V SA/Wa 1435/15
WyrokWSA w Warszawie2015-10-09
Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Anna Wesołowska, Krystyna Madalińska-Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych może zostać wyłączony z powodu przedawnienia lub błędu organu, który nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie został wyłączony, ponieważ nie doszło do pomyłki organu, której beneficjent nie mógł wykryć, a okres przedawnienia nie upłynął. Decyzje ustalające kwoty nienależnie pobranych płatności były prawidłowe i oparte na obowiązujących przepisach, a beneficjent był świadomy zasad przyznawania płatności.Stan faktyczny
J. S. otrzymał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za lata 2007 i 2008, które następnie zostały uznane za nienależnie pobrane w łącznej kwocie 8 520,38 zł. Organy ARiMR ustaliły tę kwotę i nakazały zwrot. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia oraz błędu organu, wskazując na nieprawidłowości w ustaleniu dopłat za rok 2006, które miały wpływ na lata 2007-2008.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Anna Wesołowska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak(spr.), , Protokolant ref.staż. - Anna Głowacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego : oddala skargę.
Przedmiotem skargi J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Decyzjami z dnia [...] czerwca 2008 r. [...] oraz z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] przyznano J. S. płatności do gruntów rolnych odpowiednio na rok 2007 i 2008.
W wyniku przeprowadzenia postępowań administracyjnych toczących się od 2010 r. do 2014 (które zostały dokładnie opisane w zaskarżonej do Sądu decyzji) wydano decyzje:
1. dotyczących płatności za rok 2007 tj. decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2011 r., na mocy której beneficjentowi zostały przyznane płatności do gruntów rolnych w łącznej wysokości 14 184,19 zł.;
2. dotyczących płatności za rok 2008 tj. decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.
W treści tej decyzji wskazano, iż decyzja Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na brzmienie art. 146 kpa, nie ma możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
W związku z wydaniem ww. decyzji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. poinformował J. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. ustalił J. S. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 8 520,38 zł, w tym:
- 4 580,65 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, które strona uzyskała na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r.,
- 3 939,73 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszą, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, które strona uzyskała na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.
J. S. odwołał się od ww. decyzji.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2014 r.
Organ stwierdził, że kwota płatności za rok 2007 stanowiąca różnicę pomiędzy sumą płatności przekazaną na rachunek strony w dniu 3 lipca 2008 r. na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., a sumą tych płatności przyznanych w ostatecznej decyzji wydanej przez ten organ Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. , stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi 4 580,65 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie można było odstąpić od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 z późn. zm.), ponieważ kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2007 z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 4580,65 zł, przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, z późn. zm.).
Odnosząc się do płatności za rok 2008 organ odwoławczy stwierdził również , iż kwota płatności stanowiąca różnicę pomiędzy sumą płatności przekazaną na rachunek strony w dniu 24 grudnia 2008 r. na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., a sumą tych płatności określoną w ostatecznej decyzji wydanej przez ten organ Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi 3 939,73 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Organ również stwierdził, że w przypadku tej płatności nie można było odstąpić od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ponieważ kwota nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 Euro.
Organ II instancji odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stwierdził, iż nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008; (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.).
Podniósł, że zgodnie z ww. regulacją zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).
Wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności za:
- rok 2007, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 3 lipca 2008 r., natomiast decyzja Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. w zakresie odmowy przyznania J. S. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 16 września 2011 r.,
- rok 2008, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 24 grudnia 2008 r., natomiast decyzja Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w zakresie odmowy przyznania J. S. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 11 kwietnia 2011 r., a więc przed upływem terminów wskazanych w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Następnie wyjaśnił, iż przez pojęcie "powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności" można rozumieć każde pierwsze powiadomienie rolnika o nieprawidłowości, w wyniku której doszło do nienależnej lub nadmiernej płatności. Zdaniem organu odwoławczego, w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z Kampanii 2008 - wypłaconych w dniu 24 grudnia 2008 r., za takie pierwsze powiadomienie w niniejszej sprawie należy uznać doręczenie J. S. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., które nastąpiło w dniu 11 kwietnia 2011 r. Podkreślił, iż późniejsze wyeliminowanie z obrotu ww. decyzji nie wpłynęło na kwestię określenia należnych J. S. za rok 2008 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wydanie bowiem w konsekwencji powyższego późniejszych rozstrzygnięć w sprawie, tj. decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynikało ze stwierdzonych uchybień proceduralnych w zakresie stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Podniósł, że w myśl art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 "Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności."
