V SA/Wa 1433/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka z o.o. K. z siedzibą w W. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000,00 zł, zaś wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 0 zł. Skarżąca wskazała, iż nie posiada obecnie żadnego majątku i środków finansowych, gdyż wierzyciele zgłosili wniosek o stwierdzenie upadłości spółki i trwa postępowanie w tej sprawie. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga zysków. W uzasadnieniu wskazano, iż w KRS Spółki została ujawniona część jej zaległości podatkowych, zaś łączna kwota zobowiązań podatkowych wynikająca z decyzji organów podatkowych wynosi w przybliżeniu 2,5 mln zł plus odsetki. Nadto wskazano, iż rachunki bankowe związane z wcześniejszą działalnością Spółki wskazują stany zerowe, w związku z ich zajęciem w postępowaniach egzekucyjnych. Zarządzeniem z dnia [...] 2014 r. wezwano Spółkę do złożenia dodatkowego oświadczenie poprzez nadesłanie wskazanych dokumentów. Pismem z dnia [...] 2014 r. wnioskująca poinformowała, iż dokumentacja księgowa za ostatnie lata prowadzenia działalności gospodarczej została zajęta przez organy ścigania (m.in. policję i prokuraturę), rachunki bankowe wskazują stany zerowe, zaś postępowanie o ogłoszeni upadłości Spółki nie toczy się. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Rozpoznając przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskująca strona nie wykonała należycie zarządzenia z dnia [...] 2014 r., którym została wezwana do złożenia określonych dokumentów. Odpowiedzi Spółki z dnia [...] 2014 r. nie sposób uznać za wykonanie nałożonego na nią obowiązku. W szczególności nie można uwzględnić twierdzenia wnioskującej w zakresie zajęcia dokumentacji księgowej przez organy ścigania. Nawet gdyby istotnie tak było, to Spółka winna się zwrócić do właściwego organu, który zabezpieczył wymagane dokumenty, o wydanie ich kopii. To samo dotyczy oświadczenia dotyczącego rachunków bankowych. Spółka została wezwana m. in. do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Zarządzenie to nie zostało przez wnioskującą wykonane, zaś samo oświadczenie Spółki, iż stan rachunków bankowych jest zerowy nie jest wystarczające i nie może być uznane za wykonanie zarządzenia. Okoliczność ta winna być potwierdzona stosownym dokumentem (wyciągiem, zaświadczeniem banku) aktualnym na dzień wykonania zarządzenia. Nie jest również w sprawie jasne, czy wobec Spółki toczy się postępowanie upadłościowe, bowiem oświadczenia zawarte we wniosku z dnia [...] 2014 r. i w piśmie z dnia [...] 2014 r. są sprzeczne i wzajemnie się wykluczają. Już tylko z tej przyczyny wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem Spółka nie przedstawiła istotnych dla jego oceny dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczym. Ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony. Skoro wnioskująca nie udziela informacji w tym zakresie, to dokonanie takiego porównania staje się niemożliwe. W konsekwencji powoduje to, że wniosek podlega oddaleniu. Powyższe stanowisko jest także prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego, przypomnieć również trzeba, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10). Podkreślić również należy, iż wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością przedsiębiorców, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych – wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna – z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżących, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej. Na marginesie już tylko wskazać należy, iż w innej sprawie zainicjowanej przez Spółkę w tutejszym Sądzie – o sygn. akt V SA/Wa 636/14 – odmówiono wnioskującej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie z dnia 9 maja 2014 r.), zaś w dniu 9 czerwca 2014 r. Spółka uiściła żądany wpis sądowy w wysokości 3.463 zł na rachunek bankowy Sądu. Oznacza to, iż mimo podnoszonych trudności finansowych, uzasadnianych analogiczną jak w niniejszej sprawie argumentacją, Spółka była w stanie opłacić wpis sądowy od skargi. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.