V SA/Wa 1436/11

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie umorzenia należności z tytułu zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A. N. (dalej "skarżąca") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, co uniemożliwia jej poniesienie dodatkowych wydatków. Miesięczny dochód wynosi [...] zł. Skarżąca spłaca kredyt [...], którego rata wynosi 1000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, jest właścicielem domu obciążonego hipoteką o powierzchni około 200 m.kw. Dodała, że jej matka nie pracuje, jest osoba bezrobotną. Ponieważ oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z 20 kwietnia 2012 r. skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów oraz udzielenia dodatkowych informacji - w terminie 7 dni, pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedstawiła dwa wyciągi bankowe za marzec i kwiecień 2012 r., kopię umowy o pracę na czas określony, potwierdzenie salda na dzień 31 grudnia 2011 r. na rachunku bankowym prowadzonym w związku z działalnością gospodarczą skarżącej, kopie umowy kredytu [...] z dnia [...] lutego 2002 r. oraz pożyczki [...] z tej samej daty, zawiadomienie Sądu Rejonowego w S. o wpisie hipoteki do księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości należącej do skarżącej oraz harmonogramy spłat kredytu [...] i pożyczki [...]. Ponadto skarżąca opisała wydatki miesięczne na bieżące utrzymanie dwuosobowego gospodarstwa domowego, wyjaśniła, że jej matka jest osobą bezrobotną i pozostaje na utrzymaniu skarżącej oraz wskazała dochód uzyskiwany z wykonywanej pracy – 2500 zł (brutto). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 P.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Skarżąca nie dopełniła jednak w sposób należyty, ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Odpowiedziała na wezwanie Sądu, ale nie dostarczyła wszystkich informacji i dokumentów, o które była wzywana na podstawie art. 255 P.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwe dokonanie oceny sytuacji materialnej skarżącej i ustalenie, czy skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania prawa pomocy. Skarżącą wezwano do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi przedstawiła dwa wyciągi bankowe za marzec i kwiecień 2012 r. podsumowujące obroty na rachunku, bez historii obrotów na rachunku, co uniemożliwia ocenę realizowanych wypłat i wpłat. Skarżąca przedstawiła również wyciąg z rachunku utworzonego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, na którym brak jakichkolwiek środków. Nie przedstawiła natomiast wyciągów bankowych z rachunku jej matki – z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jak również nie wskazała, że jej matka nie posiada rachunku bankowego. Skarżąca opisała wydatki (telefon, woda, kanalizacja, energia, wyżywienie, wywóz śmieci) składające się na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego, ale w żaden sposób tych wydatków nie udokumentowała, nie wykonując w tym zakresie wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia. Nie przedstawiła również odpisów składanych zeznań podatkowych (własnych i matki), zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskanych w roku 2011 oraz zarejestrowaniu jej matki jako osoby bezrobotnej. Z przedstawionej kopii umowy o pracę wynika, że skarżąca aktualnie zarabia miesięcznie kwotę brutto 2500 zł. Pośród nadesłanych dokumentów znajdują się natomiast kopie umowy kredytowej i umowy pożyczki [...], wraz z harmonogramem spłat. Podkreślić należy, że wszystkie dane, o które skarżąca została poproszona w wezwaniu z [...] kwietnia 2012 r. są niezbędne do oceny jej możliwości finansowych. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę prawidłowo ( w pełni wykonane), a skarżąca przedstawiła wybiórcze dokumenty oraz informacje na temat sytuacji majątkowej, uznać należy, że nie wykazała, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Przede wszystkim nie było możliwe porównanie wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Niezależnie od niewykonania wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz informacji zauważyć należy, że skarżąca wykazała, że pracuje i ma zaspokojone potrzeby lokalowe (jest właścicielką domu). Nie można więc stwierdzić, że skarżąca nie posiada źródła utrzymania i nie posiada majątku. Fakt konieczności spłaty kredytu i pożyczki nie może przesądzić o możliwości zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego, chociażby dlatego, że zobowiązania takie obciążają znaczną część społeczeństwa, a przepisy prawa nie przewidują pierwszeństwa spłaty zobowiązań prywatnoprawnych, przez zobowiązaniami publicznoprawnymi takimi jak koszty postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 postanowiono jak w sentencji.