V SA/Wa 1437/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący – sędzia WSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. S. i Z. S. z udziałem M.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia wierzytelności postanawia - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - B. S. i Z. S. wnosząc skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2011r. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku B. S. wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, utrzymuje się z emerytury swojej i męża oraz z dochodów z gospodarstwa rolnego (dopłaty do gruntów) o powierzchni [...] ha w łącznej wysokości [...] złotych miesięcznie. Wyjaśniła, że posiada dom nad stajnią o powierzchni 75 m2, dwie stajnie i halę treningową w jednym obiekcie oraz magazyn zbożowy. Podała, że poza wierzytelnościami Agencji ([...] złotych) wnioskodawczyni posiada zadłużenie w Bankach na łączną kwotę ponad [...] złotych (kapitał i odsetki). Oświadczyła, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: energia elektryczna – 300 złotych, lekarstwa – 300 złotych, gaz – 50 złotych, telefon – 100 złotych, dojazdy do sklepu i lekarza – 150 złotych. Wyjaśniła, iż nie ubezpiecza gospodarstwa rolnego ze względu na brak środków finansowych. Dodatkowo poinformowała, że zarówno ona jak i jej mąż są ludźmi w podeszłym wieku i schorowanymi (mąż wnioskodawczyni posiada orzeczenie lekarza KRUS o stałej niezdolności do pracy). W związku z tym, że dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, zarządzeniem z 1 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 12 sierpnia 2011r. B. S. i Z. S. nadesłali dodatkowe oświadczenie, w którym podali, że miesięcznie ponoszą wydatki we wskazanej wyżej wysokości oraz, że w miesiącach zimowych dodatkowo ponoszą koszty ogrzewania w wysokości 600 złotych miesięcznie. Oświadczyli, że nie posiadają majątku ruchomego znacznej wartości, oszczędności pieniężnych, lokat, rachunków bankowych oraz nie prowadzą już gospodarstwa agroturystycznego i hodowli zwierząt. Podali, że posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych), w uprawie którego pomagają krewni (pomoc w formie siły roboczej i sprzętu). Wyjaśnili, że uzyskują okazjonalną pomoc od rodziny i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Stwierdzili również, że koszty upraw przekraczają dochód z gospodarstwa, a jedyną korzyścią z faktu posiadania pola są dopłaty unijne w wysokości [...] złotych. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2011r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał m.in., iż w wyniku porównania znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym z obciążeniem wynikającym z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych należało uznać, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem skarżąca pismem z 4 września 2011r. złożyła sprzeciw. Zdaniem skarżącej ocena sytuacji majątkowej przeprowadzona przez referendarza sądowego jest nieprawidłowa i krzywdząca. Wskazała, że miesięczna kwota 1400 złotych, jaką dysponuje razem z mężem przeznaczona jest na wyżywienie oraz ubranie a także środki sanitarne i chemiczne, potrzebne do codziennego funkcjonowania. Wskazała ponadto, iż nie jest w stanie wywiązać się nawet z obowiązku ubezpieczenia gospodarstwa. Wydatek w wysokości 200 złotych na wpis sądowy stanowi, zdaniem skarżącej, znaczny uszczerbek koniecznego utrzymania i znacznie ogranicza jej prawo do sądu. Skarżąca wniosła o ponowne przeanalizowanie jej sytuacji. Wyjaśniła, iż z tytułu klubu "K." i pokoi gościnnych od wielu lat nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada własnych koni, a pokoje gościnne nie nadają się do użytkowania, o czym już wcześniej pisała. Skarżąca wspomniała, iż jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, posiadającą opinię lekarską o niezdolności do pracy. Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu Sądu rozpoznającego wniosek. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie obowiązana ponieść w postępowaniu sądowym, jak i jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi - zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) - 200 złotych. Rozpatrując w tym świetle wniosek skarżącej oraz biorąc pod uwagę twierdzenia zawarte we wniesionym sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, iż zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżąca wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia okoliczność, iż skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, posiadającą opinię lekarską o niezdolności do pracy. Skarżący oświadczyli, że nie posiadają majątku ruchomego znacznej wartości, oszczędności pieniężnych, lokat, rachunków bankowych oraz nie prowadzą już gospodarstwa agroturystycznego i hodowli zwierząt. Podali, że posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych), w uprawie którego pomagają krewni (pomoc w formie siły roboczej i sprzętu). Ponadto analiza miesięcznych dochodów (1400 złotych bez dopłat do gruntów) i wysokości ponoszonych koniecznych do utrzymania wydatków (energia elektryczna – 300 złotych, lekarstwa – 300 złotych, gaz – 50 złotych, telefon – 100 złotych, dojazdy do sklepu i lekarza – 150 złotych, ubrania, środki chemiczne i sanitarne, w miesiącach zimowych dodatkowo koszty ogrzewania w wysokości 600 złotych) wskazuje, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.