V SA/Wa 1409/19

WyrokWSA w Warszawie2020-01-23

Skład orzekający: Jadwiga Smołucha, Bożena Zwolenik, Aleksandra Młyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych wydane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z naruszeniem terminu do rozpatrzenia zażalenia, zgodnie z art. 59 ust. 9 i 10 Prawa przedsiębiorców, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Zaskarżone postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostało wydane z naruszeniem art. 58 ust. 1, art. 50 ust. 1 oraz art. 59 ust. 9 i 10 Prawa przedsiębiorców. Nierozpatrzenie zażalenia w terminie 7 dni od jego wniesienia jest równoznaczne z uchyleniem postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych, co skutkuje upadkiem postanowienia organu I instancji z mocy prawa. Ponadto, organ nie wykazał, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne uzasadniające ponowną kontrolę w zakresie już wcześniej sprawdzonym, a także naruszył prawo przez brak umożliwienia płatnikowi udziału w przesłuchaniach ubezpieczonych.
Stan faktyczny
Skarżący R.S. zaskarżył postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców dotyczących zakazu ponownej kontroli, braku nowych okoliczności faktycznych uzasadniających ponowną kontrolę, naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz uchybienie terminu do rozpatrzenia zażalenia. Kontrole ZUS w latach 2015 i 2018 dotyczyły prawidłowości zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i składek, a nowa kontrola wszczęta w 2019 r. obejmowała podobny zakres.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od Prezesa ZUS na rzecz R.S. kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Asesor sądowy WSA - Aleksandra Młyńska, , po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R.S. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz R.S. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. C.V.S. Przedmiotem skargi R.S.(dalej – "Skarżący", "Strona"), jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej – "Prezes ZUS", "organ") z ... czerwca 2019 r. nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w G. (dalej – "Dyrektor Oddziału ZUS") z ... maja 2019 r. w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 59 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. poz. 646, z późn. zm.) zwanej dalej "Prawo przedsiębiorców" oraz art. 66 ust. 5 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.). Zaskarżone postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z ... maja 2019 r. Dyrektor Oddziału ZUS, na podstawie art. 68 ust.1 pkt 6 oraz art. 92a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej – "u.s.u.s.") w związku z art. 59 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz art. 124 k.p.a. orzekł o kontynuowaniu czynności kontrolnych wobec skarżącego. Rozstrzygnięcie to zapadło na skutek rozpoznania sprzeciwu Skarżącego na czynności kontrolne, w którym zarzucono naruszenie art. 58 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 58 ust. 1 i ust 2 pkt. 8 ustawy Prawo przedsiębiorców przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy po sporządzeniu protokołu kontroli z poprzedniej kontroli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nieznane organowi administracji lub państwowej jednostce organizacyjnej w chwili przeprowadzenia kontroli. Według organu w sprawie wystąpiły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody w związku z przeprowadzoną kontrolą u płatnika składek R. sp. z o.o. sp.k. Kontrola ta wykazała powiązania osobowe pomiędzy firmami R. sp. z o.o. sp.k. i R. S, H., co w ocenie organu mogło wskazywać na konieczność przeprowadzenia ustaleń w zakresie wykonywania pracy na rzecz własnego pracodawcy, w rozumieniu art. 8 ust 2a3 u.s.u.s., w stosunku do osób zgłoszonych do ubezpieczeń przez ww. płatników składek. Niezbędnym było zatem zbadanie zależności jakie zachodzą pomiędzy tymi firmami w kontekście prawidłowości dokonywania zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i prawidłowości wykazywanych podstaw wymiaru składek w dokumentach rozliczeniowych. Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego Prezes ZUS postanowieniem z ... czerwca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z ... maja 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na treść art. 58 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców. Według organu w sprawie wystąpiły istotne, nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody w związku z przeprowadzoną kontrolą u płatnika składek – R. sp. z o.o. sp.k., która wykazała, że płatnik zgłaszał ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych jako pracowników, którzy równolegle posiadali inny tytuł do ubezpieczeń jako zleceniobiorcy u płatnika składek - H. Prezes ZUS wyjaśnił, że w trakcie kontroli przeprowadzonej u H. w 2015 r., w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń i prawidłowości obliczania składek na te ubezpieczenia, kontrolą objęto okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2013 r., a wytypowane do kontroli osoby wymieniono w protokole kontroli z 17 lutego 2015 r. Z kolei w trakcie kontroli przeprowadzonej w 2018 r., w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń i prawidłowości obliczania składek na te ubezpieczenia, kontrolą objęto okres od grudnia 2017 r. do lutego 2018 r., a do kontroli wytypowano inne osoby (wymienione w protokole kontroli z 27 kwietnia 2018 r.). Organ wskazał, że ograniczenie liczby osób w kontroli z 2015 r. i w kontroli z 2018 r. było wynikiem ograniczenia czasu trwania kontroli określonego w przepisach ustawy Prawo przedsiębiorców oraz obowiązującej wówczas ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zaś twierdzenie, że kontrole (w danym zakresie) w 2015 r. oraz 2018 r. dotyczyły wszystkich zatrudnionych przez płatnika składek osób, jest nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 50 ust. 1 Prawo przedsiębiorców w związku z art. 92a u.s.u.s. oraz art. 8-10 k.p.a., polegającego na odmowie informowania i dopuszczenia płatnika składek do udziału w przesłuchaniu ubezpieczonych, Prezes ZUS wskazał, że w sprawie nie były przeprowadzane czynności polegające na przesłuchaniu osób w charakterze ubezpieczonych zatem nie ma podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 50 ust. 1 Prawo przedsiębiorców. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie Prezesa ZUS z ... czerwca 2019 r. Skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów: art. 58 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 92a u.s.u.s. - w związku z uznaniem, że nie zaistniały przesłanki do zaniechania czynności kontrolnych wobec płatnika za okresy objęte kontrolami przeprowadzonymi w latach 2015 i 2018; art. 58 ust. 2 pkt. 8 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 92a u.s.u.s. - w związku z uznaniem, że zaistniały wskazane w tym przepisie przesłanki uzasadniające przeprowadzenie czynności kontrolnych za okresy objęte uprzednio zakończonymi kontrolami; art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 92a u.s.u.s. oraz art. 89 ust. 4 u.s.u.s. - poprzez odmowę informowania i dopuszczenia płatnika do udziału w przesłuchaniach byłych pracowników/zleceniobiorców płatnika i prowadzenie czynności kontrolnych z naruszeniem obowiązku należytego i wyczerpującego informowania płatnika o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, co skutkuje naruszeniem obowiązku zapewnienia płatnikowi czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu oraz obowiązku działania w sposób pogłębiający zaufanie do organu. Skarżący podniósł, że przedmiotem kontroli wszczętej 14 maja 2019 r. jest m.in. prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązanych jest Zakład, oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w świetle art. 8 ust. 2a u.s.u.s. Skarżący zarzucił, że w 2015 r. oraz w 2018 r. ZUS przeprowadzał już kontrole, w toku których weryfikowano prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz czy wszystkie osoby zatrudnione przez kontrolowanego, które podlegały obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym zostały prawidłowo zgłoszone do ubezpieczeń społecznych, czy posiadały tytuł ubezpieczenia uprawniający do zgłoszenia jak również czy zostały prawidłowo wykazane składki na ubezpieczenie społeczne, w tym za osoby wykonujące pracę na rzecz własnego pracodawcy w rozumieniu art. 8 ust. 2a u.s.u.s. Skarżący podniósł, że w toku kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości, wobec czego nie ma podstaw do przeprowadzania ponownej weryfikacji w tym samym zakresie. Według Skarżącego nie została spełniona przesłanka z art. 58 ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców bowiem nie zaistniały