V SA/Wa 1431/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA Izabella Janson, Sędzia WSA Dorota Mydłowska, , Protokolant Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2007 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. znak: [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - dalej: "Prezes Kasy" na podstawie art. 4, 7 i 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. nr 7/98 poz. 25 z późn. zm.) - zwanej dalej: "u.s.r." oraz art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 296) w zw. z art. 52 u.s.r., stwierdził podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz ubezpieczenie emerytalno-rentowe B. B. określając zaległe należności na kwotę 6.689,33 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zobowiązanymi solidarnie do opłacenie ww. należności Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - dalej "KRUS" z tytułu zaległości B. B., na podstawie art. 4 u.s.r. są: A. B., M. B., K. S. oraz T. B.. W dniu 22 grudnia 2006 r. K. S. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek B. B. na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 6.689,33 zł. Uzasadniając swój wniosek wskazała, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i nie jest w stanie zapłacić zaległości swojej Matki wobec KRUS. Wyjaśniła, iż ma na utrzymaniu swoją rodzinę tj. 3 letniego syna, utrzymuje się z pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej w P. a jej mąż pracuje dorywczo zarabiając jedynie na bieżące potrzeby rodziny. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. znak: [...] organ administracyjny I instancji rozpoznając wniosek K. S. z dnia 22 grudnia 2006 r. odmówił umorzenia składek i odsetek od należności za okres od 2 kw. 2001 r. do 4 kw. 2006 r. w kwocie 6.632,33 zł z tytułu zaległych składek B. B. Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, iż wydając decyzję rozważył wszystkie okoliczności tj. złożenie wniosku o rentę rodzinną po zmarłym mężu przez panią B. B. oraz złożenie podania o potrącenie części ww. świadczenia na zaległe należności objęte układem ratalnym. Ponadto organ wskazał, iż osoby solidarnie zobowiązane do opłacania składek za B. B. posiadają stałe źródła dochodu. K. S. od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożyła wniosek do Prezesa Kasy o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści odwołania podtrzymała prośbę o umorzenie swojego zobowiązanie wobec KRUS, wskazując okoliczności powołane w swoim wniosku o umorzenie zaległych składek. Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Kasy działając jako organ administracyjny II instancji decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż B. B. będąca matką wnioskodawczyni użytkuje gospodarstwo rolne o pow. 1,24 ha i z tego tytułu osiąga dochody, a ponadto otrzymuje także rentę rodzinną po zmarłym mężu. Wskazano również, iż siostra wnioskodawczyni M. B. otrzymuje rentę rodzinną po zmarłym ojcu, siostra A. B. oraz brat T. B. otrzymują wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia. Wnioskodawczyni wraz z rodziną utrzymują się natomiast z pracy dorywczej męża na budowie. Prezes Kasy jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazał, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (DZ. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. W skardze na powyższą decyzję K. S. podniosła, iż utrzymuje się dzięki pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, jej mąż od miesiąca nie pracuje. Skarżąca wskazała ponadto, iż nie utrzymuje się z dochodów rodzeństwa i matki dlatego też, mając problemy z utrzymaniem najbliższej rodziny nie jest w stanie regulować zobowiązań swojej matki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej: p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 41 a ust 1 pkt 1 u.s.r., zgodnie z którego brzmieniem Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Wskazać tutaj należy, iż z użytego w art. 41 a ust 1 pkt 1 u.s.r sformułowania ,,może umorzyć-- wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Niemniej jednak Sąd może badać czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy, po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postępowanie w sprawie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji prowadzone było przez organ z pominięciem wskazanych wyżej zasad postępowania administracyjnego, a w konsekwencji z naruszeniem przepisów kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przed wszystkim całkowicie poza zainteresowaniem organu znalazła się sytuacja, która doprowadziła do powstania zaległości składkowych, a której skutki rzutują na możliwości płatnicze członków rodziny, w tym skarżącej. Treść i forma uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jej lakoniczność i brak konkretnych odniesień do sytuacji strony nie pozwalają Sądowi na merytoryczną kontrolę zaskarżonej decyzji i ocenę czy prowadzące do niej ustalenia nie mają cech dowolności. Ojciec skarżącej zmarł [...] listopada 1998 r., przed śmiercią starał się o umorzenie należności, wniosek ponawiała matka a obecnie sama skarżąca. W aktach znajdują się stanowiska Ośrodka Pomocy Społecznej potwierdzające bardzo trudną sytuację rodziny objętej pomocą Ośrodka. Wykazywane dochody uzyskiwane przez członków rodziny z pobieranych świadczeń i z gospodarstwa rolnego nie przekraczają kilkuset złotych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest zindywidualizowania ocen i wykazania, iż brak umorzenia należności nie stoi w sprzeczności ze słusznym interesem wnioskującej. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wnioski, które doprowadza do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, iż decyzje podejmowane przez organ, chociaż mają charakter uznaniowy, to jednak muszą odpowiadać realiom społecznym, przystawać do nich. Organ winien mieć na uwadze, by wydawane przez niego decyzje, w sytuacji konkretnej rodziny, nie tworzyły stanów w praktyce oderwanych od rzeczywistości. Wymaga tego sformułowana w art. 8 kpa zasada pozyskiwania zaufania obywatela. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.