V SA/Wa 1421/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania doraźnej pomocy pieniężnej. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. K. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Wnioskiem z dnia 20 lutego 2008 r. H. C. wystąpiła do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji tego organu. W uzasadnieniu wniosku wskazała na wysokie koszty leczenia, konieczność zakupu leków, odzieży i obuwia. W kolejnym piśmie z dnia 3 marca 2008 r. wnioskodawczyni wymieniła potrzebę zakupu aparatu słuchowego oraz urządzenia do masażu kończyn dolnych, nie przedstawiając jednocześnie dokumentów medycznych potwierdzających potrzebę zaopatrzenia w wymienione sprzęty oraz faktur VAT lub Pro Forma określających ich koszty. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych – stosownie do treści art. 104 §1 i art. 107 §4 k.p.a. w zw. z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.) – przyznał H. C. doraźną pomoc pieniężną w kwocie 600 zł. W efekcie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2008 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Następnie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1725/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję z dnia [...] maja 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w szczególności, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaniechał powiadomienia strony, stosownie do treści art. 10 §1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji. W ocenie Sądu organ nie poczynił też żadnych ustaleń odnoszących się do sytuacji materialnej skarżącej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję własna tegoż organu z dnia [...] marca 2008 r. o przyznaniu H. C. doraźnej pomocy pieniężnej w kwocie 600 zł. W uzasadnieniu ww. decyzji organ podniósł w szczególności, że pismem z dnia 12 marca 2009 r. zwrócił się do strony o udzielenie informacji czy dokonała ona planowanego zakupu aparatu słuchowego oraz o nadesłanie faktury VAT za ten aparat i faktur VAT za zakupione lekarstwa. W odpowiedzi H. C. nadesłała fakturę Pro Forma z dnia 24 marca 2009 r. wyceniającą koszt zakupu aparatu słuchowego na kwotę 3150 zt, faktury VAT ze stycznia, lutego i marca 2009 r za zakupione lekarstwa na łączną kwotę 626,18 zł oraz fakturę VAT z dnia 20 marca 2009 roku za zużycie energii elektrycznej (za okres dwóch miesięcy) na kwotę 88.05 zł. Pismem z dnia 8 maja 2009 r. organ pouczył stronę, iż stosownie do art.10 § 1 k.p.a. przysługuje jej prawo udziału w każdym stadium postępowania oraz wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów, a także zwrócił się z prośbą o złożenie ewentualnych wyjaśnień i nowych okoliczności w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Następnie organ powołał sie na opinię Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 3 grudnia 2007 r., zgodnie z którą strona zamieszkuje z byłym mężem, jednak prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, jej dochód stanowi świadczenie emerytalne wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1003,10 zł miesięcznie (przed waloryzacją świadczeń emerytalno - rentowych z dnia 1 marca 2008 roku). W opinii MOPS wskazano również, że H. C. jest przewlekle chora i posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, a jej wydatki na leczenie i opłaty związane z eksploatacją mieszkania kształtują się na poziomie ok. 542 zł miesięcznie. Dalej organ zauważył, że może udzielić pomocy pieniężnej na dofinansowanie kosztów zakupu wyłącznie niezbędnego w funkcjonowaniu osoby niepełnosprawnej sprzętu pomocniczego, a aparat do światłoterapii – o którym strona wspomina we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – nie jest takim urządzeniem (nie figuruje w wykazie przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych refundowanych przez NFZ). Ponadto strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków przekraczających jej możliwości finansowe, a na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz z dnia [...] listopada 2008 r. otrzymała pomoc pieniężną w ponadstandardowej kwocie 1600 zł na zakup aparatu słuchowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił również, że dysponuje ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc socjalną. Budżet ten na rok 2008 wynosił 11 000 000 zł, a w bieżącym roku 2009 wysokość tych środków nie uległa zmianie. Z uwagi na to nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wszystkich wniosków i udzielenie każdemu wnioskodawcy pomocy zgodnie z oczekiwaniami. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, iż zdaje sobie sprawę z tego, że środki będące w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych są ograniczone, jednakże w szczególnych sytuacjach pomoc powinna być przyznana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w oparciu o powyższe regulacje Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej z dnia 20 lutego 2008 r. uzupełnionego pismem z dnia 3 marca 2008 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej ze środków budżetowych, będących w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach w szczególnie uzasadnionych przypadkach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na wniosek kombatanta, innej osoby uprawnionej lub osoby, o której mowa w ust. 2a, może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 5. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 5 uzależnia udzielenie pomocy doraźnej lub okresowej dla kombatantów od spełnienia kryterium dochodowego, może być ona zatem przyznana wyłącznie osobom, które nie osiągają pułapu dochodów przewidzianego w rozporządzeniu. Z kolei pomoc udzielana na podstawie ust. 6 przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zostać przyznana, w innych, szczególnie uzasadnionych przypadkach, mimo przekroczenia przez wnioskodawcę pułapu dochodowego przewidzianego w rozporządzeniu. Przepis art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach oparty jest na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" - świadczy o tym użycie przez prawodawcę zwrotu "W szczególnie uzasadnionych przypadkach Kierownik Urzędu (...) może przyznać pomoc pieniężną", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących przyznania pomocy przysługuje każdorazowo organowi rozpoznającemu sprawę. Podkreślić jednak należy, że uznaniowy charakter decyzji nie oznacza dowolności, nie zwalnia zatem organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach. Organ prowadząc postępowanie w wyniku, którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Jednocześnie kierując się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 k.p.a., powinien uwzględniać interes ogólny i słuszny interes strony. W ocenie Sądu organ orzekający w niniejszej sprawie z powyższych obowiązków wywiązał się należycie i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ uwzględnił trudną – zdrowotną i ogólnie, życiową, indywidualną sytuację wnioskodawczyni oraz biorąc pod uwagę interes ogólny, uwzględnił wielkość budżetu, jakim dysponuje na potrzeby pomocy doraźnej oraz ilość i zakres wniosków zgłaszanych również przez innych potrzebujących. W zakresie słusznego interesu H. C. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustalił i wziął pod uwagę, że wnioskodawczyni jest osobą w znacznym stopniu niepełnosprawną, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1003,10 zł netto miesięcznie, a jej wydatki na leczenie i opłaty związane z eksploatacją mieszkania kształtują się na poziomie ok. 542 zł miesięcznie. Organ uwzględnił również opinię Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 3 grudnia 2007 r oraz wyjaśnienia skarżącej zawarte w piśmie z dnia 24 marca 2009 r. Podkreślił, że przyznana na mocy decyzji wydanej w sprawie niniejszej kwota pomocy 600 zł jest adekwatna do możliwości finansowych organu oraz uwzględnia sytuację, iż skarżąca ponownie otrzymała pomoc pieniężną w ponadstandardowej kwocie 1600 zł na zakup aparatu słuchowego (decyzja z dnia [...] styczna 2009 r.). Z kolei, biorąc pod uwagę interes ogólny, Kierownik Urzędu wskazał, iż jego budżet na pomoc socjalną w 2008 r. wynosił 11 000 000 zł, do 31 grudnia 2008 r. wydano 26 095 decyzji, wyczerpując w całości kwotę przeznaczoną na tę formę pomocy, przeciętna (statystycznie) kwota pomocy na jedną decyzję wyniosła niespełna 422 zł. Takim samym budżetem na pomoc doraźną Kierownik Urzędu dysponował w 2009 r. W odpowiedzi na skargę organ wskazał dodatkowo, że budżet na pomoc doraźną w roku bieżącym został ograniczony do kwoty 8 971 000 zł. Z powodu ograniczonego budżetu przeznaczonego na pomoc socjalną, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie zauważył, że obiektywnie nie jest możliwe uwzględnienie wszystkich wniosków i udzielenie pomocy zgodnej z oczekiwaniami beneficjentów. Ponadto pomoc udzielona skarżącej na podstawie zaskarżonej decyzji jak i decyzji wcześniejszych znacznie przekracza kwotę przeciętnie udzielanej pomocy. Z tych wszystkich przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procesowego w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie. Organ rozpatrzył należycie sprawę, uwzględnił sytuację materialną wnioskodawczyni kwoty, jakie wydaje na leki oraz wysokość pomocy do tej pory udzielonej jej przez Urząd i doszedł do prawidłowego wniosku, iż przyznana decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymaną następnie w mocy zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. pomoc w kwocie 600 zł jest zgodna zarówno ze słusznym interesem strony, jak i uwzględnia słuszny interes innych potrzebujących, oczekujących na udzielenie im pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.