V SA/Wa 1436/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 21 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "[...]" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego oraz określenia kwoty należności celnych i kwoty podatku od towarów i usług. postanawia: odmówić "[...]" Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 2 września 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił "[...]" Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 28 września 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw "[...]" Sp. z o.o. od ww. postanowienia z dnia 2 września 2011 r. Tym samym w/w postanowienie zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ogólną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych. Jest to obowiązek strony. Zwalnianie od uiszczenia kosztów jest instytucją wyjątkową, której stosowanie jest uzależnione od spełnienia ww. przesłanki. Tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy obejmuje zatem podmioty, które mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą zgromadzić środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 604.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 2.490.702,55 zł, natomiast wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 664.801,40 zł. Skarżąca posiada trzy rachunki bankowe z następującymi stanami kont: 1) BRE Bank S. A. – 5.428,11 zł, 2) Millennium Bank S. A. – 2.223,48 zł oraz 3) Kredyt Bank S. A. – 3.303,72 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów wpisu z uwagi na znaczną liczbę spraw celnych, w których organy celne wydały decyzje obligujące skarżącą do zapłaty należności celnych. Jak wynika z pisma z dnia 1 czerwca 2011 r. złożonym na wezwanie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 572/11, że zobowiązania finansowe Spółki wobec organów celnych wynosiły 134.180 zł oraz 97.225 zł i zostały one uregulowane niezwłocznie po otrzymaniu decyzji administracyjnych. Skarżąca oświadczyła, iż w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym ciążą na niej koszty sądowe w wysokości 2.054 zł. Wskazała również na wydatki związane z funkcjonowaniem, tj.: koszty stałe – 356.506,57 zł oraz koszty zmienne – 2.275.594,36 zł. Do pisma załączyła wyciągi z czterech rachunków bankowych, w tym z rachunku bankowego prowadzonego przez Alior Bank S.A. Sąd po analizie oświadczeń zawartych w urzędowym formularzu PPPr, dodatkowym oświadczeniu i dokumentach złożonych do sprawy o sygn. akt V SA/Wa 572/11 – które z uwagi na ekonomikę procesową zostały uwzględnione w niniejszym postępowaniu – stwierdza, iż Spółka na prawo pomocy nie zasługuje, bowiem nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie zaznaczyć należy, iż Spółka jest przedsiębiorcą mającym status osoby prawnej, prowadzącym nadal działalność gospodarczą w dużych rozmiarach i posiadającym zarówno majątek znacznej wartości, jak i środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych. Jako podmiot tego rodzaju, powinna zatem w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Jak wynika z analizy przedłożonych przez wnioskującą – w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 572/11 – wyciągów z rachunków bankowych Spółka posiada płynność finansową o której świadczy fakt, iż Spółka dokonuje operacji finansowych na bieżąco, zaś wysokość środków pieniężnych jakimi operuje jest znaczna. Zwrócić uwagę należy również na oświadczone wydatki związane z funkcjonowaniem skarżącej w łącznej wysokości 2.632.100,93 zł, a także na to, że Spółka dokonała zapłaty należności wynikających z decyzji organów celnych. Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie dla ocenianego wniosku, bowiem jego zasadność jest rozpatrywana w dwóch aspektach: z jednej strony uwzględniana jest wysokość obciążeń finansowych, jakie strona będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu sądowym z drugiej zaś brane są pod uwagę jej możliwości majątkowe i finansowe. Dodać trzeba, iż w odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również to jakie są przyczyny takiego stanu rzeczy. Wskazać zatem należy, iż kwota ciążących obecnie na Spółce kosztów sądowych we wszystkich zainicjowanych postępowaniach wynosi – według oświadczenia strony – 2.054,00 zł. Zatem nie sposób jest przyjąć, biorąc pod uwagę wykazany stan majątkowy Spółki, by przeznaczenie omawianej kwoty na koszt sądowe przekraczało jej możliwości finansowe. Należy zauważyć, iż zgodnie art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia trudna sytuacja finansowa, zadłużenie, ale brak jakichkolwiek środków, które strona mogłaby przeznaczyć na opłaty sądowe. Spółka nie może się powoływać na konieczność spłacania kredytu bankowego, która nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. Należy zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie również formę kredytu udzielonego ze Skarbu Państwa, poprzez rezygnację z należnych opłat sądowych w chwili złożenia skargi i wykładanie ze środków budżetowych wydatków w toku postępowania. Jak wynika z dołączonych dokumentów Spółka generuje zyski, a co za tym idzie prowadzi do stwierdzenia, iż ww. posiada środki do opłacenia kosztów sądowych. Jak sama przyznaje Spółka uiściła dotychczasowe należności celne jak i ponosiła koszty postępowań toczących się przed tutejszym sądem. Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarżąca Spółka nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.