Podkreślił, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:
1. płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,
2. błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika,
Ponadto w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na lata 2007 - 2008, przyznane na podstawie przedmiotowych decyzji przekazane na rachunek bankowy skarżącego w dniu 3 lipca 2008 r. (za 2007 rok) oraz w dniu 24 grudnia 2008 r. (za 2008 rok), nie wynikały z pomyłki ARiMR.
Wskazał, że organ wydając przedmiotowe decyzję opierał się bowiem na właściwie zastosowanym przepisie materialnym oraz uwzględnił stan prawny wynikający z istniejącej w obrocie prawnym decyzji Nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. w zakresie przyznania beneficjentowi płatności do gruntów rolnych za rok 2006.
W niniejszej sprawie skarżący nie spełnił warunku wynikającego z § 4 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 46 z 2007 r., poz. 309, z późn. zm.) oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 44 z 2008 r., poz. 264, z późn. zm.), tj. na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi nie przyznano płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych.
Podkreślił, że postępowanie w sprawie przyznania wnioskodawcy płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. zakończyło się decyzją ostateczną wydaną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2009 r., którą utrzymano w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Podniósł, iż na moment wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] nie był w posiadaniu informacji, iż skarżący nie spełnił warunków określonych w powołanych powyżej przepisach prawa, tj. § 4 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2007 r. oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 14 marca 2008 r. Stwierdził, że fakt toczącego się w sprawie za 2006 rok postępowania nie uzasadnia twierdzenia strony, iż płatności za rok 2007-2008 w kwocie 8 520,38 zł wynikały z pomyłki organu, a " (...) rolnik nie może odpowiadać za błędy urzędników".
Organ II instancji podkreślił, że skarżący z składając wnioski o przyznanie płatności na lata 2007-2008 podpisał oświadczenia, iż zna zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR, m.in. o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Z tego względu organ uznał, że skarżący znał zasady przyznawania płatności zwierzęcych i był świadomy faktu, że płatności do gruntów rolnych na lata 2007-2008 z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych uznane zostaną za nienależnie lub nadmiernie pobrane i będą podlegały zwrotowi.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] listopada 2014 roku, oraz umorzenie postępowania.
W skardze podniósł zarzut przedawnienia obowiązku zawrotu płatności uznanej za nienależną, a także przedawnienie możliwości wydania decyzji przez co doszło do naruszenia prawa tj. art. 73 ust 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych rozporządzeniu (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności, przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18. z późn. zm.;(Dz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 z późn .zm.) a także art. 68 i art. 70 ordynacji podatkowej (Dz. U z 2012 poz. 749 z późn. zm.). Podniósł nadto, że w dacie wydania decyzji o dopłatach za lata 2007 i 2008, organ miał wiedzę, iż nastąpiły nieprawidłowości w ustaleniu dopłat za rok 2006. W ocenie strony nie ma tu istotnego znaczenia, że decyzja ostateczna ustalająca dopłaty za rok 2006 zapadła w 2009 r. - organ miał tę wiedzę w 2007 roku skoro w tym roku wszczęto postępowanie zmierzające do korekty dopłat za 2006 r. Zatem, zdaniem skarżącego, ma tu zastosowanie przepis art. 73 Komisji (WE) Nr 796/2004, bowiem błąd dotyczył stanu faktycznego, a także był skutkiem błędu właściwej władzy i nie mógł być wykryty przez skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2014 r. o ustaleniu J.S. wysokości nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za lata 2007 i 2008 w kwocie łącznej 8520,38 zł, a także o nakazie zwrotu tej kwoty w terminie 60 dni od doręczenia rozstrzygnięcia, z jednoczesnym wskazaniem, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w i płatności wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Sąd - z uwagi na wskazane związanie granicami danej sprawy - nie mógł objąć swą kontrolą postępowań nadzwyczajnych, w wyniku których stwierdzono nieważność decyzji przyznającej skarżącemu płatność za rok 2007 i, z uwagi na upływ terminu, stwierdzono, że decyzja przyznająca płatność za rok 2008 została wydana z naruszeniem prawa.
Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowej decyzji stanowił art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nadal zwanej w skrócie "ustawą", zgodnie z którym organ - właściwy miejscowo kierownik biura powiatowego Agencji - ustala w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Środkiem odwoławczym od takiej decyzji jest odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji, jako organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 i 2 ustawy).
Orzeczenie o obowiązku zwrotu nienależnie uzyskanych płatności ma swoje podstawy również w przepisach unijnych. Ponieważ nienależnie pobrane środki publiczne dotyczyły płatności za lata 2007-2008, prawidłowo organy wskazały, że zastosowanie znajduje przepis art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, wedle którego w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3, po myśli którego odsetki naliczane są za okres pomiędzy powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.
Wskazać trzeba, że w ramach kontroli postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy chodzi o zbadanie, czy w danej sprawie mamy do czynienia z nienależnym lub nadmiernym pobraniem środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje wówczas, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnych i nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast środków tych należy dochodzić od podmiotu, który je otrzymał. W omawianym postępowaniu zadaniem właściwego organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja organu pierwszej instancji została skierowana do właściwego podmiotu. Zatem, w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy, czyli postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie płatności, należy zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania zwrotu.
Dokonując kontroli kwestionowanych decyzji w tak określonych granicach, Sąd w pierwszym rzędzie badał, czy stan faktyczny został wyjaśniony w sposób dostateczny, i w tym zakresie nie stwierdził żadnych braków. W decyzjach organy poruszyły wszystkie istotne kwestie dla rozstrzygnięcia sprawy, dokonały oceny zgromadzonych dowodów. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżącemu zostały wypłacone środki publiczne - z tytułu JPO i UPO - z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy, zaś w toku postępowań nadzwyczajnych ustalono, że płatności uzupełniające do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych były płatnościami uzyskanymi z naruszeniem prawa, ponieważ rolnikowi została odmówiona ta płatność za rok 2006.
Konsekwencją powyższego było wszczęcie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego środków finansowych, a następnie wydanie w dniu 3 listopada 2014 r. - w tym przedmiocie - decyzji, w której określono wysokość nienależnie pobranych świadczeń, podlegających zwrotowi.
Dokonując dalszej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że orzekające w sprawie organy administracji trafnie uznały, że w rozpatrywanym przypadku nie wystąpiły przesłanki zwalniające skarżącego z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. W przypadku płatności za lata 2007-2008 zastosowanie znajduje przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, który stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Nie ulega zatem wątpliwości, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga co do zasady spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze, płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po wtóre zaś, błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.
Odnosząc przytoczone przepisy do realiów przedmiotowej sprawy, zasadnie w decyzjach wywodzono, że w rozważanej sytuacji nie mamy do czynienia z pomyłką organu czy błędem, który nie mógłby zostać wykryty przez skarżącego. W orzecznictwie sądowym akcentuje się, że błędem organu jest m.in. zastosowanie błędnych stawek czy popełnienie błędów rachunkowych. Nie może być uznane za błąd organu przyznanie płatności na podstawie wniosku rolnika i danych w nim zawartych, za prawidłowość których odpowiedzialność ponosi składający wniosek, co potwierdza własnoręcznym podpisem.
Sąd całkowicie podziela w zakresie powyższego zarzutu rozważania organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i przyjmuje je za własne. W szczególności należy podkreślić, że decyzja przyznająca płatność zwierzęcą za rok 2006 i statuująca prawo do otrzymywania tej płatności w latach następnych została uchylona decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., a sprawa tej płatności została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej w dniu [...] września 2009 r. Należy podkreślić, że ostatecznej decyzji administracyjnej przysługuje domniemanie legalności. Brak jest więc podstaw do twierdzenia, że przyznanie płatności zwierzęcej w latach 2007 i 2008 nastąpiło na skutek pomyłki organu, skoro organ przyznawał te płatności w momencie, gdy decyzja dot. roku 2006 funkcjonowała w obrocie prawnym.
Dodatkowo należy zauważyć, że okres pomiędzy datami płatności za lata 2007 – 2008, a datą powiadomienia Skarżącego o obowiązku ich zwrotu nie przekracza terminów przewidzianych w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj. 10 lat lub 4 lat w sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze – co oznacza, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od zastosowania obowiązku zwrotu przewidziane w tym przepisie.
Reasumując Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione, nie stwierdził także w rozpatrywanej sprawie innego naruszenia prawa, uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło