V SA/Wa 1409/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. T. U., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). W dniu [...] stycznia 2010 r. R. B. złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy, który obejmował jego żonę M. M. oraz ich pięcioro dzieci. Decyzją z [...] września 2010 r., która obejmowała również żonę i dzieci cudzoziemca Szef Urzędu do Spraw Uchodźców odmówił mu nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i w związku z uznaniem, że brak jest podstaw do wyrażenia zgody na pobyt tolerowany wydalił go z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu ustalił, że cudzoziemiec jest C. i mieszkał do 2005 r. wraz z rodziną w G. , po czym opuścił kraj i wyjechał do I. gdzie mieszkał do grudnia 2009 r. włącznie, w S. w ośrodku dla uchodźców. Dzieci chodziły do szkoły on zaś pracował na budowach. Jego wyjazd do I. był wynikiem tego, że w styczniu 2003 r. dwaj nieznani, zamaskowani sprawcy, zabili mu brata w miejscu ich wspólnego zamieszkania, strzelali również do niego, co wzbudziło w nim obawę o bezpieczeństwo. Okoliczność ta oraz sytuacja ekonomiczna spowodowała jego wyjazd do I. Przyczyny tego wydarzenia były dla cudzoziemca nieznane ponieważ jego brat, tak samo zresztą jak on sam, nie walczył w wojnach, nie należał do żadnej partii, organizacji społecznej czy religijnej. Mieszkając w I. cudzoziemiec odwiedzał raz w miesiącu ojca mieszkającego w G. z tym, że nie zatrzymywał się u niego lecz wracał po 1 dniu. W grudniu 2009 r. właściciel zamknął ośrodek dla uchodźców żądając podpisania stosownych dokumentów o zgodzie na jego opuszczenie, co cudzoziemiec uczynił. Ponieważ była to zima, a nie miał pracy, ani pieniędzy na wynajęcie innego mieszkania i bał się powrotu do C. korzystając z porady znajomych wyjechał do P. Cudzoziemiec wskazał, że nie czuł się prześladowany w C. ani w I. W sprawie przesłuchana została w charakterze świadka kuzynka cudzoziemca T. Y. przebywająca od 2005 r. w Polsce, która przedstawiła informacje na temat śmierci brata cudzoziemca oraz potwierdziła, że on sam od 2005 r. przebywał w I. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców mając na uwadze wskazane przez cudzoziemca okoliczności sprawy oraz treść opracowania Ośrodka Studiów Wschodnich na temat sytuacji na K. oraz mieszkańców F. z [...] grudnia 2009 r. uznał, że nie spełnia on kryteriów określonych treścią art. 13.ust 1. ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przy czym prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z późn. zm), lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Organ wskazał, że wydarzenie, na które powoływał się cudzoziemiec nie dowodzi prześladowania ze wskazanych w tym przepisie powodów a jest dowodem bezprawia jakie miało miejsce w tamtym czasie w C. Cudzoziemiec zgłosił zabójstwo władzom lecz nie interesował się później tą sprawą i nie wie jaki był skutek zgłoszenia. Organ wskazał, że cudzoziemiec nie twierdził, ażeby jego osoba była w kręgu zainteresowań władz jego Państwa. Organ odwołał się również do treści art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, który stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organ wskazał, że z okoliczności podawanych przez cudzoziemca nie wynika, ażeby orzeczono w stosunku do cudzoziemca karę śmierci, czy żeby miał doznać którejś z krzywd wymienionych w tym przepisie, co powoduje, że brak jest podstaw ażeby udzielić mu ochrony uzupełniającej. Organ w oparciu o dokonane ustalenia uznał, że brak jest też podstaw do zastosowania treści art. 97 ust. 1 oraz 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w związku z czym orzekł wydalenie cudzoziemca na podstawie art. 48 ust. 2 w/w ustawy. Od decyzji cudzoziemiec złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie treści art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz naruszenie treści przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu odwołania cudzoziemiec nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że śmierć jego brata była wynikiem czynu kryminalnego, wskazał, że opuścił I. i nie wrócił do C. ponieważ obawiał