V SA/Wa 1433/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej oraz odmowy umorzenia tej należności; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi H. B. wystąpiła z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 4 lipca 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem, utrzymuje się z emerytury w wysokości 1036 złotych oraz ze świadczenia emerytalnego męża w wysokości 754 złotych. Oświadczyła, iż jest właścicielem domu o powierzchni 93 m2, nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,47 ara oraz budynków gospodarczych. Skarżąca podnosiła, iż niewypłacenie należnych jej i jej mężowi kwot przez upadłe podmioty gospodarcze (majątek tych podmiotów był nie wystarczający na zaspokojenie roszczeń dostawców) spowodowały konieczność zaciągnięcia kredytu hipotecznego, który będzie spłacany do 2015 roku (rata około 500 złotych) oraz kredytu gotówkowego, który będzie spłacany do 2013 roku (rata 1018 złotych). Wyjaśniła, że w dniu 9 czerwca 2008r. wyrejestrowała działalności gospodarczą. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, iż wraz z mężem są również dłużni: 1) prywatnym dostawcom kwotę około 20.000 zł, 2) ZUS - owi i Urzędowi Skarbowemu kwotę 1.798 zł, 3) Urzędowi Gminy ponad 3.000 złotych. Miesięcznie ponosi wydatki w wysokości 700 złotych za wodę, gaz, energię elektryczną oraz 400 złotych z tytułu leczenia. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 16 lipca 2008r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 22 lutego 2008 r. (data nadania) skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż rozbieżności pomiędzy wpływami wynikają z tego, że zostały podane kwoty netto a nie brutto. W związku z tym powinno być 1808,35 zł + 934,69 zł = 2.743,04 zł. Dodatkowo wyjaśniła, że zaległości płaci w różnym czasie i różne kwoty stąd trudno jest jej podać dokładnie ich miesięczną wysokość – wynika to z braku pieniędzy. Poinformowała, iż miesięcznie ponosi wydatki na wyżywienie w wysokości około 900 złotych (ok. 25-30 złotych dziennie), rehabilitację - ok. 400 złotych, ponadto kwartalnie podatek od nieruchomości – w wysokości 123 złotych i rocznie opał na zimę – 3000 złotych. Oświadczyła, iż nie posiada żadnych oszczędności i lokat, nie otrzymuje żadnej pomocy od organizacji społecznych, jednymi przedmiotami wartościowymi są dwa samochody osobowe jeden o wartości 4000 złotych, drugi o wartości 500 złotych. Do pisma wnioskodawczyni załączyła: zawiadomienie z 21 kwietnia 2008r., decyzję o waloryzacji świadczenia emerytalnego męża z dnia 27 marca 2008r., wezwanie do zapłaty z dnia 30 czerwca 2008r. kwoty 94,50 złotych za wywóz nieczystości, faktury wskazujące na ponoszone wydatki (wywóz nieczystości – 50 złotych, woda i kanalizacja wraz z zaległościami – 1125,80 złotych), wezwanie do zapłaty z dnia 6 lipca 2008r. kwoty 270,31 złotych za gaz, wezwanie do zapłaty z dnia 10 lipca 2008r. kwoty 252,46 złotych za energię elektryczną, dwie decyzje o wykreśleniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, fragment umowy kredytu hipotecznego z dnia 22 marca 2000r. w wysokości 50.000 złotych, umowę pożyczki gotówkowej z dnia 11 lipca 2007r. w wysokości 26.250 złotych, umowę pożyczki gotówkowej z dnia 4 marca 2008r. w wysokości 46.000 złotych (pożyczką tą spłacono pożyczkę z dnia 11 lipca 2007r. – dopisek referendarza), upomnienia dotyczące podatków lokalnych, zeznanie podatkowe PIT36 za 2007 rok z wykazanym dochodem zainteresowanej 27.127,74 złotych. Ponadto w dniu 28 lipca nadesłała wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez [...]. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi, zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), 200 złotych. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych należało uznać, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. W szczególności wskazać należy, iż skarżąca złożyła nierzetelne oświadczenia dotyczące posiadanych dochodów i majątku. Mianowicie, mimo wezwania skarżącej do wytłumaczenia rozbieżności pomiędzy uzyskiwanymi dochodami (1890 złotych brutto), a ponoszonymi wydatkami (co najmniej 2618 złotych – kwota zawiera raty dwóch kredytów i wydatki na rehabilitację, opłaty bieżące, nie zawiera innych opłat np. z tytułu wyżywienia, utrzymania) zainteresowana ich nie wyjaśniła. Za takie wyjaśnienie nie można uznać, że w rubryce 10 formularza PPF wskazała kwotę netto, a nie brutto, która wynosi 2.743,04 złotych oraz, że zaległości spłaca w różnej wysokości i czasie. Należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z nadesłanymi umowami pożyczkowymi i kredytową płatności rat odbywają się w systemie miesięcznym, w aktach brak jest jakiejkolwiek wzmianki, że skarżąca nie uiszcza tych rat. Łączna wysokość rat miesięcznych wynosi kwotę 1618 złotych [1118 złotych (dane z umowy) + ok. 500 złotych (dane z oświadczenia)]. Ponadto skarżąca miesięcznie ponosi koszty wyżywienia w wysokości ok. 900 złotych oraz koszty rehabilitacji w wysokości 400 złotych. Łączna kwota miesięcznych wydatków (bez opłat na utrzymanie domu i podatków lokalnych) wynosi co najmniej 2918 złotych. Natomiast dochód skarżącej netto tzn. "na rękę" wynosi zgodnie z oświadczeniem kwotę 1890 złotych (brutto 2743,04 złotych). Reasumując skarżąca wydaje znacznie więcej niż wynoszą jej dochody. W związku z tym uznać należy, iż zainteresowana nie ujawniła wszystkich źródeł dochodów. Ponadto zadłużenie w banku oraz innych instytucjach traktowane winno być, co najmniej na równi z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania sądowego. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wnioskodawca winien zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Na koniec należy również podnieść, iż skarżąca wezwana do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych przedłożyła wyciąg z rachunku prowadzonego przez [...], nie nadesłała natomiast wyciągu z rachunku prowadzonego przez Bank [...] nr: [...] (dane z umowy kredytowej z dnia 22 marca 2000 roku) oraz z rachunku prowadzonego przez Bank [...] SA nr [...] (dane z umów pożyczkowych z dnia 11 lipca 2007 r. i 4 marca 2008r.) lub zaświadczenia o likwidacji wraz z saldem zamknięcia. Uzyskanie przez wnioskodawczynię ww. dokumentów nie wiązało się z nadmierną uciążliwością zarówno finansową jak i czasową, gdyż zasadą jest, że każdy posiadacz rachunku otrzymuje miesięcznie co najmniej jeden wyciąg z prowadzonego rachunku. Brak współpracy skarżącej w tym zakresie uniemożliwia więc ustalenie jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.