V SA/Wa 1409/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. J., I. O., M. R. - wspólnicy J. s.c. B. J., I. O., M. R. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa; uchyla zaskarżone postanowienie. B. J., I. O., M. R. wspólnicy J. w dniu [...] października 2011 r. wystąpili do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiebiorstw". Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła stronie skarżącej przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 9 ust. 1 pkt 4 w związku z § 7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2008 Nr 139 poz. 883 z późn. zm.). Pismem z dnia [...] marca 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W przedmiotowym piśmie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Do pisma z dnia [...] marca 2012 r. zostało dołączone zaświadczenie lekarskie z dnia [...] marca 2012 r., z którego wynika, że pełnomocnik strony skarżącej w okresie od [...] marca 2012 r. do [...] marca 2012 r. był chory na [...]. Na zaświadczeniu lekarskim znajduje się adnotacja, że pacjent powinien leżeć. Następnie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał postanowienie, którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2008 Nr 139 poz. 883 z późn. zm.): W razie uchybienia terminu wykonania przez wnioskodawcą określonych czynności w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy Agencja, na prośbę wnioskodawcy, przywraca termin wykonania tych czynności, jeżeli wnioskodawca: ← wniósł prośbę w terminie 45 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia; ← jednocześnie z wniesieniem prośby dopełnił czynności, dla której określony był termin; ← uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ podkreślił, że po konsultacji z radcą prawnym M. Oddziału Regionalnego ARiMR pismo beneficjenta z dnia [...] marca 2012 r. zostało uznane za prośbę o przywrócenie terminu, bowiem o charakterze pisma nie może jedynie decydować jego tytuł, lecz przede wszystkim zawarta w nim treść. Ponadto pismo z dnia [...] marca 2012 r. spełnia przesłanki formalne prośby o przywrócenie terminu. Zostało ono, bowiem złożone w ARiMR w terminie 45 dnia od dnia ustania przyczyny, za który należy uznać ostatni dzień zwolnienia lekarskiego. Nadto wraz z prośbą o przywrócenie terminu dokonano czynności, dla której termin był określony. Organ stwierdził, że wydaje się, że beneficjent nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający faktu niezawinionego uchybienia terminowi. Beneficjent odebrał pismo informujące o odmowie przyznania pomocy w dniu [...] lutego 2012 r., zaś pierwszy dzień, w którym uprawniony do reprezentacji spółki wspólnik był chory to [...] marca 2012 r. Zdaniem organu wspólnik mógł dokonać czynności, której terminowi uchybił, przez 9 dni kiedy jeszcze nie był chory. Organ stwierdził, że wydaje się, iż w toku normalnie wykonywanych czynności było to możliwe, a co więcej korzystne dla spółki, bowiem wcześniejsze dokonanie czynności gwarantowało jej szybsze zakończenie sprawy. Dalej organ podkreślił, że sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie wyklucza możliwości terminowego dokonania odpowiednich czynności, w tym sporządzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wspólnik uprawniony do reprezentacji mógł, bowiem (rzecz jasna tylko w okresie, w którym był chory) posłużyć się domownikiem lub którymś z pozostałych wspólników spółki. Prezes ARiMR stwierdził, że oceniając zasadność prośby o przywrócenie terminu należy pamiętać, iż jest to instytucja prawna stosowana wyjątkowo tylko, gdy uchybienie terminowi było niezawinione. Zaś o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego wysiłku. Organ podkreślił, że w opinii radcy prawnego M. Oddziału Regionalnego ARiMR, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał należytej staranności, miał bowiem możliwość terminowego dokonania czynności przed chorobą a w trakcie choroby mógł dokonać właściwych czynności poprzez posłużenie się innymi osobami. Wobec tego prośba o przywrócenie terminu do skutecznego złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie zasługuje na uwzględnienie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem B. J., I. O., M. R. wspólnicy J. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podkreślono, że niedopuszczalne jest uznanie, że w sytuacji niedyspozycji zdrowotnej pełnomocnik zobligowany jest do cedowania swoich obowiązków na inne osoby. Podkreślono również, że ustanowiony 14 dniowy termin na wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa uprawnia stronę do podjęcia czynności w każdym dniu tego terminu, także w ostatnim, a okoliczność, że strona planowała dokonanie czynności np. w ostatnim dniu terminu nie może stanowić podstawy do przyjęcia winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena postępowania, jakie toczyło się w niniejszej sprawie przed Prezesem ARiMR w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, prowadzi do wniosku, że postępowanie to było dotknięte wadami, które musiały prowadzić do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Zgodnie z § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2008 Nr 139 poz. 883 z późn. zm.): W razie uchybienia terminu wykonania przez wnioskodawcę określonych czynności w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy Agencja, na prośbę wnioskodawcy, przywraca termin wykonania tych czynności, jeżeli wnioskodawca: ← wniósł prośbę w terminie 45 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia; ← jednocześnie z wniesieniem prośby dopełnił czynności, dla której określony był termin; ← uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Wskazać przy tym należy, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy wykazane zostanie, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie pismo z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie przyznania pomocy zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...] lutego 2012 r., a zatem czternastodniowy termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał w dniu [...] marca 2012 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wniesione w dniu [...] marca 2012 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Okolicznością mającą przy tym usprawiedliwiać uchybienie terminu była choroba pełnomocnika, która zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem lekarskim trwała od dnia [...] do dnia [...] marca 2012 r. Pierwszy dzień choroby pełnomocnika przypadał zatem w 10 dniu terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, natomiast samo wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2012 r. Odmawiając przywrócenia terminu, organ przede wszystkim podkreślił, że choroba pełnomocnika nie mogła być okolicznością usprawiedliwiającą niedokonanie czynności w terminie, ponadto wskazano, że odwołanie mogło być wniesione w okresie poprzedzającym chorobę pełnomocnika (od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia [...] marca 2012 r.). Oceniając zaprezentowane wyżej stanowisko organu, wskazać należy, że Sąd podziela reprezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym nie każda nagła choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu. Jednakże należy mieć na uwadze, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji przywrócenia terminu musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy strona powołuje się na chorobę, a zatem na okoliczność, która w większości przypadków jednak wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu przez wnioskodawcę. Organ powyższego nie uczynił. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż pełnomocnik od dnia [...] marca 2012 r., był chory na [...] i według wskazań lekarskich powinien leżeć w łóżku. W tych okolicznościach należało uznać, że pełnomocnik strony skarżącej nie miał realnej możliwości podjęcia czynności procesowej, ani wyręczenia się inną osobą. Nie sposób wymagać, by pełnomocnik strony skarżącej przewidując chorobę, zawczasu wniósł wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub zlecił to komuś innemu. Wskazać również należy, że sam fakt występowania w § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, instytucji uprawdopodobnienia nie zwalania organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Oznacza to, że organ administracji rozpoznający przedmiotowy wniosek, mając wątpliwości, co do wiarygodności argumentów wniosku, winien podjąć działania, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnia w terminie określonej czynności procesowej. Pamiętać przy tym należy, iż brak winy, o której mowa w ww. przepisie zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie natomiast jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi zatem do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że nie można poczytać za zawinione działanie strony zwlekanie z dokonaniem czynności procesowej do ostatniego dnia terminu. Nastąpienie zdarzenia uniemożliwiającego zachowanie terminu nawet w ostatnim dniu przed jego upływem musi być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu i nie można czynić stronie zarzutu, że powinna była dokonać czynności wcześniej. Podkreślić należy, że skoro przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w ciągu 14 dni od dnia otrzymania pisma o odmowie przyznania pomocy to upływ terminu następuje z jego ostatnim dniem a zatem jego dochowanie następuje z dokonaniem czynności najpóźniej w tym dniu. W tych okolicznościach fakt choroby pełnomocnika strony skarżącej powinien być oceniony wyłącznie pod względem tego, czy pełnomocnik istotnie miał możliwości ażeby mimo jej wystąpienia wykonać nałożone na niego zobowiązanie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ wydał orzeczenie z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co skutkowało orzeczeniem jak w sentencji wyroku.