się o swoje bezpieczeństwo. Wykluczył możliwość zamieszkania w innej części Federacji wskazując na związane z tym trudności i zarzucił organowi brak właściwego wyjaśnienia sprawy. Decyzją z [...] marca 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji po dokonaniu analizy ustalonego stanu faktycznego uznał, że zabójstwo brata cudzoziemca i okoliczności jakie miały miejsce już po tym zdarzeniu, czyli po 2003 r., nie uzasadniają przyjęcia stanowiska, że cudzoziemiec był prześladowany lub, że istnieje takie niebezpieczeństwo z przyczyn o jakich mowa w treści art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, jak również ażeby w odniesieniu do jego osoby istniały warunki art. 15 ustawy. Organ II instancji uznał, że organ I instancji zasadnie uznał również o braku możliwości zastosowania treści art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy w związku z czym prawidłowo orzekł o wydaleniu cudzoziemca. Organ stwierdził, że nie podważa istnienia napiętej sytuacji w regionie ale okoliczność ta sama w sobie nie może przesądzać o udzieleniu cudzoziemcowi ochrony, jeśli sytuacja ta nie ma związku z okolicznościami podawanymi przez cudzoziemca i brak jest podstaw do przyjęcia istnienia zobiektywizowanego niebezpieczeństwa grożącego cudzoziemcowi. Organ podniósł, że informacje dotyczące aktualnej sytuacji w C. wskazują na naruszenia praw człowieka ale nie są one nakierowane na ogół ludności cywilnej. Rada do Spraw Uchodźców zauważyła, że mimo niechęci cudzoziemca do zamieszkania w innej części terytorium Federacji, obiektywnie nie ma takich przeszkód skoro przez wiele lat mieszkał na terenie Inguszetii i zrezygnował z tej możliwości właściwie z przyczyn ekonomicznych. Od decyzji tej cudzoziemiec złożył skargę, w której wniósł o jej uchylenie i zarzucił naruszenie treści art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z czym zarzucił naruszenie treści art. 13 ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1 , art. 15, art. 20 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz naruszenie art. 15 ust. 2 Konwencji sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., i art. 97 ust 1 pkt 1 i pkt 1a, art. 68 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Ponadto zarzucił naruszenie treści art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 7, 8, 9, 77, 80, 86 k.p.a przez niewłaściwe poprowadzenie postępowania administracyjnego, pominięcie słusznego interesu skarżącego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty skargi nie są trafne zaś zarzut naruszenia treści art. 105 § 1 k.p.a jest zupełnie niezrozumiały, ponieważ postępowanie w sprawie nie zostało umorzone lecz sprawa została rozpatrzona merytorycznie. Organa w obydwu instancjach w sposób szczegółowy odniosły się do twierdzeń cudzoziemca i oceniły stan faktyczny sprawy rozważając w sposób rzetelny, czy przedstawiane przez niego twierdzenia w świetle obowiązujących przepisów ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium R.P. pozwalają na udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Rozważania organów w tym zakresie są prawidłowe a ocena twierdzeń cudzoziemca została dokonana przez pryzmat sytuacji jaka miała miejsce w rejonie K. z uwzględnieniem C. i I. Organa wzięły pod uwagę sytuację w zakresie naruszeń praw człowieka ( związaną z działaniami islamskiego podziemia i struktur siłowych), co wprost wynika z treści zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców. Zarówno organ I jak i II instancji omówił kwestię zabójstwa w styczniu 2003 r. brata cudzoziemca i znaczenie tego faktu dla możliwości uznania wspomnianego zdarzenia za podstawę udzielenia cudzoziemcowi statusu uchodźcy lub innej formy ochrony międzynarodowej. Zdaniem WSA organa trafnie uznały, że okoliczności tego zabójstwa (brak jakichkolwiek dowodów na powiązanie zabitego z bojownikami, czy jego zaangażowaniem w jakąkolwiek formę życia społeczno- religijnego) przemawiają za uznaniem, iż był to czyn kryminalny - potwierdzeniem tej okoliczności jest zaświadczenie z 13 stycznia 2011 r., złożone przez cudzoziemca w toku postępowania odwoławczego. Sam cudzoziemiec również nie przejawiał żadnej aktywności po stronie sił przeciwnych władzy, nie należał też do żadnej organizacji społecznej, religijnej, czy partii więc nie można przypuszczać, że zdarzenie to mogło mieć jakikolwiek podtekst polityczny. Po zdarzeniu tym cudzoziemiec mieszkał jeszcze 2 lata w G. i jakkolwiek twierdzi, że cały czas obawiał się wystąpienia bliżej niesprecyzowanego niebezpieczeństwa, to nie wskazał na żaden przejaw prześladowania. Od 2005 r. do grudnia 2009 r. cudzoziemiec wraz z rodziną mieszkał w I., korzystając z możliwości mieszkania w ośrodku dla uchodźców. Zaznaczenia wymaga, że cudzoziemiec wskazując na konieczność opuszczenia kraju pochodzenia powiedział, że jest tam niestabilnie, wyjaśnił również, że musiał opuścić Inguszetię bo od grudnia 2009r. nie miał gdzie mieszkać, nie miał pieniędzy na wynajęcie mieszkania bo na budowach gdzie pracował, nie płacili mu systematycznie wynagrodzenia. Niezależnie więc od przeżyć cudzoziemca związanych z niewyjaśnioną śmiercią brata, rzeczywistą przyczyną wyjazdu z I. i brakiem chęci do powrotu do C., są trudności ekonomiczne, które przekładają się na codzienne trudy życia rodziny. Nie są to okoliczności, które świadczą o prześladowaniu, czy też obawie prześladowania cudzoziemca w świetle treści art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w związku z czym, nie pozwalają one na nadanie mu statusu uchodźcy. Podkreślenia wymaga, że mieszkając w I. cudzoziemiec systematycznie odwiedzał ojca w C. i nigdy nie był zatrzymany, uzyskał paszport, bez problemów wyjechał do Polski. Dowodzi to tego, że nie pozostawał on w żadnym kręgu zainteresowań władz swojego kraju a jego obawy jeśli je istotnie żywi, są całkowicie bezpodstawne. W odniesieniu do cudzoziemca nie zachodzi też żadna z okoliczności, określonych w treści art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony, co powoduje, ze brak jest podstaw do udzielania mu ochrony uzupełniającej. Jak już wspomniano organa rozważały także sytuację cudzoziemca pod kątem możliwości zastosowania wobec niego treści art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, czyli możliwości wyrażenia zgody na pobyt tolerowany i uznały, ze brak jest podstaw ku temu. WSA jest zdania, ze rozstrzygnięcie w tym zakresie również jest trafne. Sytuacja w C. (również I.) jest trudna ponieważ ogólnie sytuacja na K. jest niepewna i niestabilna, co jest wynikiem radykalizowania się sił islamskich walczących z władzami i ich przedstawicielami. Walka ta prowadzi do zamachów, zabójstw czy porwań. Jak wynika z opracowania Ośrodka Studiów Wschodnich i Wytycznych UNHCR z 2009 r., którymi dysponował organ dotyka to głównie osób podejrzewanych o związki z islamskim podziemiem, nie jest jednak systemowo wymierzona przeciwko osobom cywilnym. Odnosząc to do osoby cudzoziemca należy uznać, że brak jest podstaw do zastosowania w odniesieniu do niego wspomnianego art. 97 ust. 1 pkt 1 jak również pkt 1a ustawy o udzielaniu ochrony. WSA jest zdania, że postępowanie w zakresie wniosku skarżącego prowadzone było prawidłowo z poszanowaniem reguł dotyczących zasad gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Dowody zgromadzone przez organ jak również twierdzenia skarżącego zostały ocenione wszechstronnie. Na jego wniosek przesłuchano świadka, którego zeznania tak jak i zeznania skarżącego zostały ocenione. Brak jest wobec tego podstaw żeby uznać, ze doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak również przepisów proceduralnych wskazywanych w skardze – przy czym jeśli chodzi o art. 68 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony przepis ten w żadnej mierze nie ma zastosowania w sprawie. Skarżący jak już wspomniano został przesłuchany wobec czego trudno przyjąć, że został naruszony art. 86 k.p.a. tym bardziej, ze skarżący nie wskazuje dlaczego powinien być ponownie przesłuchany i na jaką okoliczność a ponieważ czynnie działał w sprawie, nie było przeszkód ażeby kwestię te wyjaśnił. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, ze skarga nie jest zasadna w związku z czym na podstawie art. 151 oddalił ją.