V SA/Wa 1424/13

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A.M.(dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący nie wskazał żadnego majątku (ruchomego i nieruchomego). Do dochodów zaliczył świadczenie emerytalne w wysokości 3.454,04 zł i dochód z wykonywanej umowy zlecenia w wysokości 267,66 zł miesięcznie. Miesięczny dochód netto wynosi 2.900 zł. Do wydatków skarżący zaliczył koszt energii elektrycznej (108,28 zł), opłatę za telefon (100 zł), opłatę za korzystanie z telewizji – 60 zł, wydatki na lekarstwa – 350 zł, mieszkanie TBS – 696 zł. Dodał, że ciążą na nim liczne zobowiązania kredytowe. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył wyciąg z rachunku bankowego za kwiecień 2013 r., terminarz spłaty kredytu i odsetek zgodnie z umową o kredyt gotówkowy w złotych. Faktury dokumentujące kupno leków oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 10 lipca 2013 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane przez Sąd dokumenty. Odpowiadając na wezwanie skarżący przedstawił decyzję o waloryzacji emerytury z [...] marca 2013 r., wyciąg z rachunku bankowego za czerwiec 2013 r., rachunek za telefon (109,68 zł), informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2012 r. (PIT-11), informację o rocznym obliczeniu podatku przez organ rentowy za 2012 r. (PIT- 40A), umowę kredytu gotówkowego na spłatę zobowiązań kredytowych z 17 sierpnia 2011 r. wraz z terminarzem spłaty, umowę kredytu gotówkowego na cel konsumpcyjny z 14 listopada 2012 r. wraz z terminarzem spłaty, potwierdzenie złożenia depozytu na kartę kredytową, formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego, wyciąg z rachunku karty kredytowej wraz z potwierdzeniem spłaty zadłużenia, wymiar czynszu, rachunek za korzystanie z telewizji i Internetu oraz rachunek za energię elektryczną. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu z 10 lipca 2013 r., a szczególnie nie przedstawił wyciągów bankowych za maj i lipiec 2013 r. oraz umowy zlecenia. Oceniając zasadność zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych oraz przyznania mu prawa do nieodpłatnej pomocy prawnej zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Warto zauważyć, że w toku postępowania mogą się pojawić inne koszty sądowe, np. opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia do wyroku oddalającego złożoną skargę (opłata ta wynosi 100 zł) oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej wraz z kosztem jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika. Mając jednak na uwadze, że obowiązek ewentualnego poniesienia wskazanych kosztów sądowych nie jest pewny, zależy od wyniku postępowania przed sądem I instancji, dotyczy czasu przyszłego i będzie rozłożony w czasie, a skarżący ma możliwość składania wniosków o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania sądowego, nie wydaje się uzasadnione przeprowadzenie oceny przesłanki przyznania prawa pomocy przy uwzględnieniu przyszłych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że skarżący posiada stabilne źródło dochodów uzyskując regularnie dochody ze świadczenia emerytalnego w wysokości netto 2.710 zł. Ponadto w 2012 r. skarżący uzyskał dochód z innego tytułu niż emerytura, co wynika z przedstawionej informacji o dochodach (...) - PIT/11 za 2012 r. Skarżący wskazał również, że uzyskuje dochody z wykonywanej umowy zlecenia w kwocie 267,66 zł, ale pomimo wezwania nie przedstawił tej umowy. Skarżący opisał koszty utrzymania gospodarstwa domowego załączając do wezwania informację o wysokości czynszu (591 zł), rachunek za energię elektryczną (około 87 zł co dwa miesiące), opłatę za dostęp do telewizji i Internetu (58,50 zł), rachunek za telefon (109 zł). Ponadto z przedstawionych dwóch wyciągów bankowych wynika, że skarżący ponosi miesięczną opłatę "za garaż" (124,82 zł). W ocenie referendarza sądowego nie wszystkie z wykazanych wydatków można zaliczyć do kosztów niezbędnego utrzymania. Nie negując, że korzystanie z telewizji kablowej i Internetu jest dla skarżącego bardzo istotne to jednak wydatki te nie mogą być uwzględnione przy ocenie zasadności zwolnienia od kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko w wypadku, gdy skarżący nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. Skarżący przedstawił wyciągi bankowe za kwiecień i czerwiec 2013 r., z których wynika saldo dodatnie w wysokości 1.605,86 zł (kwiecień 2013 r.) oraz w kwocie 1.286,63 zł za czerwiec 2013 r. Na rachunku bankowym skarżącego zaewidencjonowano wpłaty z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 2.710 zł oraz w wysokości 2.620,78 zł. Udokumentowane obciążenia z tytułu obsługi kredytów wyniosły: w kwietniu 2013 r. - 975,20 zł, a czerwcu 2013 r. - 877,09 zł. Wskazane miesięczne wydatki skarżącego stanowią kwotę około 1.762 zł, w tym opłata za telewizję, internet i telefon. Mając na uwadze, że udokumentowane koszty utrzymania są niższe od miesięcznych dochodów należało uznać, iż skarżący posiada wystarczające środki pieniężne na opłacenie wpisu sądowego, który wynosi 200 zł i jest aktualnie jedynym wymaganym kosztem sądowym. Wskazać należy, iż w sytuacji gdy uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Wnioskujący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.