V SA/Wa 1437/11

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. S. i Z. S. z udziałem M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenie wierzytelności postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. B. S. i Z. S. wnosząc skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z [...] kwietnia 2011r. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku B. S. wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, utrzymuje się z emerytury swojej i męża oraz z dochodów z gospodarstwa rolnego (dopłaty do gruntów) o powierzchni 21 ha w łącznej wysokości 2.327,31 złotych miesięcznie. Wyjaśniła, że posiada dom nad stajnią o powierzchni 75 m2, dwie stajnie i halę treningową w jednym obiekcie oraz magazyn zbożowy. Podała, że poza wierzytelnościami Agencji (738.031,81 złotych) wnioskodawczyni posiada zadłużenie w Bankach na łączną kwotę ponad 360.000 złotych (kapitał i odsetki). Oświadczyła, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: energia elektryczna – 300 złotych, lekarstwa – 300 złotych, gaz – 50 złotych, telefon – 100 złotych, dojazdy do sklepu i lekarza – 150 złotych. Wyjaśniła, iż nie ubezpiecza gospodarstwa rolnego ze względu na brak środków finansowych. Dodatkowo poinformowała, że zarówno ona jak i jej mąż są ludźmi w podeszłym wieku i schorowanymi (mąż wnioskodawczyni posiada orzeczenie lekarza KRUS o stałej niezdolności do pracy). W związku z tym, że dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, zarządzeniem z 1 sierpnia 2011 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 12 sierpnia 2011 r. (data nadania) B. S. i Z. S. nadesłali dodatkowe oświadczenie, w którym podali, że miesięcznie ponoszą wydatki we wskazanej wyżej wysokości oraz, że w miesiącach zimowych dodatkowo ponoszą koszty ogrzewania w wysokości 600 złotych miesięcznie. Oświadczyli, że nie posiadają majątku ruchomego znacznej wartości, oszczędności pieniężnych, lokat, rachunków bankowych oraz nie prowadzą już gospodarstwa agroturystycznego i hodowli zwierząt. Podali, że posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni 21,39 ha fizycznych (9,130 ha przeliczeniowych), w uprawie którego pomagają krewni (pomoc w formie siły roboczej i sprzętu). Wyjaśnili, że uzyskują okazjonalną pomoc od rodziny i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Stwierdzili również, że koszty upraw przekraczają dochód z gospodarstwa, a jedyną korzyścią z faktu posiadania pola są dopłaty unijne w wysokości 16.747,01 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi, zgodnie z § 2 ust. 6 w rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) 200 złotych. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych należało uznać, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca oświadczyła, we wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż miesięczne dochody całej rodziny wynoszą ok. 2327 złotych. Wysokość powyższych dochodów, po uwzględnieniu wskazanych wydatków w łącznej wysokości 900 złotych miesięcznie (kwota nie uwzględnia wyżywienia i kosztów ogrzewania w zimie) nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawczyni jest osobą dla którego poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny jest nie możliwe. Skarżąca może wygospodarować z własnego budżetu kwotę 200 złotych niezbędną do opłacenia wpisu sądowego od skargi. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawczyni. Skoro zatem wnioskodawczyni posiada dochody, to przeznaczenie ich nieznacznej części na koszty sądowe, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wnioskodawczyni winna zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Reasumując uzyskiwane dochody, w żaden sposób nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na zakończenie należy wskazać, iż skarżąca w oświadczeniu wskazała, że nie prowadzi gospodarstwa agroturystycznego i nie hoduje koni, jednakże z informacji pochodzących z Internetu oraz dokumentu KRS wynika, że mąż skarżącej wraz z synem nadal prowadzi Klub jeździecki "K." oraz, że pod adresem, pod którym mieszka skarżąca do wynajęcia znajdują się pokoje gościnne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.