nowe okoliczności nieznane na etapie prowadzenia wcześniejszych kontroli. Skarżący wyjaśnił, że powiązane osobowe pomiędzy Skarżącym i H. sp. z o.o. sp.k. istnieje nieprzerwanie od momentu powstania tej spółki, gdyż płatnik jest jej wspólnikiem i prezesem zarządu jej komplementariusza. Dane na temat spółki są ogólnodostępne w wyszukiwarce KRS i każdy może ustalić kto jest z nią powiązany. Nie było także przeciwwskazań, aby informację w tym zakresie inspektor ZUS uzyskał od płatnika. W konsekwencji niezasadne jest twierdzenie Prezesa ZUS, że inspektor kontroli ZUS nie posiadał takiej wiedzy. W ocenie Skarżącego nie ma również znaczenia przywoływana w zaskarżonym postanowieniu okoliczność, że przeprowadzone kontrole obejmowały tylko wybranych pracowników, ponieważ to ZUS decyduje w jakim zakresie będzie przeprowadzał weryfikację - nie było zatem żadnych przeciwwskazań, aby w toku ww. kontroli przeprowadzić analizę obejmującą wszystkie aspekty współpracy (w tym m.in. dotyczące ewentualnych naruszeń art. 8 ust. 2a u.s.u.s.) wobec wszystkich pracowników i zleceniobiorców płatnika. Skarżący wskazał, że ZUS ma pełną wiedzę w zakresie zgłoszeń poszczególnych osób do ubezpieczeń (m.in. jako pracowników i/lub zleceniobiorców). Jeżeli zatem w okresach objętych ww. kontrolami dochodziło do sytuacji, że dana osoba podlegała ubezpieczeniu z innych niż umowa o pracę tytułów - to kontrolujący mając dostęp do danych ZUS i płatnika mógł dokonać pełnej weryfikacji z uwzględnieniem art. 8 ust. 2a u.s.u.s. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 5 września 2019 r. Skarżący zrzucił wydanie zaskarżonego postanowienia z uchybieniem terminu wskazanego w art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców. Wskazał, że zażalenie na postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych zostało nadane 27 maja 2019 r. i doręczone Dyrektorowi Oddziału ZUS 29 maja 2019 r., a zaskarżone postanowienie wydano po upływie siedmiodniowego terminu, ... czerwca 2019 r. Skarżący poniósł, że zgodnie z art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców nierozpatrzenie zażalenia w terminie, o którym mowa w ust. 9, jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Wobec tego zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 59 ust. 9 pkt 1 oraz art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców. W piśmie procesowym z 11 września 2019 r. organ wyjaśnił, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców, zaczyna bieg w dacie wpływu zażalenia do organu odwoławczego. Podkreślono, że w rozpoznawanej sprawie zażalenie wpłynęło do organu odwoławczego 4 czerwca 2019 r., zaś zaskarżone postanowienie wydano ... czerwca 2019 r., a zatem w terminie 7 dni od dnia wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie według powyższych kryteriów sąd uznał, że narusza ono prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jako że zostało ono wydane z naruszeniem art. 58 ust. 1, art. 50 ust. 1 i art. 59 ust. 9 zdanie drugie ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Art. 58 ust. 1 Prawa przedsiębiorców wprowadza zakaz przeprowadzania ponownej kontroli przez ten sam organ, w przypadku, gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio zakończoną kontrolą. Celem tego przepisu jest ochrona przedsiębiorcy przed wielokrotną kontrolą prowadzoną przez ten sam organ, w tym samym zakresie merytorycznym objętym uprzednio zakończoną kontrolą. W rozpoznawanej sprawie w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli z 29.04.2019 r. określono następujący zakres przedmiotowy kontroli: "Prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w świetle art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych", a w wezwaniu do uzupełnienia dokumentów z 17.05.2019 r. Skarżący został zobowiązany do przedstawienia dokumentów za lata 2012 – 2018. Z akt sprawy wynika, że zakres przedmiotowy kontroli przeprowadzonych przez ZUS u Skarżącego na podstawie upoważnień z 7.03.2018 r. i 26.01.2015 r. obejmował również prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, przy czym z protokołów kontroli wynika, że kontrola przeprowadzona w 2015 r. obejmowała okres styczeń 2011 r. – grudzień 2013 r., a kontrola w 2018 r. obejmowała okres listopad 2017 r. - luty 2018 r. Analiza wskazanych wyżej upoważnień i protokołów kontroli prowadzi do wniosku, że zakres