia nie była już nigdy więcej podnoszona, a jednorazowe, ustne oskarżenie nie przyniosło żadnych negatywnych konsekwencji dla cudzoziemki. Fakt, jak podał Szef Urzędu, że podczas zatrzymania cudzoziemka została poddana przemocy psychicznej (użyto wobec niej obraźliwego określenia) dowodzi przekroczenia uprawnień przez jednego z funkcjonariuszy, nie zaś indywidualnego prześladowania. Podsumowując, organ rozstrzygający stoi na stanowisku, że zainteresowana nie była nigdy prześladowana w kraju pochodzenia ani nie grozi jej prześladowanie w przyszłości. Brak jest również podstaw, aby sądzić, iż w razie powrotu cudzoziemki do kraju pochodzenia, wystąpi w stosunku do niej rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. M. A. powołała się również na obawę przed pogorszeniem stanu zdrowia w razie powrotu do R. Wskazała, że podczas sytuacji stresowych jej choroba nowotworowa postępuje. Uwzględniając opisane powyżej okoliczności należy stwierdzić, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby powrót do kraju pochodzenia mógł narazić wnioskodawczynię na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z czym, zgodnie art. 20 ust. 1 pkt 1 w/wym. ustawy, należy odmówić udzielenia cudzoziemce ochrony uzupełniającej. Ponadto stwierdzić należy, że wydalenie wnioskodawczyni z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie narusza jej prawa do życia. W R. pozostał były małżonek strony oraz jej syn wraz z rodziną. Córka aplikantki, M. A. i jej mąż B. T. złożyli wniosek o nadanie statusu na terytorium RP w dniu [...] stycznia 2010 r., który został rozpatrzony negatywnie. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] kwietnia 2012r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia treści art. 13 ust. 1 ww. ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz naruszenia przepisów postępowania. Na uwagę nie zasługuje także, zdaniem organu, dalsza polemika skarżącego z ustaleniami przyjętymi przez Szefa Urzędu. Rada wskazała, iż przyznanie statusu uchodźcy w konkretnej indywidualnej sytuacji strony, wymaga wykazania przez nią, że istnieje realna obawa przed prześladowaniami z uwagi na wymienione w art. 13 ww. ustawy powody. Zdaniem Rady nie zachodzą także, w sytuacji cudzoziemki, warunki do udzielenia jej ochrony uzupełniającej na mocy art. 15 wspomnianej ustawy. Cudzoziemka, jak podał organ odwoławczy nie wykazała, że orzeczono wobec niej karę śmierci lub groziło jej wykonanie egzekucji, nie powołała się na realnie grożące jej tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie lub karanie. Skarżąca, jak wskazała Rada, nie wykazała, iż istnieje obiektywna uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, co uprawniałoby ją do ubiegania się o zgodę na pobyt tolerowany w świetle unormowań art. 97 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Organ odwoławczy odnosząc się do sytuacji zdrowotnej M. A. zauważył, że wydalenie cudzoziemki byłoby niedopuszczalne jedynie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia jej życia lub zdrowia, a taka sytuacja nie ma miejsca. Przedstawione zaświadczenia lekarskie wyraźnie wskazują, iż choroba nowotworowa została wyleczona i obecnie nie jest konieczna opieka szpitalna. Wprawdzie stan zdrowia nie jest dobry, ale nie istnieją żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że fakt wydalenia cudzoziemki wpłynie na jej stan zdrowia w takim stopniu, aby można byłoby mówić o zagrożeniu jej życia lub zdrowia. Zatem M. A. nie spełnia przesłanek ochrony humanitarnej. Decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] kwietnia 2012r., stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której cudzoziemka wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. Cudzoziemka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 13, art. 15 i art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, poprzez stwierdzenie, że nie spełnia ona przesłanek określonych w tych przepisach, - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji wydanej z naruszeniem szeregu przepisów k.p.a. i ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, - art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, nieuwzględnienie jej stanu zdrowia, - art. 107 § 3 i art. 8 k.p.a., poprzez niewystarczające uzasadnienie decyzji. Autorka skargi podkreśliła, że jest siostrą bojowników i władze kraju pochodzenia mogą przyjąć bezpodstawnie, że znane jest jej miejsce pobytu jednego z braci. A kolejne próby przesłuchań wnioskodawczyni mogą zakończyć się przemocą, nie tylko psychiczną. Cudzoziemka wskazała ponadto na przebytą chorobę nowotworową, częste krwotoki, które nasilają się podczas stresu, co dodatkowo negatywnie wpływa na jej kondycję fizyczną i psychiczną. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle zgromadzonego w sprawie materiału opartego na wyjaśnieniach samej skarżącej oraz dokumentów przez nią przedstawionych (głównie dokumentacji medycznej) należy uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Skarżąca zarówno we wniosku jak i w toku składania wyjaśnień, wskazywała, że powodem wyjazdu z A., w którym się urodziła, mieszkała i pracowała do czasu wyjazdu, jest fakt bycia siostrą [...] i udzielania im wsparcia. Brat skarżącej R. T., który walczył podczas [...], był dowódcą i zginął około [...] lat temu zaś drugi z braci A. - brał udział w [...] zbrojnym, zaginął około [...] lat temu. Jak wyjaśniła cudzoziemka miała też problemy ze strony funkcjonariuszy struktur siłowych, ponieważ jeden z jej dawnych uczniów podczas zatrzymania przez [...] wskazał, że cudzoziemka kontaktuje się ze swoim zaginionym bratem bojownikiem A. i wciąż pomaga partyzantom. M. A. została dwa razy przesłuchana, raz zatrzymana, ponadto sprawdzano jej dokumenty, kiedy w okolicy miał miejsce zamach terrorystyczny - wybuch bomby w parlamencie. Ponadto cudzoziemka w toku postępowania statusowego wskazywała na przebytą chorobę nowotworową (szyjka macicy) oraz powtarzające się krwotoki, których przyczyny upatruje w codziennym życiu poddanym ogromnemu stresowi w kraju pochodzenia. Z powyższego organ zasadnie wywiódł, że cudzoziemka nie była nigdy prześladowana w kraju pochodzenia, nie podejmowano indywidualnych działań wobec zainteresowanej. Sama wnioskodawczyni, co należy podkreślić, nie prowadziła nigdy działalności przeciwko władzom kraju pochodzenia, wspierała jedynie walczących w [...] swoich braci. Trudno uznać, że ten fakt, po tylu latach ([...]), był powodem prześladowania skarżącej, wobec sytuacji, gdy jeden z braci zginął, a drugi zaginął. Przesłuchania podjęte wobec cudzoziemki - na skutek donosu jednego z jej uczniów - zmierzające do zgromadzenia informacji, w związku z zamachem na parlament w G. - nie miały charakteru indywidualnego prześladowania. Zdaniem Sądu incydentalny przypadek przesłuchania, podczas którego przesłuchujący przekroczył uprawnienia stosując wobec strony obraźliwy zwrot nie może stanowić przesłanki pozwalającej na stwierdzenie prześladowania wobec skarżącej. Także obawy aplikującej przedstawione w treści skargi dotyczące ewentualnych kolejnych przesłuchań zakończonych przemocą nie tylko psychiczną, są mało prawdopodobne wobec faktu, że bracia skarżącej nie działają od wielu lat. Skarżąca nie była nigdy aresztowana, sądzona, ani skazana, nie należała ona również do żadnej organizacji społecznej, religijnej czy politycznej. Nie istnieją zatem żadne powody, dla których władze kraju pochodzenia miałyby się skarżącą interesować. Cudzoziemka bez przeszkód przekroczyła pociągiem granicę [...], z ważnym paszportem F. Skarżąca powołuje się także - załączając stosowną dokumentację medyczną - na ciężką sytuację zdrowotną w jakiej się znajduje po przebytej chorobie nowotworowej, którą jeszcze w R. zaleczyła radioterapią. Podczas hospitalizowania w grudniu 2010r. cudzoziemki na terenie N. nie znaleziono cech wznowy lub rozsiewu procesu nowotworowego. Jak wynika z dokumentacji medycznej cudzoziemka wymaga leczenia ambulatoryjnego, ale nie szpitalnego. Jej stan - zgodnie z kartą szpitalną - jest dobry, zaleca się jedynie systematyczne przyjmowanie leków i kontrole ciśnienia krwi. Należy wskazać, że przesłanka oparta na złym stanie zdrowia skarżącej nie może stanowić o możliwości nadania jej statusu uchodźcy. Zatem z przedstawionych wyżej wyjaśnień skarżącej, w żaden sposób nie można wyprowadzić wniosku, ażeby pomoc udzielona [...] kilkanaście lat temu, przesłuchanie skarżącej oparte na donosie ucznia, czy wspomniana choroba miały związek z istnieniem przesłanek określonych w treści art. 13 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, odnoszących się do prześladowania uchodźcy z przyczyn określonych w treści art. 1A pkt 2 Konwencji Genewskiej z 28 lipca 1951 r. Trafnie organ przyjął także, iż okoliczności podawane przez cudzoziemkę nie przemawiają również za przyznaniem jej ochrony uzupełniającej. W odniesieniu do kwestii bezpieczeństwa w C., należy wskazać, że zgodnie z treścią materiałów znajdujących się w aktach administracyjnych, jest ona określana jako trudna, ale ewentualne działania naruszające prawa człowieka skierowane są na konkretne osoby, a nie na ogół ludności cywilnej czy konkretną grupę społeczną. Nie można, w świetle przedstawionych raportów organizacji międzynarodowych wskazać, że na terenie C. przemoc występuje w sposób nieselektywny. Sąd podziela także opinię organu, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia brak jest podstaw do uznania, że cudzoziemka w sposób realny mogłaby obawiać się orzeczenia kary śmierci czy wykonania egzekucji, byłaby torturowana, czy też nieludzko lub poniżająco traktowana albo karana. Brak jest również podstaw, ażeby przyjąć, że wydarzenia polityczne, które miały miejsce w C. to sytuacja kraju, w którym na skutek międzynarodowego czy wewnętrznego konfliktu zbrojnego skarżąca w przypadku powrotu do kraju byłaby w sposób poważny i indywidualny zagrożona utratą życia czy zdrowia. Należy wskazać, że mimo braku właściwej stabilności politycznej, w opracowaniach na temat C., nie pojawiają się twierdzenia, żeby teren ten był ogarnięty otwartym konfliktem zbrojnym, który stanowiłby zagrożenie życia dla jego mieszkańców. Sąd ponadto jest zdania, że brak jest podstaw do udzielenia cudzoziemce zgody na pobyt tolerowany. Podczas prowadzonego przesłuchania cudzoziemka wskazała na przesłuchanie i jednorazowy incydent, o charakterze przemocy psychicznej, jednak nie można uznać by ta okoliczność miała wskazywać na to, że w przypadku powrotu do kraju narażona byłaby m.in. na naruszenia jej praw o jakich mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw cudzoziemców. Można się zgodzić, że w sytuacji gdy cudzoziemka była przesłuchiwana w sposób odbiegający od przyjętej normy, boi się ona ponownej takiej sytuacji. Te obawy cudzoziemki muszą być jednak nie tylko wywołane subiektywnym poczuciem zagrożenia ale i mieć obiektywne podstawy. W ocenie WSA tych obiektywnych podstaw nie ma. Należy zauważyć, że skarżąca mieszkała od urodzenia w A., wiele lat temu pomagała swoim [...] braciom, tam też posiada rodzinę. Cudzoziemka oczywiście mieszkając w C. była zmuszona znosić trudy życia w rzeczywistości wynikającej z politycznych i gospodarczych uwarunkowań, jednak nigdy nie była w centrum zainteresowania żadnych sił ani politycznych, ani religijnych, tam pracowała w szkole bez specjalnych problemów (nie licząc incydentalnego przypadku donosu ucznia). W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez niewłaściwe prowadzenie postępowania dowodowego i nieuwzględnienie stanu zdrowia skarżącej to Sąd stwierdza, iż są to zarzuty bezzasadne. Przede wszystkim wskazać należy, że organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich przedstawionych przez stronę okoliczności faktycznych, dokumentacji medycznej, a także prawidłowo rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy, ocenił wyjaśnienia cudzoziemki jak i potencjalne zagrożenia dla jej sytuacji będące wynikiem stosunków panujących w C., posługując się w odniesieniu do tej kwestii fachowymi opracowaniami. Zarzucając organom administracji brak uwzględnienia stanu zdrowia skarżącej, cudzoziemka nie wykazała, aby poza zainteresowaniem organów pozostały jakieś istotne, mające znaczenie dokumenty medyczne, zaświadczenia, czy karty informacyjne z podjętego leczenia szpitalnego. Jeszcze raz należy podkreślić, że choroba nowotworowa cudzoziemki została zaleczona i nie jest konieczna stała, opieka szpitalna. Nie istnieją przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że fakt wydalenia cudzoziemki wpłynie na jej stan zdrowia w takim stopniu, aby można było mówić o zagrożeniu jej życia lub zdrowia. Zatem skarżąca nie spełnia przesłanek ochrony humanitarnej. Sąd nie podzielił również zarzutu dotyczącego naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające, lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy, tj. zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. W sprawie jak już wyjaśniono, nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, w tym nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze art. 13, art. 15, oraz art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) orzekł jak w sentencji. Wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, z późn. zm.).