V SA/Wa 1424/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. P. F. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Decyzją z [...] maja 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2010r., mocą której umorzone zostało postępowanie w sprawie z wniosku D. Z. o nadanie mu statusu uchodźcy. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] sierpnia 2010 r. D. Z. złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. We wniosku wskazał, że mieszkał na terenie I. a od 2008 r. pracował jako operator na stacji benzynowej. Wyjaśnił, że podstawą ubiegania się o status był fakt, że został zabity brat jego żony, jej kuzyn a także bratanek, po czym on sam został zatrzymany w maju 2009 r. przez wojskowych i przez 3 miesiące był przetrzymywany w piwnicy. Nie był przesłuchiwany ani bity ale bardzo ucierpiał jego stan psychiczny. Po wypuszczeniu go postanowił wyjechać do Polski. Podał, że w kraju jego pochodzenia jest bardzo niespokojnie. Po analizie treści wniosku i zapoznaniu się z poprzednią sprawą cudzoziemca z jego wniosku z [...] grudnia 2009 r. o nadanie mu statusu uchodźcy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie praw cudzoziemców na terytorium RP uznał, że wniosek jest niedopuszczalny w związku z czym decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie. Organ wskazał, że w odniesieniu do cudzoziemca była już uprzednio wydana decyzja z [...] lutego 2010 r., mocą której Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił cudzoziemcowi nadania mu statusu uchodźcy, odmówił mu nadania ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jego wydaleniu w związku z brakiem podstaw do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. Od decyzji tej cudzoziemiec złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie mu terminu do jego złożenia lecz postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. Rada do Spraw Uchodźców wniosku tego nie uwzględniła. Odnosząc się do tych kwestii organ wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy merytoryczne rozpoznanie sprawy na skutek kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione, gdy po wstępnym rozpoznaniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca bowiem w poprzednim wniosku cudzoziemiec podał, że wyjechał z kraju pochodzenia ponieważ w latach 2006-2009 zostali zabici kuzyni jego żony zaś on sam był więziony około 3 miesiące. Organ uznał, że wszystkie okoliczności podane w nowym wniosku cudzoziemca były przez niego podnoszone i były przedmiotem oceny organu, który uznał, że cudzoziemiec jest mało wiarygodny a podnoszone przez niego okoliczności nie wskazują na jego prześladowanie. Uznając, że okoliczności te, osoba cudzoziemca oraz stan prawny sprawy są tożsame w obydwu sprawach, organ uznał, że postępowanie w sprawie należy umorzyć. Od decyzji tej cudzoziemiec odwołał się zarzucając jej naruszenie treści art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie oraz naruszenie treści art. 7 i 77 kpa. Decyzją z [...] maja 2011r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji ustalił ponownie stan faktyczny sprawy, omówił okoliczności objęte pierwszym wnioskiem cudzoziemca będące przedmiotem rozważań decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2010 r. i uznał, że nowy wniosek, nie wnosi dla sytuacji cudzoziemca żadnych nowych elementów, które sytuację tę zmieniałyby w jakikolwiek sposób i pozwoliły na ponowne merytoryczne rozważenie jego sprawy. Organ wskazał, że nowy wniosek cudzoziemca został złożony przy obowiązywaniu tego samego reżimu prawnego, który w żaden sposób nie uległ zmianie, sytuacja jego rodziny (żony i trojga dzieci), w odniesieniu do których prowadzone było odrębne postępowanie, jest identyczna jeśli chodzi o dotyczące ich rozstrzygnięcie organu, zatem brak jest podstaw do rozważania w odniesieniu do niego również kwestii ochrony życia rodzinnego. Sytuacja w C. od czasu wyjazdu cudzoziemca nie uległa zmianie. Ocena wstępna wniosku pozwoliła na uznanie, że wniosek jest oparty na tych samych co poprzedni podstawach zatem brak było podstaw do ponownego przesłuchiwania cudzoziemca. Sprawa została prawidłowo wyjaśniona zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że naruszone został przepisy kpa o jakich mowa w odwołaniu. Od decyzji tej cudzoziemiec złożył skargę. W skardze zarzucił naruszenie treści art. 13, art. 15, art. 40 ust. 2 pkt 2, art. 89p ust. 4 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Cudzoziemiec w uzasadnieniu skargi wskazał, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, ponieważ jest oparta na błędnej interpretacji treści art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu ochrony a co wynika ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 24 lutego 2011 sygn. II OSK 557/10 poświęconego zagadnieniu okoliczności w jakich możliwe jest stosowanie wspomnianego przepisu. Cudzoziemiec zwrócił uwagę, że dla oceny sytuacji cudzoziemca organ z urzędu powinien przy ocenie dotyczących go okoliczności i zgłoszonego przez niego żądania rozważyć sytuację w kraju jego pochodzenia. Organ nie rozważył sytuacji panującej w I. i C. mimo, że od czasu ostatecznej decyzji wydanej w jego sprawie minęło dość dużo czasu. Cudzoziemiec wyraził też zastrzeżenia co do faktu, że nie został ponownie przesłuchany, co uniemożliwiło mu wypowiedzenie się i co jest niezgodne z przepisami kpa dotyczącymi zebrania i oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców szczegółowo odniosła się do zarzutów skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd nie podziela zawartych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie czy w związku z nowym, drugim wnioskiem skarżącego o udzielenie mu statusu uchodźcy organ miał prawo uznać, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony a więc, że wniosek ten oparty jest na tych samych podstawach zatem, że jest on niedopuszczalny, co nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania. Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie zawiera definicji pojęcia "oparty na tych samych podstawach", co nakazuje rozważenie go pod kątem elementów, które powinny składać się na to pojęcie biorąc pod uwagę instytucję prawną, której wspomniana definicja dotyczy. Instytucją tą jest status uchodźcy, z którym związana jest instytucja ewentualnego orzekania o ochronie uzupełniającej lub zgoda na pobyt tolerowany. Rozstrzyganie przede wszystkim w zakresie statusu uchodźcy odbywa się na podstawie art. 1A Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej 28 lipca 1951 r. w Genewie, Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967 r., ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pomocniczo przy procedowaniu zastosowanie mają również podręcznik UNHCR, dyrektywy Rady 2004/83/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony oraz Dyrektywy 2005/85/WE w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich, wytyczne UNHCR. Orzekając w zakresie żądania zawartego we wniosku o przyznanie statusu uchodźcy organ rozstrzygający, ma obowiązek ocenić je w kontekście okoliczności zgłoszonych we wniosku (rozumianym jako całokształt dotyczących cudzoziemca kwestii) a dotyczących wprost, w sposób indywidualny wnioskodawcy i stanowiących o jego prześladowaniu i zagrożeniach, a które mieszczą się w katalogu zamkniętych przesłanek określonych w art. 1A Konwencji Genewskiej pozwalających na uznanie wnioskodawcy za uchodźcę. Oczywiście przedstawione twierdzenia, muszą być oceniane w kontekście okoliczności zewnętrznych rozumianych jako sytuacja istniejąca w kraju pochodzenia, która to sytuacja stanowi uzasadnienie występowania wskazywanych przez wnioskodawcę zagrożeń. Jest więc także oczywiste, że bez wskazania przez wnioskodawcę okoliczności stanowiących jego zdaniem prześladowania, których szczegółowe rozważenie może dostarczyć wskazówek, czy może chodzić o prześladowania o jakich mowa w art. 1A Konwencji i art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, lub też czy w grę może wchodzić ewentualnie poważne ryzyko wystąpienia krzywdy w przypadkach, o których mowa w art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony, sama zła sytuacja w kraju pochodzenia, nie może doprowadzić do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy uznać, że skoro okoliczności podane przez wnioskodawcę w pierwszym wniosku (w rozumieniu okoliczności podanych w pierwszej sprawie) o nadanie statusu uchodźcy w zestawieniu z określoną sytuacją panującą w kraju pochodzenia oraz sytuacja osobista wnioskodawcy rozważona pod kątem ochrony praw określonych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., nie doprowadziły do udzielenia którejś z form ochrony, to zgłoszenie takich samych w rozumieniu (tych samych) okoliczności faktycznych w następnym wniosku, przy takim samym stanie prawnym, nie może automatycznie uruchomić postępowania zmierzającego do merytorycznego jego rozpoznania nawet jeśli dojdzie do zmiany sytuacji w kraju pochodzenia na gorszą. Sąd zgadza się przy tym ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. II OSK 557/10, że organ powinien mieć w przypadku zgłoszenia ponownego wniosku na uwadze sytuację panującą w kraju pochodzenia cudzoziemca, ale uznaje, ze chodzi o to w takim znaczeniu, w jakim sytuacja ta w podanych przez stronę okolicznościach, mogłaby wpłynąć na zmianę jego pozycji jako ewentualnego uchodźcy lub potencjalnie w zakresie udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Zdaniem Sądu ocena sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, może zostać dokonana w ramach wstępnej oceny wniosku i jeśli nie doszło do jej zmiany lub do niej doszło, lecz nie ma to znaczenia dla indywidualnej oceny położenia cudzoziemca wniosek powinien zostać uznany za niedopuszczalny. Wyprowadzanie wniosku, że sama jakakolwiek zmiana sytuacji w kraju pochodzenia przy zgłoszeniu takich samych okoliczności faktycznych, przy istnieniu takich samych przepisów prawa, ma prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, jest nieuprawnione i prowadziłoby do przyjęcia braku zastosowania art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu ochrony. Należy pamiętać, że w Dyrektywie Rady z dnia 1 grudnia 2005 r., nr 2005/85/WE na co powoływały się organy, a która wskazuje na zasady procedowania (co do minimalnych norm) w sprawach uchodźczych określono procedury rozpatrywania wniosku (art. 23) jak również postępowania w przypadku złożenia kolejnych wniosków ( art. 32). W art. tym w ustępie 3 w sposób wyraźny mowa jest o tym, że kolejny wniosek poddawany jest wstępnej ocenie, czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje pozwalające na rozpatrzenie możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. Zdaniem Sądu zaistnienie nowych elementów lub informacji może dotyczyć takich elementów, które powstały, czy ujawniły się już po wyjeździe wnioskodawcy z kraju pochodzenia i które mają lub mogą mieć powiązanie z nową sytuacją w kraju pochodzenia, przedstawienie zaś nowych elementów lub informacji, może odnosić się do dotychczasowej sytuacji wnioskodawcy i dotyczyć dodatkowych argumentów czy dowodów. Co do zasady należy stwierdzić, że w motywie 15 wspomnianej dyrektywy przewiduje się, że w przypadku gdy wnioskodawca składa kolejny wniosek, nie przedstawiając nowych dowodów lub argumentów, zobowiązywanie Państwa Członkowskiego do przeprowadzenia pełnej procedury ponownego rozpatrzenia byłoby niewspółmierne. W takich przypadkach Państwa Członkowskie powinny mieć wybór między procedurami przewidującymi wyjątki od gwarancji, z których zwykle korzysta wnioskodawca. Takim wyjątkiem w prawodawstwie krajowym jest właśnie art. 40 ustawy o udzielaniu ochrony, a więc rozumienie pojęcia definicji " oparty na takich samych podstawach" polega na uznaniu, że są to takie same jak dotychczas (identyczne) okoliczności faktyczne sprawy, takie same dowody jeśli były zgłaszane wcześniej, takie same twierdzenia, a więc, że nie doszło do zgłoszenia przez wnioskodawcę we wniosku nowych (dodatkowych) informacji lub argumentów. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że okoliczności zgłoszone przez cudzoziemca we wniosku z [...] sierpnia 2010 r. wyraźnie odwołują się jedynie do faktów dotyczących jego obaw związanych z zabiciem kuzynów żony i przetrzymywaniem go z nieznanych mu powodów w piwnicy. Należy podkreślić, że skarżący był w sposób szczegółowy przesłuchany w sprawie wywołanej złożeniem pierwszego wniosku z [...] grudnia 2009 r. a jego wyjaśnienia zestawiono z zeznaniami jego żony. Organ oceniając czy istnieje identyczność wniosków, opisał stan faktyczny ustalony w pierwszej sprawie i odwołał się do uzasadnienia zawartego w decyzji ostatecznej. Z porównania wskazanego stanu faktycznego z twierdzeniami skarżącego zawartymi w nowym wniosku organ wyprowadził wniosek, że okoliczności, które stanowiły podstawę rozstrzygania, są porównywalne dla obecnej sytuacji cudzoziemca, zwłaszcza, że sytuacja w kraju pochodzenia (C.), w której mieszkał na rok przed przyjazdem do Polski nie zmieniła się. Odnosząc się do tej okoliczności należy wskazać, że sam cudzoziemiec w żaden sposób nie dowodził, że doszło do takiej zmiany w sposób, który rzutowałby na jego sytuację w związku ze zgłoszonymi okolicznościami. Podkreślenia wymaga fakt, że już po zgłoszeniu wniosku z [...] sierpnia 2010 r. cudzoziemiec nosił się z zamiarem powrotu do C. czego dowodzi treść decyzji z [...] sierpnia 2010 r. uchylonej następnie decyzją z [...] grudnia 2010r. Na podkreślenie zasługuje również fakt, że cudzoziemiec ma liczne rodzeństwo, z którym zapewne ma jakiś kontakt więc nie dotyczy go zapewne brak wiedzy o sytuacji w C. czy I. Cudzoziemiec na żadnym etapie sprawy nie wskazuje na żadne dodatkowe elementy, które w jakikolwiek sposób odnosiłyby się do jego osoby, i które byłyby wskazówką dla organu, że istnieje potrzeba podjęcia dodatkowych czynności wyjaśniających, w szczególności, że istnieje potrzeba jego dodatkowego przesłuchania. Skarżący wprawdzie wnosił o przesłuchanie go ale w żaden sposób nie uzasadniał jaki miałby być cel tej czynności. Podnoszenie w skardze okoliczności, że w C. rządzi K. i umacnia się opcja p. nie jest okolicznością nową, i sam skarżący poza wskazaniem tej okoliczności nie twierdzi, ze ma to bezpośrednie znaczenie dla jego sytuacji. W sprawie po jej zbadaniu i porównaniu poprzednich ustaleń istniała podstawa do uznania, że nowy wniosek jest niedopuszczalny i że istnieje podstawa umorzenia postępowania. Ustalenie to wyklucza tym samym możliwość ponownego, merytorycznego rozpatrywania sprawy w tym przesłuchiwania strony. Nie może w związku z tym odnieść skutku zarzut naruszenia treści art. 7, 77 kpa dotyczący gromadzenia materiału dowodowego i twierdzenia, że doszło do naruszenia treści art. 80 kpa. Podkreślić trzeba, że skarżący miał możliwość przedstawiania wszelkich swoich twierdzeń w toku postępowania choćby w formie pisemnej w ramach skorzystania z przysługujących mu uprawnień strony w ramach art. 10 kpa z czego nie skorzystał, wybierając metodę stawiania zarzutów braku właściwego wyjaśnienia sprawy bez konkretnego wskazania na czym to polega. Zaznaczenia dodatkowo wymaga, że okoliczności przedmiotowej sprawy dotyczące skarżącego, są odmienne niż okoliczności faktyczne, których dotyczyła powoływana przez niego sprawa II OSK 557/10 ponieważ w tej sprawie umorzono postępowanie na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 przy braku takiego elementu tożsamości sprawy jakim był stan prawny. Nie zasługuje także na uwzględnienie twierdzenie, że upłynął długi okres czasu między wydaniem decyzji ostatecznej w sprawie a wszczęciem nowego postępowania, co zdaniem cudzoziemca ma znaczenie w sprawie ponieważ decyzja ostateczna zapadła [...] lutego 2010 r. a nowy wniosek został złożony już w sierpniu 2010 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że brak jest również podstaw do uznania za trafny zarzutu naruszenia treści wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego w związku z czym działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a oddalił skargę.