przedmiotowy kontroli, której dotyczy skarga obejmuje również materię, która była już przedmiotem dwóch uprzednio zakończonych kontroli. Organ uzasadnia konieczność przeprowadzenia ponownych kontroli w tym samym zakresie pojawieniem się nowych okoliczności faktycznych w postaci powiązań osobowych między płatnikami składek – Skarżącym i H. sp. z o.o. sp. k., ujawnionych w wyniku kontroli przeprowadzonej w tej spółce w 2019 r. W myśl art. 58 ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców zakaz ponownej kontroli przez ten sam organ nie znajdzie zastosowania w sytuacji, gdy po sporządzeniu protokołu kontroli z poprzedniej kontroli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nieznane organowi administracji lub państwowej jednostce organizacyjnej w chwili przeprowadzenia kontroli, w tym wskazujące na wystąpienie nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174, z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie nie zaistniała określona art. 58 ust. 2 pkt 8 w Prawa przedsiębiorców przesłanka wyłączająca zakaz ponownej kontroli. Z treści protokołu kontroli ZUS z 27.04.2018 r. wynika bowiem, że organ miał informacje o powiązaniach osobowych pomiędzy Skarżącym i H. sp. z o.o. sp. k. już w trakcie kontroli przeprowadzanej u Skarżącego w 2018 r. W powołanym wyżej protokole inspektor kontroli ZUS ustalił, że Skarżący - "Płatnik składek, z dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej wyodrębnił trzy spółki prawa handlowego wg. wykonywanych zadań tj.: S. Sp. z o.o. Sp. K. – naprawy i szlifowanie odlewów, R. Sp. z o.o. Sp. K. – specjalistyczne oprzyrządowanie, H. Sp. z o.o. Sp. K. – wykonywanie wyrobów finalnych. Do powołanych podmiotów gospodarczych płatnik składek przekazał zadania produkcyjne oraz pracowników." Z treści powołanego protokołu kontroli wynikają ponadto ustalenia inspektora kontroli ZUS, że Skarżący – płatnik składek nie zlikwidował dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej i nie przekazał do nowopowstałych podmiotów nieruchomości i maszyn, tylko wynajął im części lokali biurowych oraz części hal produkcyjnych. Należy również zwrócić uwagę, że z treści protokołu kontroli przeprowadzonej u H sp. z o.o. sp. k. z 27.02.2019 r. wynika, że trzy spółki prawa handlowego, do których Skarżący w 2017 r. przeniósł część prowadzonej działalności gospodarczej, powstały w listopadzie – grudniu 2017 r., natomiast kontrolą, której dotyczy skarga, objęto okres od 2012 r., kiedy nie istniały jeszcze powiązania osobowe pomiędzy Skarżącym i H. sp. z o.o. sp. k., na które powołuje się organ jako nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 58 ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców. Uzasadniony jest również zarzut uchybienia przepisom postępowania poprzez brak umożliwienia Skarżącemu - płatnikowi składek (lub osoby przez niego upoważnionej) uczestnictwa w czynnościach kontrolnych polegających na przesłuchiwaniu osób (ubezpieczonych, świadków) w toku postępowania kontrolnego. Zgodnie z art. 89 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek powinien być zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin, w sposób umożliwiający mu udział w przeprowadzaniu tego dowodu, nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. W rozpoznawanej sprawie organ odmawiał informowania Skarżącego o przeprowadzaniu dowodu z przesłuchania osób w charakterze ubezpieczonego. ZUS argumentując prawidłowość swoich czynności podnosi, że cytowany wyżej przepis wymaga powiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin, zaś wzywane osoby były wzywane w charakterze ubezpieczonych. Nie jest to jednak stanowisko trafne. Na tle podobnego zapisu art. 79 § 1 k.p.a nie budzi wątpliwości orzecznictwa i doktryny pogląd, po raz pierwszy wyrażony w wyroku NSA w Krakowie z 22.01.1996 r., SA/Kr 1851/95 ( publ. PG 1996/5, s. 23 ) , iż strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania innej strony. Jak wspomniano, pogląd ten jest w orzecznictwie i doktrynie powszechnie akceptowany. W ocenie sądu winien on znaleźć również zastosowanie w sprawie niniejszej. Zeznania osób wezwanych w charakterze ubezpieczonych (w sensie materialnym stron w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego) mają bezpośrednie znaczenie dla sfery praw i obowiązków Skarżącego, który jest stroną zawartej umowy z ubezpieczonymi. Musi więc on mieć prawo do czynnego uczestnictwa w przesłuchaniu i zadawania pytań. Na tle stosowania art. 79 k.p.a. wykształciło się bogate orzecznictwo wskazujące na podstawowe znaczenie umożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Należy też podkreślić, że art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców statuuje ogólną zasadę, iż czynności kontrolne wykonuje się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej. Mając na uwadze treść tego przepisu należy interpretować art. 79 ust. 5 u.s.u.s. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 92a do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, co oznacza, że stosuje się bez żadnych szczególnych modyfikacji czy wyłączeń. Doszło również do naruszenia art. 59 ust. 10 Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców, właściwy organ rozpatruje zażalenie na postanowienie, o którym mowa w ust. 7 pkt 2 ( czyli o kontynuowaniu czynności kontrolnych), w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia oraz wydaje postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia albo o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. W myśl art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców nierozpatrzenie zażalenia w terminie, o którym mowa w ust. 9, jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Art. 59 ust. 16 Prawa przedsiębiorców stanowi, że do postępowań, o których mowa w ust. 6, 7 i 9, w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższych regulacji, w sprawie ma zastosowanie art. 129 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., co oznacza, że zażalenie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie. Wskazany w art. 59 ust. 9 Prawo przedsiębiorców siedmiodniowy termin rozpatrzenia przez właściwy organ zażalenia liczony jest od terminu jego wniesienia, rozumianego zgodnie z przepisami k.p.a. Należy przy tym jednak uwzględnić, że z uwagi na skutki uchybienia terminu określone w art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców, właściwy organ musi mieć rzeczywistą, a nie tylko hipotetyczną możliwość rozpoznania zażalenia. Dlatego początek biegu termiu, o którym mowa w art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców, należy liczyć od daty wpływu zażalenia do organu, który wydał zaskarżone postanowienie i który może je uwzględnić w trybie samokontroli na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., a w przypadku gdy tego nie zrobi ma obowiązek przekazać je do właściwego organu odwoławczego zgodnie z art. 133 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. W ocenie sądu nieprawidłowe jest interpretowanie przepisu art. 59 ust. 9 w taki sposób, że termin ten miałby być liczony od daty wpływu zażalenia do organu odwoławczego, gdyż taki zabieg interpretacyjny stałby w sprzeczności z wykładnią celowościową tej regulacji. Art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców ma bowiem zapewnić kontrolowanemu przedsiębiorcy szybkie rozpoznanie wniesionego zażalenia. Sprawne przekazanie zażalenia właściwemu organowi odwoławczemu przez organ, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie umożliwiającym rozpatrzenie zażalenia, nie powinno przy tym nastręczać trudności w dobie informatyzacji administracji publicznej i pocztowego operatora wyznaczonego. W rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył zażalenie za pośrednictwem Oddziału ZUS zgodnie z pouczeniem wskazanym w postanowieniu o kontynowaniu czynności kontrolnych. Zażalenie wpłynęło do Oddziału ZUS 29 maja 2019 r. Rozpatrując zażalenie 11 czerwca 2019 r. (po upływie wynikającego z art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców siedmiodniowego terminu) i w takiej sytuacji utrzymując w mocy postanowienie o kontynuacji czynności kontrolnych, Prezes ZUS działał z naruszeniem art. 59 ust. 9 i ust. 10 Prawa przedsiębiorców. Ponieważ Prezes ZUS nie rozpoznał zażalenia w terminie 7 dni od jego wniesienia, postanowienie organu I instancji o kontynuacji czynności kontrolnych z mocy prawa upadło. Tym samym sprzeczne z prawem jest postanowienie Prezesa ZUS utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie o kontynuacji czynności kontrolnych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie radcy prawnego - 480 zł i opłata od pełnomocnictwa - 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło