V SA/Wa 1418/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr), Protokolant - Daniel Zdzieszyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2010 r. sprawa ze skargi Przedsiębiorstwa Wyrobów [...] "O." S.A. w B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu wnioskowania o nienależną refundację wywozową; - oddala skargę - U Z A S A D A N I E N I E Przedmiotem skargi wniesionej przez P." [...]" S.A. z siedzibą w B. (zwanego dalej: Skarżącym) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2009 r. nr [...]. Zaskarżonym orzeczeniem Minister Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanego dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] maja 2009 r. o odmowie wypłaty refundacji wywozowej do wniosku WPR1 o nr [...] z [...] maja 2006 r. oraz nałożeniu na Skarżącego kary w kwocie [...] zł tytułem wnioskowania o nienależną refundację wywozową dla towaru o kodzie CN 1704 90 75. Minister Rolnictwa w uzasadnieniu decyzji wskazał, że [...] maja 2006 r. wpłynął do Agencji Rynku Rolnego (ARR) wniosek Skarżącego o wypłatę refundacji wywozowej z [...] maja 2006 r. Następnie [...] czerwca 2006 r. wpłynęła do ARR karta kontrolna T5, odnosząca się do zgłoszenia wywozowego nr [...] wniosku o refundację z [...] maja 2006 r. Minister Rolnictwa wyjaśnił, że karta kontrolna T5 powinna zostać przekazana do ARR bezpośrednio przez właściwy urząd celny wyjścia towaru poza obszar UE. Weryfikacja przekazanej przez Skarżącego dokumentacji wykazała, że karta kontrolna T5 zawiera nieprawidłową datę na pieczęci w sekcji J dotyczącej potwierdzenia karty przez urząd celny wyjścia. W wyniku informacji uzyskanych od Służb Celnych [...] organ ustalił, że karta kontrolna T5 nie odpowiada karcie kontrolnej T5 zarejestrowanej pod numerem podanym w sekcji J, a pieczęć widniejąca na kopii kontrolnej ma widoczne znaki zafałszowania i nie jest używana w punkcie kontroli celnej w [...]. W konsekwencji niemożliwie jest potwierdzenie faktu wyeksportowania towaru. Skarżący – w odpowiedzi na pismo organu dotyczące przedstawienia obiegu dokumentów T5 związanych ze sprawą – poinformował, że nie są mu znane okoliczności realizacji operacji wywozowej poza obszar UE do przedmiotowego zgłoszenia i że karta kontrolna T5 przesłana mu została bez jego wiedzy, poza procedurą. W związku z powyższymi wątpliwościami ARR [...] maja 2008 r. skierowała do Prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełniania na szkodę ARR przestępstwa z art. 270 k.k. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie sfałszowania dokumentów w postaci kart kontrolnych w celu wyłudzenia refundacji wywozowych z ARR, Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] postanowieniem z [...] lutego 2009 r. sygn. [...] umorzył dochodzenie wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. W trakcie postępowania ustalono, że doszło do przestępstwa z art. 270 §1 k.k., polegającego na sfałszowaniu karty kontrolnej T5 w polu J, jednak nie było możliwe ustalenie i wykrycie sprawcy tego czynu. W związku z powyższymi ustaleniami Prezes ARR wydał decyzję z [...] maja 2009 r. odmawiającą wypłaty refundacji wywozowej oraz nakładającą na Skarżącego karę pieniężną tytułem wnioskowania o nienależną refundację wywozową. Ministra Rolnictwa ww. decyzję uznał za zgodną z prawem i wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 102 z 17 kwietnia 1999 r., str. 11, ze zm.; zwane dalej: rozporządzeniem Komisji Nr 800/1999). Oryginał karty kontrolnej T5 jest dokumentem, który posiada między innymi datę i miejsce zgłoszenia towaru do procedury celnej wywozu oraz datę i miejsce wyprowadzenia towaru z obszaru celnego Wspólnoty. Na podstawie zapisów w nim zawartych agencja płatnicza weryfikuje spełnienie przez przedsiębiorcę wymogu wyprowadzenia towaru z obszaru Wspólnoty w terminie 60 dni od daty przyjęcia zgłoszenia wywozowego. Oryginał karty kontrolnej T5 zawiera także informacje dotyczące kontroli podmiany towarów objętych procedurą celną wywozu przeprowadzonej przez urząd celny wyprowadzenia. Kontrola ta ma na celu sprawdzenie, czy towary odpowiadają danym zawartym w dokumentach towarzyszących przesyłce wywozowej od urzędu celnego wyprowadzenia. Do przedłożenia karty kontrolnej T5 w miejscu przekraczania granicy zobowiązany jest kierowca wywożący towar poza granice UE. Urząd celny przesyła natomiast kartę kontrolną bezpośrednio do ARR. W żadnym wypadku karty T5 nie powinny być wysyłane bezpośrednio do ARR przez przedsiębiorcę wiozącego towar. Minister Rolnictwa wskazał, że w myśl art. 49 rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 – w celu uzyskania refundacji wywozowej przedsiębiorca zobowiązany jest przedstawić m.in. wniosek o wypłatę refundacji wywozowej WPR1 wraz z kartą kontrolną T5 potwierdzającą wyprowadzenie towaru poza obszar celny UE. Brak autentycznej karty kontrolnej T5 w przedmiotowej sprawie stanowi brak przesłanki do wypłaty refundacji do wniosku WPR1 nr [...]. Minister Rolnictwa odnosząc się do zarzuty Skarżącego o niesłuszności nałożenia kary wskazał, że zgodnie z pkt 64 preambuły rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 stosowanie sankcji jest uniezależnione od subiektywnego aspektu winy, a stosowane środki są konieczne i muszą być współmierne, dostatecznie zniechęcające i jednolite we wszystkich państwach członkowskich. Zgodnie z pkt 67 preambuły ww. rozporządzenia, eksporter powinien być odpowiedzialny w szczególności za działania stron trzecich, które mogłyby umożliwić nienależne otrzymanie dokumentów koniecznych do wypłaty refundacji. Ponadto Minister Rolnictwa wyjaśnił, że w myśl art. 52 ust. 4 ww. rozporządzenia – działania strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji przepisywane są beneficjentowi. Konkludując Minister Rolnictwa stwierdził, iż w toku postępowania karnego bezspornie ustalono, iż przedłożona w ARR kareta kontrolna T5 została sfałszowana w części J, wobec czego zgodnie z art. 51 ust. 3 rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 odstąpienie przez organy od nałożenia kary było niemożliwe. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa z [...] ipca 2009 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji prezesa Agencji Rynku Rolnego w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa wspólnotowego tj. rozporządzenia Komisji Nr 800/1999. W uzasadnieniu skargi Skarżący zarzucił, iż Minister Rolnictwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do przyczyn zastosowania w omawianej sytuacji kary, powołując się jedynie ogólnikowo na art. 52 ust. 4 oraz pkt 64 i 67 preambuły rozporządzania Komisji Nr 800/1999, a także na art. 51 ust. 3 określający warunki odstąpienia przez Prezesa ARR od nałożenia kary. Skarżący wywiódł, że dyspozycja art. 51 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 dotyczy sytuacji, gdy organ stwierdzi, że podmiot ubiegający się o refundację wywozową złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej i wówczas refundacja należna w przypadku danego wywozu jest refundacją stosowaną do produktów faktycznie wywiezionych, zmniejszoną o kwotę odpowiadającą połowie różnicy pomiędzy refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną do wywozu faktycznie dokonanego. Zdaniem Skarżącego powyższe dowodzi, iż przepis art. 51 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia nie dotyczy rozpatrywanego stanu faktycznego, bowiem Skarżący nie otrzymał żadnej kwoty refundacji, którą można by zmniejszyć. Skarżący zarzucił także, iż zastosowana wobec niego sankcja jest całkowicie niewspółmierna, skoro nie z własnej winy został pozbawiony refundacji pomimo spełnienia ze swej strony wszystkich wymagań. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje ustalenia faktyczne oraz prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wyłącznie zasadność nałożenia na Skarżące przedsiębiorstwo kary z tytułu wnioskowania o nienależną refundację. Przede wszystkim wskazać należy, że decydujące znaczenie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji odgrywały postanowienia rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 102 z 17 kwietnia 1999 r., str. 11 ze zm.). W Tytule IV "Procedura wypłaty refundacji", rozdziale 2 wskazanego rozporządzenia Komisji (WE) uregulowano zasady orzekania o karze i zwrocie kwot nienależnie wypłaconych. Zgodnie z brzmieniem art. 51 ust. 1 tego rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia, że w celu przyznania refundacji wywozowej eksporter złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej, refundacja należna w przypadku danego wywozu jest refundacją stosowaną do produktów faktycznie wywiezionych, zmniejszoną o kwotę odpowiadającą: a) połowie różnicy między refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną do wywozu faktycznie dokonanego; b) podwójnej różnicy między refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną, w przypadku gdy eksporter umyślnie dostarczył fałszywych informacji. W opinii Skarżącego przepis art. 51 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia został błędnie zastosowany przez organy, ponieważ nie dotyczy rozpatrywanego stanu faktycznego, bowiem Skarżący nie otrzymał żadnej kwoty refundacji, którą można by zmniejszyć. Powyższa interpretacja Skarżącego jest błędna, co potwierdza wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z [...] kwietnia 2006 r. w sprawie [...] przeciwko [...] (LexPolonica nr [...]) w którym to – w pkt 27-31 – zawarto wykładnię dotyczącą stosowania art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 800/1999. Zgodnie z powyższym wyrokiem Trybunału sformułowanie "eksporter złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej" należy interpretować w ten sposób, że przyjmuje się, iż eksporter złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej nie tylko w przypadku, gdy taka nieuzasadniona różnica wynika z podanych przez niego informacji, ale również gdy okaże się, że refundacja mu nie przysługuje, to jest gdy kwota refundacji wynosi zero. Trybunał podkreślił, że podstawowe znaczenie dla oceny zakresu stosowania art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 ma cel tego rozporządzenia określony w pkt 63 preambuły, zgodnie z którym przepisy art. 51 ust. 1 mają na celu zwalczanie nieprawidłowości, w szczególności oszustwa na szkodę budżetu wspólnotowego, a sankcje (kary) mają skłonić eksporterów do przestrzegania reguł wspólnotowych. Przy czym przepisy dotyczące kary mają skłonić eksporterów do przestrzegania reguł wspólnotowych w ogóle, a nie tylko ich części lub tylko szczególnych przepisów. Kary, które powinny zostać nałożone w wyniku niezawinionego zachowania lub umyślnego działania eksportera określone są łącznie w art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 800/1999. Oznacza to, że każde niezachowanie wymogów prawa wspólnotowego dotyczącego refundacji wywozowych określonych w tym rozporządzeniu, jak również w rozporządzeniach sektorowych pociąga za sobą zastosowanie art. 51 rozporządzenia Nr 800/1999. Ponadto interpretując ten przepis należało uwzględnić także pkt 64 preambuły rozporządzenia Komisji Nr 800/1999, który stanowi, że w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu refundacji wywozowych sankcje należy stosować bez względu na subiektywny aspekt winy. I dalej: środki te są konieczne i muszą być współmierne, dostatecznie zniechęcające i jednolicie stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż w sprawie nie ma żadnych wątpliwości co do konieczności obciążenia Skarżącego karą. Zastosowanie tej sankcji jest bowiem konsekwencją poczynionych w sprawie ustaleń wskazujących na to, że wnioskowano o nienależną refundację. Podkreślić wypada, że orzekając w tym zakresie (tj. co do kary), organy administracji wzięły pod uwagę to, że wina Skarżącego nie była umyślna. Jednakże brak umyślności w działaniu Skarżącego mógł wpłynąć jedynie na wymiar kary, nie mógł jednak spowodować całkowitego odstąpienia od jej wymierzenia. Dlatego też, Prezes ARR orzekając w I instancji, nałożył na Skarżącego karę w wysokości 50% między refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną – zgodnie z art. 51 ust. 1 lit. a. W innym przypadku kara ta mogłaby wynosić podwójną różnicę między refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną, o czym stanowi art. 51 ust. 1 lit. b. Sąd zwraca uwagę, że jedyne przypadki w jakich organ mógłby odstąpić od wymierzenia kary zostały wymienione w ust. 3 art. 51 rozporządzenia Komisji Nr 800/1999. Zgodnie z tym przepisem kary przewidzianej w ust. 1 lit. a nie stosuje się: a) w przypadku siły wyższej; b) w przypadkach wyjątkowych, jeżeli eksporter po stwierdzeniu, że wnioskowana refundacja jest nadmierna, niezwłocznie powiadamia o tym właściwe władze z własnej inicjatywy i w formie pisemnej, chyba że właściwe władze powiadomiły eksportera o zamiarze zbadania jego wniosku lub eksporter dowiedział się o tym zamiarze, lub właściwe władze wcześniej ustaliły, że wnioskowana refundacja jest nieprawidłowa; c) w przypadku oczywistego błędu co do wnioskowanej refundacji, rozpoznanego przez właściwe władze; d) w przypadku gdy refundacja, o którą się występuje, jest zgodna z rozporządzeniem (WE) nr 1222/94, w szczególności z jego art. 3 ust. 2, i jest obliczona na podstawie średnich ilości używanych w ustalonym okresie; e) w przypadkach dostosowania wagi, o ile różnica w wadze spowodowana jest zastosowaniem innej metody ważenia. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie żaden z wyżej wymienionych przypadków nie zachodził, zastosowanie wobec Skarżącego kary przewidzianej w art. 51 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 było zasadne i prawidłowe. Sąd odnosząc się do zarzutu skargi, że Skarżący bez własnej winy został pozbawiony refundacji, pomimo spełnienia ze swej strony wszystkich wymagań, zwraca uwagę, iż w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu refundacji wywozowych w pkt 67 preambuły rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 przyjęto zasadę, że to eksporter powinien być odpowiedzialny w szczególności za działania stron trzecich, które mogłyby umożliwić nienależne otrzymanie dokumentów koniecznych dla wypłaty refundacji. Postanowienia pkt 67 preambuły znajdują odzwierciedlenie w art. 52 ust. 4 omawianego rozporządzenia, w którym zapisano, iż działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji (...), przypisywane są beneficjentowi. Z powyższego wynika więc, iż to eksporter jako osoba wnioskująca o wypłatę refundacji ponosi odpowiedzialność za skutki nieprawidłowości związanych z wnioskowaną refundacją. Z wymienionych powodów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)., Sąd skargę oddalił.