V SA/Wa 14/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... października 2004 r. Nr ... w przedmiocie odmowy zwrotu cła I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... marca 2004 r. nr .... II. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia ...03.2004 r. – stosownie do art. 207 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 248 § 1 i § 2, art. 250 i 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. – Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23.04.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122) oraz § 7 ust. 1, § 8 ust. 1, § 9, § 11 i § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.09.2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz.U. Nr 170, poz. 1653) – odmówił zwrotu cła od towaru o nazwie [...] objętego procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego ... z dnia ....05.2003 r. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca składając wniosek o zwrot należności celnych w dniu ...09.2003 r. nie dostosował się do rygorów przewidzianych w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16.09.2003 r. Szczegółowe wywody zawiera uzasadnienie decyzji. Tenże organ – po rozpoznaniu odwołania – decyzją z dnia ...10.2004 r. (stosownie do treści art. 221 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach podtrzymano wcześniejszą argumentację akcentując brak respektowania przez stronę wymogów skodyfikowanych w powołanym rozporządzeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono obrazę przepisów art. 248 i 252 Kodeksu celnego oraz powołanego rozporządzenia RM z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu (...) – poprzez błędna ich wykładnię, a także naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 128 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, co skutkowało wydaniem błędnej decyzji. Stosownie zatem do wagi uchybień zażądano uchylenia zaskarżonej decyzji. W motywach wskazano, że na podstawie przedłożonych dokumentów i lustracji towaru organ powziął wiadomość o fakcie i przyczynach powtórnego wywozu towaru, a zatem mógł i powinien przewidywać możliwość zgłoszenia wniosku o zwrot uiszczonych poprzednio należności celnych. Miał także możliwość pełnej weryfikacji tożsamości towaru i – o ile uznałby to za stosowne – miał sposobność przeprowadzenia stosownych oględzin. Podniesiono także, że decyzja, która oparta została na wskazanym wyżej rozporządzeniu RM, jest dotknięta wadą nieważności, albowiem ten akt normatywny wszedł w życie 15.10.2003 r. W odpowiedzi na skargę – żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście należy zwrócić uwagę na fakt, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz.U. Nr 170, poz. 1653) – powołane w podstawie rozstrzygnięć decyzji obu instancji – weszło w życie z dniem 15.10.2003 r. Wniosek zaś o zwrot należności celnych nosi datę wcześniejszą – ....09.2003 r. Nadmienić na marginesie należy, że - jak wynika to z przedmiotowego wniosku – towar w postaci ... przekroczył przejście graniczne w dniu ...05.2003 r., zaś odprawa celna ostateczna w eksporcie (zwrot reklamacyjny) odbył się w dniu ...05.2003 r. w tym samym urzędzie, gdzie był odprawiony i oclony w imporcie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że powyższe rozporządzenie Rady Ministrów nie może stanowić podstawy wydanych rozstrzygnięć. Aprobata poglądu reprezentowanego przez organ prowadziłaby do przekreślenia zasady lex retro non agit, która ma również zastosowanie w szeroko rozumianym prawie administracyjnym. Rozpoznając ponownie wniosek organ winien ocenić czy istnieją przesłanki jego uwzględnienia w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umarzania (Dz.U. Nr 158, poz. 1050 z późn. zm.). Wskazać też należy, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, iż nie można było przy wywozie stwierdzić tożsamości towaru. Z akt administracyjnych wynika, iż wówczas do dokumentu SAD dołączono właściwą dokumentację, a także dokonano częściowej rewizji towaru. Oznacza to, że – skoro nie zakwestionowano przedłożonych dokumentów – były one prawidłowe. Sąd jednocześnie uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, albowiem podstawa prawna do ich wydania obiektywnie istnieje, lecz wina być zmodyfikowana stosownie do wyżej poczynionych spostrzeżeń. Uwzględniając powyższe – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji. Brak rozstrzygnięcia o kosztach postępowania uzasadnia to, ze pełnomocnik skarżącej nie sformułował określonego w tym względzie żądania.