V SA/Wa 1423/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; oddala skargę Przedmiotem skargi z 24 sierpnia 2009 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B. B. jest decyzja z [...] lipca 2009 r. nr [...], którą Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2008r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z 10 czerwca 2005 r. B. B. wystąpił o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Decyzją z [...] lutego 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał skarżącemu płatności w wysokości [...] złotych do pakietu K01c do powierzchni 31,88 ha w tym m.in. [...] ha dla działki nr [...]; [...] ha dla działki nr [...]; [...] ha dla działki nr [...]; [...] ha dla działki nr [...]; [...] ha dla działki nr [...] oraz [...] ha dla działki [...]. Wnioskiem z 26 kwietnia 2006 r. B. B. zwrócił się o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006. We wniosku Strona zadeklarowała dwadzieścia trzy działki ewidencyjne na których zadeklarowano dziesięć działek rolnych w tym działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] ha, natomiast nie zadeklarowano działek ewidencyjnych nr [...] i [...] objętych wnioskiem na rok 2005. W oświadczeniu z 4 sierpnia 2006 r. skarżący poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N., że działki ewidencyjne nr [...] i [...] nie zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na 2006 r., ponieważ została wypowiedziana umowa dzierżawy. Strona została poinformowana o zakazie wymiany działek. Decyzją z [...] listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał skarżącemu płatności w wysokości [...] zł. Powierzchnia uwzględniona przy naliczaniu wyniosła 30,33 ha w tym [...] ha działki ewidencyjnej nr [...]. B. B. 24 kwietnia 2007r. złożył wniosek kontynuacyjny i zadeklarował pakiet K01 w wariancie K01c na obszarze 21,03 ha. W powyższym wniosku nie zadeklarował działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] oraz [...], które zadeklarował we wniosku na rok 2005 oraz nr [...], którą zadeklarował we wniosku na rok 2006. W oświadczeniu z 10 lipca 2007 r. B. B. stwierdził, iż został poinformowany o konsekwencjach finansowych niedotrzymania zobowiązań wieloletnich. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. decyzją z [...] stycznia 2008 r. przyznał skarżącemu płatność w wysokości [...] zł. Pismem z 30 października 2008 roku skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, w związku z zaprzestaniem realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach ewidencyjnych nr [...], do których została przyznana płatność decyzją z [...] lutego 2006 r. oraz na działce nr [...], do której została przyznana płatność decyzją z [...] listopada 2006 r. Decyzją z [...] grudnia 2008 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł. Pismem z 31 grudnia 2008r. B. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku skarżący podważa zasadność przywołania art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634, oraz Nr 227, poz. 1505 ) argumentując, iż ustawa nie powinna działać wstecz. Skarżący wyjaśnił, że umowa dzierżawy działek nr [...] został zerwana przez wydzierżawiającego, bez jego winy. Ponadto wskazał, iż na przedmiotowych działkach rolnych kontynuowany jest pakiet K01c przez innego użytkownika. Decyzją z [...] lipca 2009r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2008r. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżący w związku z wypowiedzeniem umowy dzierżawy działek [...] oraz [...] zaprzestał realizacji pakietu rolnośrodowiskowego na ww. gruntach. Organ powołując się na przepis § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, ze zm.) zwanym dalej: rozporządzeniem rolnośrodowiskowym wskazał, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi - jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. W konsekwencji, zdaniem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, skarżący utracił uprawnienie do zachowania przyznanych płatności rolnośrodowiskowych i winien zwrócić wskazane w decyzji I instancji płatności. Pismem datowanym na 24 sierpnia 2009r. B. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2009r. i wniósł o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, iż w trakcie ustalania płatności, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. nie zażądał od skarżącego, umowy na 5-letni okres dzierżawy wymienionych wyżej działek. Ponadto umowa dzierżawy nie została zerwana przez skarżącego, a przez właściciela gruntów. Dodatkowo skarżący podniósł, iż pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w N. nie powiadomili skarżącego o konieczności zgłoszenia do kontynuacji przez następnego użytkownika gruntów w ciągu 35 dni oraz nie poinformowali o konsekwencjach prawnych dotyczących wymiany działek, gdyż te konsekwencje nie wynikały z wcześniejszej ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 29 grudnia 1993 roku, zatem rozliczanie powinno następować wg starej ustawy, a ustawa z 2008 roku nie powinna mieć zastosowania do umów zawieranych przed jej uchwaleniem. Na zakończenie B. B. wskazał, iż na wspomnianych działkach kontynuowany jest pakiet K01c przez następnych użytkowników. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa. Podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia stanowił § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Zgodnie z art. 36 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U.UE L Nr 153/30 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) w przypadku gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeśli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. W myśl § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części (...), na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części (...), jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Przechodząc, po przedstawieniu podstawy prawnej, do analizy sprawy należy podkreślić, iż nie ulega wątpliwości, że skarżący zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach ewidencyjnych nr [...] do których została przyznana płatność decyzją z [...] lutego 2006 r. oraz na działce nr [...], do której została przyznana płatność decyzją z [...] listopada 2006 r. W związku z powyższym, zgodnie z powołanym § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, organ prawidłowo wskazał, iż płatność do działek, na których skarżący zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu, a już przekazana podlega zwrotowi. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo również wskazał, iż kwota do zwrotu wynosi iloczyn hektarów stanowiących powierzchnię działek, na których zaniechano realizacji programu rolnośrodowiskowego i stawki płatności na 1 ha dla pakietu K01cc wg załącznika nr 4 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, tj.: 11,48 ha x [...] złotych. Ponadto należy zauważyć, iż z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie uwolnił się od obowiązku zwrotu pobranych płatności rolnośrodowiskowych, gdyż producenci rolni na rzecz, których zostało przeniesione posiadanie ww. działek nie złożyli oświadczenia, o którym, mowa w powołanym wyżej § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tym miejscu zgodzić się należy z Prezesem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który w odpowiedzi na zarzut dotyczący nie poinformowania skarżącego o konieczności złożenia przez następnego producenta rolnego ww. wniosku w terminie 35 dni wskazał, iż obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz.U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanego dalej: k.p.a.), ciąży na organie administracji w toku postępowania. Dopiero bowiem w toku postępowania, gdy znany jest jego przedmiot oraz okoliczności faktyczne sprawy, organ może udzielić stronie rzeczywiście wyczerpującej informacji (wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997 r. Sygn. akt I SA/Wr 1516/96). Ponadto należy podkreślić, iż skarżący nie poinformował organu o ustaniu umowy dzierżawy obejmującej ww. działki, dlatego też organ również z tej przyczyny nie mógł poinformować go o treści ww. przepisu. Dodatkowo warto wskazać, iż B. B. składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych (...) znał warunki i obowiązki jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu rolnośrodowiskowego. Skarżący składając ww. wniosek oświadczał, iż znane są mu zasady oraz tryb realizacji programu rolno-środowiskowego, a także, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego (pkt XI "Oświadczenia i Zobowiązania" wniosku). W związku z powyższym sytuacja dotycząca rozwiązania umowy dzierżawy na części działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego z przyczyn niezależnych od beneficjenta, nie jest podstawą odstąpienia od dochodzenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, bowiem to na skarżącym spoczywał obowiązek prowadzenia przez okres 5 lat działalności rolniczej na powierzchni działek rolnych, które deklarował do płatności. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) przed zmianą ustawy art. 11 ust. 4 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. Z 2005r., Nr 31, poz. 264). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ww. ustawy Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do powyższego należy podkreślić, iż przepis ten ma charakter tylko proceduralny, a nie materialny. Wskazuje jedynie podmiot upoważniony do wydawania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Przepisem będącym podstawą rozstrzygania o zwrocie części przyznanej pomocy jest § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i według ich kryteriów należało oceniać zachowanie wnioskodawcy, co też uczyniono wyżej. Pozostałe zarzuty skarżącego zawarte w skardze należy uznać za nie mające uzasadnionych podstaw. Zarzuty te odnoszą się do nie poinformowania przez organ o konsekwencjach zaprzestania realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz nie żądania umowy dzierżawy przy składaniu wniosku. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż obecni producenci rolni realizują dalej program rolnośrodowiskowy (pakiet K01c). Odnosząc się do powyższego należy wskazać, iż w przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie nakładają obowiązku składania tytułu prawnego do zadeklarowanych działek we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Płatność jest przyznawana na podstawie oświadczenia wnioskodawcy. W kontekście powołanych przepisów nie ma żadnego znaczenia, że umowa dzierżawy nie została zerwana przez stronę, lecz przez właściciela gruntów. Przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie przewidują rozróżnienia między zmniejszeniem powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, z przyczyny leżącej po stronie beneficjenta a zmniejszeniem z przyczyny nieleżącej po stronie beneficjenta. Sam fakt zmniejszenia powierzchni, na której jest realizowany program rolnośrodowiskowy powoduje konieczność zwrotu pomocy otrzymanej do tych działek. Bez znaczenia dla merytorycznego rozpoznania sprawy są również wyjaśnienia skarżącego wskazujące, iż obecni producenci rolni realizują program rolnośrodowiskowy na tych działkach. Należy zauważyć, iż zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, 5-letnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych wnioskiem o przyznanie płatności jest zaciągnięte przez beneficjenta działania i to na nim osobiście on ciąży. Fakt, że pakiet K01c jest realizowany przez osobę, która przyjęła przedmiotowe działki, ale nie złożyła stosownego oświadczenia (o którym była mowa wyżej), nie zwalnia strony z obowiązku zwrotu nienależnie otrzymanej płatności w świetle § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Konkludując, w ocenie Sądu organy działały w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).