V SA/Wa 1429/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant - st. spec. Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego R. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 2952 zł (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa złote), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 2400 zł (dwa tysiące czterysta złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 552 zł (pięćset pięćdziesiąt dwa złote). Przedmiotem skargi J. O. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] kwietnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] lutego 2011 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu 22 marca 2005 roku J. O. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. W dniu [...] marca 2006 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją nr [...] przyznał J. O. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Na podstawie tej decyzji stronie zostały wypłacone następujące płatności: I rata płatności w wysokości 4 818,66 zł została zrealizowana w dniu 9 maja 2006 roku, II rata płatności wysokości 4788,75 zł została zrealizowana w dniu 28 maja 2007 roku , natomiast w dniu 27 maja 2008 roku została zrealizowana III rata płatności w wysokości 4 491,87 zł. W dniu 7 października 2008 roku J. O. złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2009 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego uwagi na niezrealizowanie przez stronę przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wstrzymał J. O. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przyznaną decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 roku. W dniu [...] marca 2010r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął akt notarialny repertorium A nr [...] z dnia [...] marca 2010 roku, mocą którego J. O. przekazał gospodarstwo niskotowarowe synowi S. O. W związku z powyższym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, pismem z dnia [...] stycznia 2011 roku zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu wsparcia gospodarstw niskotowarowych przyznanych decyzją [...] z dnia [...] marca 2006 roku. W dniu [...] lutego 2011 roku decyzją nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR , działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, ustalił J. O. kwotę nienależnie pobratanych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w wysokości 14 099,28 zł. Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy którym wskazał, że przekazał gospodarstwo rolne następcy w zamian za rentę. Jego zdaniem gospodarstwo rolne , które korzystało ze wsparcia nadal spełnia wymagania programu tj. nadal jest w nim kontynuowania działalność rolnicza. Podkreślił, że do przekazania gospodarstwa doszło na skutek niezrozumienia przez niego zasad programu. Wspomnianą na wstępie decyzją Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że jedyną przewidzianą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870, z późn. zm.), możliwością przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego jest przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Prezes podkreślił, że J. O. składając wniosek o płatność oświadczył, iż znane są mu zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Jednocześnie strona zobowiązała się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności - z zastrzeżeniem, że zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. Biorąc powyższe pod uwagę, organ stwierdził, że J. O. został należycie poinformowany okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Dodatkowo organ wyjaśnił, że działa, zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie przepisów prawa. Jeżeli zatem rozporządzenie WGN nie przewiduje żadnych wyjątków, poza powyżej wspomnianym związanym z przejściem na rentę strukturalną, jako przesłanki warunkującej brak konieczności zwrotu wypłaconych płatności w sytuacji przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego brak jest możliwości wychodzenia przez organ administracji poza granice prawa ustalone w tym wypadku w rozporządzeniu WGN. J. O. powyższą decyzję zaskarżył wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zarzucił, że organy nie rozpoznały istoty sprawy oraz błędnie pouczyły go o możliwości przekazania gospodarstwa rolnego synowi bez żadnych ujemnych skutków finansowych. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Podkreślenia wymaga również i to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Rozpatrując sprawę w powyższych granicach należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjne. Przyznane J. O. środki finansowe pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy. Zasady przyznawania pomocy finansowej na rozwój gospodarstwa niskotowarowego reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. Nr 286 poz. 2870 ze zm. ). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b tego rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Od powyższego rozporządzenie przewiduje jeden wyjątek - zgodnie z § 3 ust.3 zobowiązanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. b, nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, o którym mowa w ust. 1, któremu przyznano rentę strukturalną. Skarżący nie kwestionuje , że nastąpiło przeniesienie gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego – płatność została przyznana decyzją z [...] marca 2006 r. , przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w formie umowy darowizny w dniu [...] marca 2010 r. Nie kwestionuje również faktu, iż nie było to przekazanie gospodarstwa w zamian za rentę strukturalną . Swoje żądanie uchylenia decyzji opiera na błędnym poinformowaniu przez pracowników ARiMR o możliwości rozporządzenia gospodarstwem bez ujemnych skutków finansowych. Niezależnie od tego czy fakt taki rzeczywiście miał miejsce ( na etapie postępowania administracyjnego skarżący nie podnosił tych kwestii ) należy stwierdzić, że o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych decyduje norma prawna, a nie stan świadomości osoby zobowiązanej do zwrotu. Wynika to, jak słusznie podkreślił Prezes ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , z treści art. 6 k.p.a. Błędne pouczenie może być co najwyżej podstawą roszczeń odszkodowawczych lub też uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Nie może niwelować obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków. Może jedynie wpłynąć na długość terminu w którym można tego zwrotu się domagać. Artykuł art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/04 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 2004 r., nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18-58 określa przesłanki przy spełnieniu, których na beneficjencie nie ciąży obowiązek zwrotu nadmiernie pobranej płatności. Zgodnie z art. 73 pkt 5 Rozporządzenia "obowiązek zwrotu (...) nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy nit dziesięć lat Jednakże, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat". W przedmiotowej sprawie beneficjent o konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności, został powiadomiony decyzją [...] lutego 2011r. , przed upływem terminów wskazanych cytowanym wyżej przepisie. W związku z tym norma z art. 73 ust 5 nie ma zastosowania. Jednak - jak wyżej wspomniano - nie można mówić , że J. O. działał w dobrej wierze. Składając 18 marca 2005 r. wniosek podpisał oświadczenie, że zobowiązuje się do nieprzenoszenia gospodarstwa niskotowarowego w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności – jedynie z wyłączeniem przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. Oznacza to, że J. O. nie może skutecznie powoływać się na błędną informację, skoro sam własnoręcznym podpisem potwierdził, że znane mu są skutki niedotrzymania powyższego zobowiązania. Zgodnie z § 10 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 11. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, iż organ dokonał dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, uzasadnił podstawę prawną wskazaną w zaskarżonej decyzji i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał decyzję zgodną z prawem. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), należało oddalić skargę jako niezasadną. Wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).