V SA/Wa 14/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi S K na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich; oddala skargę Przedmiotem skargi z 10 grudnia 2008 r. wniesionej przez S.K. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2008 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji własnej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Po złożeniu przez S.K. w dniu [...] stycznia 2007r. wniosku do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich w związku z wojną obronną 1939r. i przeprowadzeniu przez organ postępowania administracyjnego, w dniu [...] kwietnia 2007r. Kierownik Urzędu wydał decyzję odmowną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tj. Dz. U. z 2002, Nr 42, poz. 371 ); dalej powoływana jako ustawa o kombatantach. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z [...] lipca 2007r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].04.2007r. Powołał się na treść art. 1 ust.2 pkt 1 ustawy o kombatantach, zgodnie z którym podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich może być pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie. Wskazał, że na pełnienie takiej służby nie wskazują żadne dowody. Z treści dołączonej przez wnioskodawcę książeczki wojskowej, wynika, że został on przeniesiony do rezerwy w dniu [...].03.1949r., brak jest natomiast daty rozpoczęcia służby wojskowej, jak i adnotacji o złożeniu przez zainteresowanego przysięgi wojskowej. Wnioskodawca nie dołączył do wniosku ani rekomendacji właściwego stowarzyszenia ani oświadczeń świadków, ani nawet życiorysu na piśmie. Po zwróceniu się przez organ do Instytutu Pamięci Narodowej uzyskano odpowiedź, iż brak jest akt osobowych St. K. Organ wskazał, iż skarżący nie mógł brać udziału w walce obronnej Polski w 1939r. także i z tego powodu, iż w czasie wybuchu wojny nie miał ukończonych 16 lat, co wyklucza możliwość powołania go do służby wojskowej i brania udziału w walkach w 1939r. Od tej ostatecznej decyzji S K wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której m.in. wyjaśnił, iż nigdy się nie powoływał na fakt, że w 1939r. służył w wojsku, natomiast we wrześniu 1939r. został zabrany przez żołnierzy ze stacjonującej niedaleko w lesie jednostki wojskowej (razem z koniem z gospodarstwa rodziców i wozem sąsiada) do pomocy. W dniu 17 września, po wkroczeniu wojsk sowieckich do Polski rozpoczął się odwrót, każdy był skazany na własne siły, po kilku dniach wrócił do swojego miejsca zamieszkania w G. Skarga ta została postanowieniem z dnia 10 października 2007r. przez sąd odrzucona, jako wniesiona w terminie. Pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. S K złożył wniosek o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...]w trybie art. 154 k.p.a. (k. 40, 43 akt admin.). W uzasadnieniu wskazał, iż organ nie wziął pod uwagę wszystkich dowodów i wniósł o przesłuchanie go w charakterze strony. Decyzją z dnia [...] września 2008 r., wydaną na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.); dalej k.p.a., w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu orzeczenia przede wszystkim powołał się na zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w treści art. 16 k.p.a., wskazał również, iż przepisy ustawy o kombatantach nie dają podstaw do przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich. Organ zaznaczył, iż z uwagi na ustalone w sprawie okoliczności, ani interes społeczny ani słuszny interes strony nie przemawiają za uchyleniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Pismem z dnia [...] października 2008 r. S K wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści pisma podniósł, iż oświadczenia nieżyjących już świadków S K oraz H P potwierdzają jego udział w Wojnie Obronnej 1939 r. Zaznaczył, iż nie jest możliwe dostarczenie dokumentów potwierdzających ten fakt. Wniósł o wezwanie go do Urzędu w celu złożenia wyjaśnień. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które miałyby wpływ na odmienną ocenę prawidłowości wydanych w sprawie decyzji. Powołał się na orzecznictwo sądów, z którego wynika, iż nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania. Wymienił wyrok NSA z 20 grudnia 1991r.( sygn. akt II Sa 893/91, opubl. ONSA 1993/2/33), w którym sąd ten stwierdził, że dążenie do zmiany decyzji w oparciu o słuszny interes strony lub interes społeczny może być aktualne w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub zmiany obowiązującego prawa, które nastąpiły po dniu wydania decyzji ostatecznej. Podkreślił, iż okoliczność udziału skarżącego w Wojnie Obronnej 1939 r. była już przedmiotem rozpoznania organu w postępowaniu, w którym uznał, iż strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów potwierdzających podnoszone okoliczności. Obecnie wnioskodawca nie wskazał na okoliczności, ani też nie przedłożył nowych dowodów, które przemawiałyby za wzruszeniem ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu. Zaznaczył, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na uznanie, iż zainteresowany prowadził działalność określoną w art. 1 ust 2 ustawy o kombatantach, zgodnie z którym za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie. Organ podniósł, iż strona nie przedłożyła oświadczeń świadków na których się powołuje , lecz ich podpisy widnieją tylko pod oświadczeniem zainteresowanego. Ponadto wskazał, iż nie miał możliwości przesłuchania w/w świadków z uwagi na ich zgon. