V SA/Wa 1406/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Sławomir Kozik (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną; oddala skargę. Minister Finansów postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. u. z 2014 r., poz. 1619, dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia M. K. z [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] czerwca 2013 r., nr [...] w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. polegającą na zajęciu, zawiadomieniem z [...] kwietnia 2013 r. nr [...], prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem [...] S.A. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] z [...] lutego 2013 r. oraz o nr [...] i [...] z [...] maja 2012 r., wystawionych przez Wójta Gminy K. oraz tytułu wykonawczego o nr [...] z [...] stycznia 2013 r., wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku M. K. (dalej: "Strona", "Skarżący"). Organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania przedmiotowych należności zawiadomieniem z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego Strony w banku [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono do ww. banku [...] kwietnia 2013 r., natomiast zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Stronie [...] kwietnia 2013 r. Skarżący pismem nadanym w placówce pocztowej [...] maja 2013 r. wniósł skargę na dokonaną powyżej czynność egzekucyjną, wnosząc o jej uchylenie, umorzenie i zaprzestanie ściągania należności z jego konta w banku. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał na przedwczesne zajęcie rachunku bankowego z uwagi na toczące się przed wierzycielem – [...] Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w G., postępowanie. Na potwierdzenie Skarżący przesłał pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 2013 r. informujące, że zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w G. nie zostało rozpatrzone w ustawowym termin, ze wskazaniem na [...] maja 2013 r. jako datę wydania orzeczenia. Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. Nr [...], na podstawie art. 123 K.p.a. oraz art. 54 § 1, § 3, § 4 i § 5 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., oddalił skargę Skarżącego jako nieuzasadnioną. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w G. podał, że w świetle obowiązujących przepisów prawa podstawowym środkiem zaskarżenia, który służy podmiotowi zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - zgłaszany na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wynika z materiału dowodowego Strona pismami z [...] kwietnia 2013 r. i z [...] kwietnia 2013 r. złożyła zarzuty, kwestionując względy merytoryczne i proceduralne w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze nr: [...] z [...] stycznia 2013 r., [...] z [...] lutego 2013 r., [...] i [...] z [...] maja 2012 r., które podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., po uprzednim zajęciu stanowiska przez wierzycieli i otrzymaniu ich ostatecznych postanowień. Z akt sprawy wynikało, że Wójt Gminy K. postanowieniem z [...] maja 2013 r. uznał zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...],[...],[...], wniesione przez Skarżącego, za niezasadne. Natomiast skarga przewidziana w art. 54 cyt. ustawy jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych organu egzekucyjnego, jak i egzekutora. Przy czym skarga nie przysługuje, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia (zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego), albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Wniesienie skargi na czynności egzekucyjne z równoczesnym wykorzystaniem innego środka zaskarżenia jest możliwe jedynie wówczas, gdy w skardze kwestionowane są okoliczności, których nie można kwestionować za pomocą innego środka zaskarżenia. Dyrektor Izby Skarbowej w G. nie dopatrzył się nieprawidłowości w postępowaniu organu egzekucyjnego i naruszenia przepisów prawa i uznał, że organ egzekucyjny zastosował, zgodnie z dyspozycją art. 7 § 1 u.p.e.a., jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniał go art. 1a pkt 12 lit. a cyt. ustawy, tj. egzekucja z rachunków bankowych, stosownie do art. 80 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały, do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Stosownie do art. 80 § 3 cytowanej ustawy, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w G. wskazał, że z akt sprawy wynikało, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym również organ egzekucyjny zawiadomił Stronę o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając [...] kwietnia 2013 r. odpis zawiadomienia skierowanego do Banku o zakazie wypłat zajętej kwoty z rachunku bankowego. Pismem z [...] lipca 2013 r. Strona wniosła zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] czerwca 2013 r., wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi na postępowanie egzekucyjne jako krzywdzące Stronę dokonanym potrąceniami z rachunku bankowego. Strona zauważyła, że organ pierwszej instancji zrównał zarzuty i skargę na czynności egzekucyjne mimo, że obie instytucje podlegają innym przepisom ustawy. Strona zarzuciła organowi unikanie rozpatrzenia skargi i zażądała merytorycznego zbadania dołączonych dowodów potwierdzających konieczność wstrzymania czynności egzekucyjnych. Minister Finansów po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., stwierdzając, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: art. 1a pkt 12 lit. a w zw. z art. 80 u.p.e.a. Z akt sprawy wynikało, że w sprawie zostały spełnione wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 80 cyt. ustawy. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] doręczono bankowi [...] kwietnia 2013 r. Natomiast Stronie zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono [...] kwietnia 2013 r. Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a jego forma odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), obowiązującym na dzień dokonania czynności. Minister Finansów zauważył, że organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jednoznacznie zaakcentował brak konkurencyjności wyżej wymienionych środków zaskarżania oraz ich diametralnie różny charakter. Ponadto, w przedmiotowym uzasadnieniu, w sposób niebudzący zastrzeżeń, opisał różnicę między środkiem zaskarżenia jakim jest zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zgłaszany na podstawie art. 33 u.p.e.a., a skargą na czynności egzekucyjne w administracji, wnoszoną na podstawie art. 54 cyt. ustawy. Strona skorzystała z możliwości złożenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. i pismem z [...] kwietnia 2013 r. oraz z [...] kwietnia 2013 r. zakwestionowała względy merytoryczne i proceduralne, prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjnego. Strona, korzystając z różnych środków zaskarżenia przedstawiła te same fakty podlegające ocenie merytorycznej. Minister Finansów powtórzył, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności mogących być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W ramach postępowania egzekucyjnego Strona posiada bowiem ochronę, prawną na każdym jego etapie. Stąd kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 34 u.p.e.a. i art. 59 u.p.e.a. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie skargowe zatem nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. W związku z żądaniem Skarżącego, dotyczącym wstrzymania prowadzonego postępowania, organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 17 § 2 u.p.e.a., wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie znalazł przesłanek, które uzasadniałyby wstrzymanie przedmiotowego postępowania, a zobowiązany w treści przedmiotowego zażalenia również takich przesłanek nie wskazał. W skardze z 19 lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów z [...] stycznia 2015 r., Skarżący wniósł o jego uchylenie wraz z postanowieniem je poprzedzającym jako wydanych niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym oraz z pokrzywdzeniem Skarżącego. Skarżący podtrzymał zarzuty i argumentację zawartą w skardze z [...] kwietnia 2013 r. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia. Analizując sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie oddalające skargę na zastosowany środek egzekucyjny przez organ egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Jak wynika z treści art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarte u.p.e.a., przez środek egzekucyjny, rozumie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję m.in. z rachunków bankowych. Przepis art. 7 § 1 u.p.e.a., stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Z § 2 tego przepisu wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. § 3 tego przepisu stanowi natomiast, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.) wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego. Jego podstawą były tytuły wykonawcze wystawione przez Wójta Gminy K. i przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Organ egzekucyjny, w celu wyegzekwowania należności, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego w banku [...]S.A., przesyłając do banku, zgodnie z wymogiem art. 80 § 1 u.p.e.a., zawiadomienia z [...] kwietnia 2013 r., o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, doręczone bankowi [...] kwietnia 2013 r. Zawiadomienie oraz odpisy tytułów wykonawczych doręczono Skarżącemu [...] kwietnia 2013 r. Należy stwierdzić, że organ egzekucyjny zastosował, przewidziany prawem środek egzekucyjny, spełniając przy tym wymogi formalnoprawne. W przedmiotowej sprawie, Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzonej, spornej egzekucji, pismami z [...] kwietnia 2013 r. i z [...] kwietnia 2013 r. Z akt sprawy wynika, iż organ egzekucyjny uznał, że podniesiony zarzuty mieszczą się w podstawach wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a., nadając im odpowiedni bieg i występując o stanowiska wierzycieli w zakresie zgłoszonych zarzutów. Skarżący wniósł również skargę na zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego, pismem nadanym w placówce pocztowej [...] maja 2013 r. Jak wynika z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z § 5 tego artykułu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zarówno postanowienia I instancji, jak i postanowienia II instancji, w sprawie skargi, o której mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ nadzoru. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W spornej skardze, Strona wskazała na okoliczność podnoszoną już w zgłoszonych zarzutach, iż wierzyciel – [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przedwcześnie wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z [...] stycznia 2013 r., gdyż w sprawie toczy się jeszcze postępowanie administracyjne. W tym miejscu należy zgodzić się ze stanowiskiem organów rozstrzygających w przedmiotowej sprawie, dotyczącym niekonkurencyjności obu środków zaskarżenia czynności egzekucyjnej (skargi oraz zarzutów). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 lipca 2012 r. o sygn. akt II FSK 2555/10: " W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -W. 1992 r. s. 84.,. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99,. LEX nr 43032,. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97,. ONSA 2000/1/20,. wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03 - LEX nr 113578)." Powyższe oznacza, jak dalej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyroku, że skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, Minister Finansów prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. oddalające sporną skargę Strony na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Strony. Niedopuszczalne jest bowiem wniesienie skargi kwestionującej dokonaną czynność egzekucyjną w oparciu o okoliczność, która może być podstawą innego środka zaskarżenie, w niniejszej sprawie – zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a. Ponieważ Strona oparła wniesioną skargę na okoliczności będącej również podstawą złożonych zarzutów, mieszczącej się w podstawach wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej w G. nie mógł merytorycznie rozpatrzyć spornej skargi. Z tych względów, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, Sąd nie podzielił zarzutów skargi i uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.