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaznaczył, iż świadkowie ci nie figurują w kombatanckiej bazie danych, również w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających ich udział w Wojnie Obronnej. Organ zaznaczył, iż nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, gdyż samo oświadczenie strony, nie zweryfikowane żadnym innym dowodem nie może stanowić wyłącznej podstawy do stwierdzenia, iż wnioskodawca brał udział w Wojnie Obronnej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż interes społeczny lub słuszny interes strony nie przemawia za uchyleniem decyzji ostatecznej z uwagi na ustalone w sprawie okoliczności. Pismem z dnia 10 grudnia 2008 r. S K złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada nr [...]. W treści skargi podkreślił, iż brał udział w Wojnie Obronnej 1939 r. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. skarżący oświadczył do protokołu rozprawy, iż nie pełnił służby w wojsku w czasie wojny obronnej w 1939 r., ale brał w niej udział jako cywil, co szczegółowo opisał w poprzedniej skardze do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna. W sprawie niniejszej bezsporną jest okoliczność, iż ostateczna decyzja Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] lipca 2007 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2007 r. o odmowie przyznania S K uprawnień kombatanckich, stała się również prawomocna z uwagi na to, iż skarga wnioskodawcy została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucona. S K wnioskiem z [...] czerwca 2008 r. wystąpił o zmianę niekorzystnej dla niego decyzji, a w piśmie z [...] lipca 2008r. sprecyzował, iż chce, aby jego wniosek został rozpoznany w trybie art. 154 k.p.a. Skarżący w ten sposób uruchomił postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym - tzn. postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej, na mocy której nie wynikają prawa dla strony. Stosownie bowiem do treści art. 154 § l Kpa - decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego też, zadaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było przeprowadzenie kontroli wydanej decyzji ostatecznej tj. zbadanie czy za zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny - a więc kwalifikowany - interes strony. Mając powyższe na względzie Sąd zważył, iż kwestia zasadności przyznania uprawnień kombatanckich została przeanalizowana w toku postępowania administracyjnego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w oparciu o zebrane w sprawie dowody. Materialnoprawna podstawa, w oparciu o którą należy rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę jest unormowana w art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tj. Dz. U. z 2002, Nr 42, poz. 371 ), zgodnie z którym za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie. Zgodnie z brzmieniem przepisu, jak również jednolitym orzecznictwem sądowym na jego tle pełnienie służby w wojsku zakłada formalne znalezienie się w jego szeregach ( przy czym nie jest tu istotny charakter tej służby - pobór, zawodowa, ochotnicza), złożenie przysięgi wojskowej, posiadanie stopnia wojskowego, poddanie rozkazom wojskowym. Nie może być natomiast uznane za pełnienie służby udzielenie pomocy jednostce wojskowej w czasie wojny przez skarżącego, będącego osobą cywilną, nawet w czasie trwania działań wojennych. Sam skarżący oświadczył jednoznacznie, że nigdy nie twierdził, że pełnił służbę w wojsku w czasie wojny obronnej w 1939r., lecz że brał w niej udział jako cywil (skarga do sądu na decyzję z [...] lipca 2007r., k 18 - 19 akt admin., protokół rozprawy 27.05.09r. k 46 akt sądowych). Należy więc uznać, że decyzje wydane przez Kierownika Urzędu w toku postępowania wszczętego wnioskiem S K z [...].01.2007r. odmawiające przyznania uprawnień kombatanckich były decyzjami zgodnymi z prawem materialnym. Należy zauważyć, iż samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez skarżącego oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji, nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 k.p.a., a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji z [...] lipca 2007 r. Nie można też uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w innym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż słuszny interes strony nawet najszerzej rozumiany ( aż do kolizji z interesem społecznym) w żadnym razie nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani go zastępować (wyrok z 11 października 2004r. sygn. akt V S.A. 1526/04). Skarżący nie wskazał przy tym na żadne inne okoliczności faktyczne i prawne, które stwarzałyby podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w myśl słusznego interesu strony w trybie cyt. wyżej przepisu. W ocenie Sądu brak jest również podstaw do twierdzenia, że za uchyleniem decyzji ostatecznej z [...] lipca 2007 r. przemawia interes społeczny. Sąd podziela stanowisko organu administracji, że interes społeczny w rozumieniu art. 154 k.p.a. nie może sprowadzać się do naruszania przepisów prawa, skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany jest do działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa i w przypadku stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnienia kombatanckich, zobowiązany jest do podjęcia decyzji o odmowie ich przyznania. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Wydając zaskarżoną decyzję, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działał na podstawie przepisów prawa, a podjęte rozstrzygnięcie na podstawie art. 154 k.p.a. nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, a więc nie stanowi naruszenia prawa. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.